Alpe

Izvor: Wikipedia
Alpe
Dio Alpsko-himalajskog sistema
Karta Alpa

Karta Alpa
Dužina masiva: 1 200 km
Širina masiva: 150 km
Površina masiva: 207 000 [1] km²
Najviši vrh: Mont Blanc (4 807 [2]m)
Zaštićene oblasti:
Država:  Francuska
 Švicarska
 Italija
 Njemačka
 Lihtenštajn
 Austrija
 Slovenija

Alpe (njemački: Alpen; talijanski: Alpi; francuski: Alpes; oksitanski: Aups/Alps; romanš: Alps) su planinski masiv između Srednje i i Južne Evrope.

Geografija[uredi - уреди]

Masiv je širok nekih 150 km, a dug 1200 km od obala Mediterana pored Nice do Dunava kod Beča.[1] Brojni vrhovi tog masiva imaju preko 4000 metara, a najviši je Mont Blanc na granici Italije i Francuske visok 4807 metara.[2]

Centralni planinski niz izgrađen je od starih kristaličnih stijene, a sjeverni i južni lanci iz mezozojskih i karbonatnih stijena (vapnenci i dolomiti), koje su izdignute tzv. alpskim nabiranjem (alpskom orogenezom).

Današni oblik Alpe su dobile pleistocenskom glacijacijom. Snježna granica je na visini 2700 - 2800m, pa zbog tog po Alpama još uvijek ima puno glečera, a najveći je Aletsch.

Zapadne Alpe[uredi - уреди]

Matterhorn, najslikovitiji vrh Alpa i Raetinska pruga

Mont Blanc je s visinom od 4.810 m najviši vrh u Francuskoj i drugi po veličini u Europi. Dugo je godina navođen i kao najviši vrh Europe, no tumačenjem određenja Europe kao kontinenta od Atlantskog oceana do Urala i Kavkaza, koja su u posljednje vrijeme opet postala aktualna, Elbrus mu je oduzeo taj naslov.

Najveći ledenjak Alpa je Aletsch (23 x 1,5 x 0,9 km) na švicarskoj planini Jungfrau (4.270 m). Arena Sardona ili Navlaka Glarus je najveća navlaka (povratni rasjed koji nastaje skoro horizontalnim padom površinskog tla) na Alpama koja se također nalazi u istočnoj Švicarskoj. Furkapass je visokoplaninski cestovni prijevoj u švicarskim alpama na nadmorskoj visini od 2.436 metara koji Furka tunelom (duljine 15,4 km) spaja Gletsch i Valais sa Realpom u kantonu Uri. U njegovoj blizini se nalazi Ledenjak Rhône koji je izvor rijeke Rhône i jedan od glavnih dotoka Ženevskog jezera. Simplonski prijevoj je 2.008 metara visok planinski prijevoj između Peninskih i Lepontinskih Alpa koji povezuje Brig u kantonu Valais s Domodossolom u talijanskoj regiji Pijemont.

Matterhorn, Monte Cervino ili Mont Cervin, je planina na granici između Švicarske i Italije (Peninske Alpe), visine 4.478 metara, koji je posljednji od viših vrhova Alpa koji je osvojen.

Istočne Alpe[uredi - уреди]

Švapska Jura ili Švapske alpe su kršno- šumovito brdsko područje u jugozapadnoj Njemačkoj, u saveznoj državi Baden-Württemberg. Dužina gorja iznosi oko 200 kilometara, širina u prosjeku približno 40 kilometara, a najviši vrh je Lemberg (1015 m).

Hoher Dachstein je krška planina, drugi najviši vrh Sjevernih krških Alpa. Nalazi se na granici dvije austrijske savezne države, Gornja Austrija i Štajerska (austrijska savezna država), u kojima je on najviši vrh (2.995 m). Dijelovi njegovog masiva leže i u državi Salzburg, te ju često zovu "Planinom triju država" (njemački: Drei-Länder-Berg). Najveći ledenjak u Austriji, Pasterze, leži u podnožju najvišeg austrijskog vrha, Grossglocknera (3.798 m) koji je dio planinskog vijenca Hohe Tauerna. Oetztalske Alpe su planinski masiv i prirodna granica Italije i Austrije. Najviši vrh je Wildspitze (3.774 m), koji je i ujedno drugi po veličini vrh u Austriji iza Grossglocknera.

Dolomiti ili Dolomitske Alpe su skupina planina u istočnim Alpama u sjeveroistočnoj Italiji; po njima je prozvan kamen dolomit.

Julijske Alpe su skupina planina u južnom dijelu Alpa, u sjeverozapadnoj Sloveniji i u sjeveroistočnoj Italiji, a ime su dobile po Gaju Juliju Cezaru. Najviši vrh Julijskih Alpa je Triglav s 2.864 metara nadmorse visine, koji je ujedno i najviši vrh Slovenije.

Privreda[uredi - уреди]

Najveće privredno značenje imaju šume, stočarstvo i turizam, a značajno je i rudno bogatstvo (željezo, ugljen, nikal, olovo, sol i dr.).

S više cestovnih i željezničkih veza preko Alpa povezane su Srednja i Južna Evropa. Najduži tuneli su Simplon (20 km) i St. Gotthard (15 km).

Izvori[uredi - уреди]

  1. 1.0 1.1 "Alps" (engleski). Encyclopædia Britannica. http://www.britannica.com/EBchecked/topic/17356/Alps. pristupljeno 30. 10. 2013. 
  2. 2.0 2.1 "Mont Blanc" (engleski). Encyclopædia Britannica. http://www.britannica.com/EBchecked/topic/68844/Mont-Blanc. pristupljeno 06. 10. 2013. 

Vanjske veze[uredi - уреди]


Geographylogo.svg Nedovršeni članak Alpe koji govori o geografiji je u začetku. Dopunite ga prema pravilima Wikipedije.