Pretoria

Izvor: Wikipedia
Prijeđi na navigaciju Prijeđi na pretragu
Pretoria
Pretoria Philadelphia
Pogled na centar grada
Pogled na centar grada
Zastava Pretorije
Zastava
Grb Pretorije
Grb
Geslo: Præstantia Prævaleat Prætoria
(Nek Pretorija bude prva u izvrsnosti)
Koordinate: 25°44′S 28°11′E / 25.733°S 28.183°E / -25.733; 28.183
Država  Južna Afrika
provincija Gauteng
Metropolitansko područje Tshwane
Površina
 - Ukupna 1 644 km²
Visina 1 271
Stanovništvo (2001.)
 - Grad 525 384 [1]
Vremenska zona UTC+2 (UTC+2)
Karta
Pretoria na karti Južne Afrike
Pretoria
Pretoria
Pretoria na karti Južnoafričke Republike

Pretoria (zvana i Tshwane po prijedlogu novog imena) je jedan od tri glavna grada (sjedište vlade) Južnoafričke Republike na jugu Afrike od 525 384 stanovnika.[1] Pretoria je i administrativni centar južnoafričke Provincije Gauteng i dio metropolitanskog grada Tshwane (aglomeracija od 21 grada) u kom živi 2 345 908 stanovnika. [2]

Njeno orginalno ime bilo je Pretoria Philadelphia ("Pretoria bratske ljubavi").[3]

Stara zgrada Univerziteta u Pretoriji (umjetnička akademija)

Pretoriju u Južnoj Africi zovu Grad jakarandi zbog brojnih drvoreda sa tropskim zimzelenim drvetom jakaranda.[4]

Pogled na centar grada s parkovima

Geografske karakteristike[uredi | uredi kod]

Pretoria je udaljena svega 60 km od Johannesburga leži na visorovni od 1 271 m. Grad se prostire u kotlini rijeke Apies, duž njenih dviju obala i po zapadnim obroncima masiva Magaliesberg, koja sa istoka zatvara kotlinu grada. [5]

Historija[uredi | uredi kod]

Pretoriju je osnovao 1855. Marthinus Wessel Pretorius, sin Andriesa Pretoriusa, burskog državnika, i nazvao ga po imenu oca. [5].Pretoria je postala 1860. glavni grad burske Republike Transvaal (1856. -1877. i 1881.-1902.). Od 31. maja 1910. Pretoria je sjedište vlade britanskog dominiona Južnoafrička Unija, status grada dobila je tek 1931. Za vrijeme Drugog burskog rata (1899.-1902.), tadašnji ratni dopisnik i obavještajac Winston Churchill (kasniji britanski premijer) bio je zatvoren u Pretoriji 1899. iz koje je uspio pobjeći. U Pretoriji je 31. maja 1902. u palači Melrose potpisan Mir iz Vereeniginga, kojim je završio Drugi burski rat.[5]

Znamenitosti[uredi | uredi kod]

Palača unije sjedište južnoafričke vlade

Pretoria je dobro urbanistički osmišljen grad, poznat po svojim ulicama sa alejama zimzelenih jakarandi. Glavna ulica Church Street (Crkvena ulica) proteže se kroz grad u smjeru istok-zapad u dužini od 20 km. Nakon Drugog svjetskog rata izgrađeno je puno nebodera oko Crkvenog trga (Church Square). [5] Grad je pun spomenika koji veličaju bursku historiju i njene velikane (Spomenik Voortrekkerima, statue Paula Krugera i Louisa Bothe)[5], tako da to izaziva polemike u novoj političkoj realnosti Južnoafričke Republike, većinsko domorodačko stanovništvo željelo bi ih čak ukloniti, ali još uvijek prevladavajuća burska većina u gradu ne želi ni čuti o tome. Slične polemike vladaju i oko promjene imena, crnačka većina predlaže novo ime grada - Tshwane, ali se bjelačka većina zasad uspješno opire tome. Pretoria ima puno kulturnih institucija, poput Muzeja Kruger, velikog Muzeja historije nacionalne kulture i Muzeja umjetnosti. [5] Pretoriju krase veliki parkovi, osobito je privlačni terasasti Park kod vladinih palača, potopljeni vrtovi u Parku Venning, rezervati prirode oko grada i Nacionalni Zoološki vrt. Grad ima dvije katedrale: anglikansku i rimokatoličku.

