Asmara

Iz Wikipedije, slobodne enciklopedije
Idi na navigaciju Idi na pretragu
Asmara
Asmera
Panorama grada
Panorama grada
Koordinate: 15°20′N 38°56′E / 15.333°N 38.933°E / 15.333; 38.933
Država  Eritreja
Regija Regija Maekel
Vlast
 - Gradonačelnik Tewelde Kelati
Površina
 - Urbano područje 12.158 km²
 - Područje utjecaja 2805 km²
Visina 2325 m[1]
Stanovništvo (2009.)
 - Urbano područje 563.930[2]
 - Urbana gustoća 53.38 stanovnika/km²
Vremenska zona UTC+3 (UTC+3)
Karta
Asmara is located in Eritreja
Asmara
Asmara
Položaj Asmare u Eritreji

Asmara (tigrinja: Asmera) je najveći i glavni grad države Eritreje. Broji 563.930 stanovnika,[2] od kojih su polovica kršćani, a polovica muslimani.[1] Asmara ima Univerzitet osnovan 1958. koji se u to vrijeme zvao se Katolički koledž Santa Famiglia. Grad ima i međunarodni aerodrom, izgrađen 1962. koji se nalazi 4 km jugoistočno od centra grada.[1]

Historija[uredi - уреди | uredi izvor]

Asmara je po legendi osnovana u 13. vijeku, kada su tu živjela četiri klana plemena Gheza – Gheza Gurtom, Gheza Shelele, Gheza Serenser i Gheza Asmae.[3] Na poticaj svojih žena, muškarci su konačno ujedinili svoja četiri klana i uspjeli porazili pljačkaše koji su terorizirali taj kraj. Nakon pobjede naselje je dobilo ime Arbaete Asmara što je na Tigrinja jeziku doslovno značilo "četvoro ujedinjenih". Vremenom je Arbaete otpao i ostalo je samo Asmara, iako u gradu još uvijek postoji zona, koja se zove Arbaete Asmara. Po jednoj drugoj legendi, tu je Kraljica od Sabe rodila svog sina Menelika I.[3]

Sve do kraja 19. vijeka Asmara je bila samo jedno od tigranjskih sela, njen procvat počeo je nakon Prvog italijansko-abesinskog rata (1895. – 1896.) kada je postala glavni grad talijanske kolonije Eritreje, odlukom guvernera Martinija 1897. koji je radije odabrao nju zbog povoljnije klime, nego luku Masava na crvenomorskoj obali.[3] Zbog tog i danas grad ima brojne tragove talijanske prisutnosti: od urbanizma i gradske infrastrukture, arhitekture i nekih kulinarskih običaja. U gradu i danas ima brojnih talijanskih lokala koji nose svoja stara talijanska imena: Bar Vittoria, Pasticceria moderna, Casa del formaggio, Ferramenta...

Asmara je bila mali gradić sve do 1934. kad je postala baza za talijansku invaziju na Etiopiju za Drugog italijansko-abesinskog rata (1935. – 1936.) kada je grad naglo narastao i razvio se u veliki centar Italijanske Istočne Afrike.[1] Grad je 1939. imao 98.000 stanovnika, od toga čak 53.000 Talijana koji su se počeli masovno doseljavati, pogotovo sa siromašnog i prenapučenog juga. Oni su u Asmari osnovali brojna poduzeća i bitno unaprijedili lokalnu privredu.

Glavna ulica Asmare

Taj nagli rast zaustavljen je 1941. kad su Asmaru zauzeli Britanci i držali pod svojom vlašću sve do 1952., kad je Eritreja ušla u federaciju sa Etiopijom.[1] U Asmari je djelovala radio stanica američke vojske Kagnew Station, i manja vojna baza uz nju od kraja 1942. do 1977. nakon Etiopsko-eritrejskog rata, Asmara je postala prijestolnica nezavisne Eritreje 1993.[1]

Za razliku od mnogih drugih gradova u Eritreji, Asmara je iz Etiopsko-eritrejskog rata izašla relativno neoštećena, jer su se etiopske snage povukle iz grada bez borbe.[3] Nakon trideset godina etiopske vladavine koja je za grad uglavnom značila stagnaciju i propadanje, grad se nakon stjecaja nezavisnosti pokušava obnoviti i modernizirati.[3]

