Tallinn

Iz Wikipedije, slobodne enciklopedije
(Preusmjereno sa Talin)
Idi na navigaciju Idi na pretragu
Tallinn
Panorama grada
Panorama grada
Koordinate: 59°26′N 24°44′E / 59.433°N 24.733°E / 59.433; 24.733
Država  Estonija
Okrug Harju
Vlast
 - gradonačelnik Mihhail Kõlvart
Površina
 - Ukupna 159 km²[1]
Visina 143[1]
Stanovništvo (2011.)
 - Grad 438,341[1]
 - Gustoća 2,750 stan. / km²[1]
Vremenska zona UTC+2 (UTC+3)
Poštanski broj 15199[1]
Karta
Tallinn na karti Estonije
Tallinn
Tallinn
Pozicija Tallinna u Estoniji

Tallinn (ruski: Таллин, sve do 1918. Ревель, njemački: Reval) je lučki i glavni grad Estonije od 438,341 stanovnika[1] on je i administrativni centar Okruga Harju.[2]

Geografske karakteristike[uredi - уреди | uredi kôd]

Grad se prostire duž obale istoimenog zaljeva koji je dio većeg Finskog zaljeva, točno prekoputa Helsinkija koji je udaljen 82 km sjeverno.

Historija[uredi - уреди | uredi kôd]

Zamak na brdu Toompea

Na mjestu današnjeg grada postojala je neolitska utvrda koja je egzstirala od 1. milenija pne. pa sve do 10. - 11. vijeka.

Na tom istom lokalitetu je u 12. vijeku postojao grad, kog su 1219. zauzeli Danci, koji su izgradili novu utvrdu na brdu Toompea. Grad je prosperirao pod danskom upravom kao uspješno trgovište, naročito nakon 1285. kad je postao član Hanzeatskog saveza.[2] Danci su 1346. prodali Tallinn Teutonskom viteškom redu.[2]

Nakon propasti Redovničke države Teutonskog viteškog reda gradom je 1561. zavladala Kraljevina Švedska.[2]

Ruski car Petar Veliki zauzeo je Tallinn 1710.[2] On je ostao pod ruskom vlašću sve do kraja Prvog svjetskog rata kad je Estonija proglasila nezavisnost, koja je potrajala do 1940. kad je Sovjetski Savez preventivno okupirao i anektirao Estoniju i formirao Estonsku Sovjetsku Socijalističku Republiku sa prijestolnicom u Tallinnu.[2]

Jedinice Wehrmachta zauzele su Tallinn (i Estoniju) u augustu 1941. i on je ostao pod okupacijom Nacističke Njemačke sve do 1944. kad su ga nakon teških borbi i velikih razaranja zauzele jedinice Crvene armije. Nakon tog je od 1944. do 1991. ponovno bio prijestolnica Estonske Sovjetske Socijalističke Republike.[2]

Za sovjetske vladavine još u toku 1940., a naročito od 1944. do 1949. brojni estonski stanovnici Tallinna su hapšeni i deportirani pod sumnom da su bili njemački kolaboracionisti ili protivnici socijalizma i njegovih principa. Zbog tog je dobar njih našao načina da emigrira u Švedsku, Kanadu i Sjedinjene Američke Države. U nastali vakum doselili su se brojni građani bivšeg SSSR-a, ponajviše Rusi, koji danas čine 2 / 5 gradskog stanovništva, Etnički Estonci čine otprilike polovicu.[2]

Nakon što je estonski Nõukogu (Vrhovni sovjet) proglasio nezavisnost 1991., Tallinn je postao glavni grad nove nezavisne države.[2]

Znamenitosti[uredi - уреди | uredi kôd]

Historijski centar Tallinna
Flag of UNESCO.svg Svjetska baštinaUNESCO
Tallinn old town model.jpg
Estonija
Registriran: 1997. (21. zasjedanje)
Vrsta: Kulturno dobro
Mjerilo: ii, iv
Ugroženost: ne
Referenca: UNESCO

Brojne historijske znamenitosti Tallinna uspjele su preživjeti ili su restaurirane, naročito one na brdu Toompea i u starom donjem gradu, opasanom bedemima. Među njima najvrednjije su crkva Toom iz 13. vijeka, gotičke crkve Oleviste i Niguliste, Velika dvorana Gilde iz 1410., Gradska vijećnica iz 14. vijeka i veliki dio starog zamka.[2]

Historijski centar grada površine 113 hektara, uvršten je 1997. na UNESCO-vu Listu mjesta svjetske baštine u Evropi.[2]

Privreda, transport, kultura i obrazovanje[uredi - уреди | uredi kôd]

Današnji Tallinn je velika trgovačka i ribarska luka i industrijski centar, poznat po brodogradnji, mašinogradnji, građevinarstvu i pogonima lake industrije koji proizvode robu široke potrošnje.[2]

Tallinn je centar estonske nauke i obrazovanja. U njemu se nalazi Akademija nauka, brojni instituti i nekoliko univerziteta, od tehnološkog do općeg.

Kao centar kulture ima konzervatorij, nekoliko teatara i muzeja.[2]

Međunarodni aerodrom u Tallinnu, spada po prometu među najveće na Baltiku.[2]

Pobratimski gradovi[uredi - уреди | uredi kôd]

Tallinn ima ugovore o prijateljstvu sa sljedećim gradovima;[3]

Galerija[uredi - уреди | uredi kôd]

Panorama grada i luke
Panorama grada i luke

Izvori[uredi - уреди | uredi kôd]

Vanjske veze[uredi - уреди | uredi kôd]