Klimatske karakteristike[uredi | uredi kod]

Pretoria ima relativno suhu subtropsku klimu po Köppenovoj klasifikaciji klime, sa dugim toplim i kišnim ljetima, i kratkim suhim zimama. godišnja doba, vlažnom i suhom. Prosječna temperatura u gradu je oko 18,7 °C [6] Svoju umjerenost grad zahvaljuje visokoj nadmorskoj visini od 1350 m. na kojoj se nalazi, ali i tome što leži u kotlini okruženoj planinama, koje ga štite od uticaja hladnih zračnih masa sa juga i jugoistoka. Zimi se zna lediti, ali snijeg izuzetno rijetko pada, zabilježen je 1959. i 1968. ali se brzo otopio.

Klimatološki medijani za Pretoria
Mjesec jan-sij feb-velj mar-ožu apr-tra maj-svi jun-lip jul-srp aug-kol sep-ruj okt-lis nov-stu dec-pro godina
Srednji maksimum (°C) 29 28 27 24 22 19 20 22 26 27 27 28 25
Srednji minimum (°C) 18 17 16 12 8 5 5 8 12 14 16 17 12
Precipitacija (mm) 136 75 82 51 13 7 3 6 22 71 98 110 674
Izvor: [6]

Privreda i transport[uredi | uredi kod]

Pretoria je prije svega grad savezne administracije, ali je također važno željezničko i prometno čvorište i grad sa razvijenom industrijom. U gradu ima puno poduzeća koja se bave inžinjeringom, i proizvodnjom opreme za rudarstvo (dijamante) kao i puno pogona prehrambene industrije.[5]

Obrazovanje[uredi | uredi kod]

Pretoria ima univerzitet, najveći u zemlji sa 50 000 studenata, čiji korijeni sežu u 1908. kad je osnovan Transvaal University College, kolokvijalno zvan Tuks po svom akronimu, iz njega je nastao Univerzitet u Pretoriji odlukom parlamenta 10. oktobra 1930. [7] Pored njega u gradu djeluje i Univezitet Južne Afrike (osnovan 1873.) kao i više srednjih tehničkih i pedagoških škola i fakulteta. [5] U gradu djeluje i više naučnih institucija, od kojih su najveći Savjet za naučno i industrijsko istraživanje i Veterinarski institut Onderstepoort. [5]

Gradovi prijatelji[uredi | uredi kod]

Galerija slika[uredi | uredi kod]

Izvori[uredi | uredi kod]

  1. 1,0 1,1 South Africa: Regions & Towns (engleski). Citypopulationde. Pristupljeno 10. 1. 2012. 
  2. „Community Survey, 2007: Basic Results Municipalities” (PDF). Statistics South Africa. Arhivirano iz originala na datum 2013-08-25. Pristupljeno 10. 1. 2012. 
  3. „Beeld”. News24.com. Pristupljeno 12. 01. 2012. [mrtav link]
  4. „South Africa's provinces: Gauteng”. Pristupljeno 12. 01. 2012. 
  5. 5,0 5,1 5,2 5,3 5,4 5,5 5,6 5,7 5,8 Pretoria (engleski). Encyclopædia Britannica. Pristupljeno 10. 01. 2012. 
  6. 6,0 6,1 Average Conditions Pretoria. BBC Weather. Pristupljeno 10. 1. 2012. 
  7. History of the University of Pretoria. University of Pretoria. Arhivirano iz originala na datum 2009-11-01. Pristupljeno 10. 1. 2012. 
  8. Embassy of Ukraine in the South Africa Republic – Publications. Created by "Softline" (Ukrajina). Arhivirano iz originala na datum 2012-12-23. Pristupljeno 2012-01-12. 
Muzej Transvaala
Muzej Transvaala

Vanjske veze[uredi | uredi kod]