Džamija u centru grada

Asmara je urbanistički dobro planiran grad s ortogonalnim planom ulica. Uz glavnu ulicu zasađena je aleja s palmama, a uz nju leže najveće i najznačajnije građevine: Rimokatolička katedrala (1922.) i Velika džamija (1937.).[1] Ostale značajne građevine u gradu su nekadašnje palače (danas sjedišta vladinih ureda): Skupština Eritreje i ostale zgrade ministarstava, saborna crkva Svete Marije (sjedište Etiopske pravoslavne crkve).[1]

Geografija[uredi - уреди | uredi izvor]

Futuristička talijanska građevina iz 1937 - Cinema Impero

Asmara leži na stjenovitom platou na nadmorskoj visini od 2325 m, na sjevernom rubu Etiopske visoravni. Udaljena je svega 65 km od crvenomorske obale i luke Masavaa (sjeveroistok).[1] Taj plato dijeli Eritreju na zapadne nizine i istočno crvenomorsko primorje. Kraj oko Asmare je vrlo plodan, posebno dio prema jugu i regiji Debub. Zapadno od visoravni na kojoj leži Asmara proteže se velik polusušni brežuljkasti kraj sve do granice sa Sudanom.

Klima[uredi - уреди | uredi izvor]

Asmara ima rijetku verziju savanske klime po Köppenovoj klasifikaciji klime, s ljetom koje nije prevruće i s blagim zimama. Budući da leži na nadmorskoj visini od 2325 m, ima relativno umjerenu klimu, usprkos tome što leži vrlo blizu pustinjskog kraja. Sezona oborina je vrlo kratka i traje od jula do augusta kad padne oko 60 % svih oborina, a to je oko 520 milimetara godišnje.[4] Nasuprot tome u januaru i februaru koji su najsušniji mjeseci, u prosjeku padne samo 7 mm kiše, dok snijeg pada izuzetno rijetko. Prosječno najviša temperatura u gradu je oko 23 °C, a najniža 8 °C.[4]

Klimatološki medijani za Asmara
Mjesec jan-sij feb-velj mar-ožu apr-tra maj-svi jun-lip jul-srp aug-kol sep-ruj okt-lis nov-stu dec-pro godina
Srednji maksimum (°C) 22 23 25 25 25 24 21 21 23 22 21 21 23
Srednji minimum (°C) 4 5 7 8 10 10 11 11 8 8 6 4 8
Precipitacija (mm) 5 2 15 33 41 38 175 155 15 15 20 3 517
Izvor: [4]

Privreda i transport[uredi - уреди | uredi izvor]

Zgrada opere

Grad je prije svega trgovačko središte za poljoprivredne i stočarske proizvode, ali ima i nešto industrije, sačuvane iz talijanskih vremena. Danas se proizvodi tekstil, obuća, gazirana pića i štavi koža.[1] Grad je povezan željeznicom sa crvenomorskom lukom Masava još na početku 20. vijeka,[1] a cestama sa Sudanom i Etiopijom.

Gradovi prijatelji[uredi - уреди | uredi izvor]

Izvori[uredi - уреди | uredi izvor]

  1. 1,00 1,01 1,02 1,03 1,04 1,05 1,06 1,07 1,08 1,09 1,10 "Asmara" (engleski). Encyclopædia Britannica. http://www.britannica.com/EBchecked/topic/38760/Asmara. pristupljeno 5. 1. 2012. 
  2. 2,0 2,1 "The largest cities in Eritrea, ranked by population" (engleski). Mongabay.com. http://population.mongabay.com/population/eritrea. pristupljeno 5. 1. 2012. 
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 "History of Asmara" (engleski). Commune de Asmara. http://www.asmera.nl/asmara.htm. pristupljeno 5. 1. 2012. 
  4. 4,0 4,1 4,2 "Monthly Averages for Asmara, Eritrea". The Weather Channel. http://www.weather.com/weather/wxclimatology/monthly/graph/ERXX0001. pristupljeno 5. 1. 2012. 

Vanjske veze[uredi - уреди | uredi izvor]