Kampala

Iz Wikipedije, slobodne enciklopedije
Idi na navigaciju Idi na pretragu
Kampala
KampalaSkyln.jpg
Koordinate: 0°19′N 32°35′E / 0.317°N 32.583°E / 0.317; 32.583
Država  Uganda
Regija Central
Distrikt Kampala
Površina
 - Ukupna 189 km²
 - Kopno 176 km²
 - Voda 13 km²
Visina 1190 m[1]
Stanovništvo (2009.)
 - Grad 1,353.189[2]
Vremenska zona UTC+3 (UTC+3)
Karta
Kampala is located in Uganda
Kampala
Kampala
Kampala na karti Ugande

Kampala je glavni i najveći grad Ugande, administrativni centar ugandske Centralne regije i nekadašnja prijestolnica Kraljevstva Buganda, jednog od pet tradicionalnih kraljevstva Ugande. Grad prema popisu iz 2009. broji 1,353.189 stanovnika,[2] a prema procjeni iz 2010. metropolitanska Kampala s periferijskim naseljima imala je 1,597.900 stanovnika.[3]

Geografija[uredi - уреди | uredi izvor]

Kampala leži na razbacana na nekoliko brda, svega par kilometara od obala Viktorijinog jezera, na nadmorskoj visini od 1190 m[1] na jugu Ugande. Sedam značajnih brda Kampale su Kasubi (prijestolnica Kraljevstva Buganda), Mengo (sjediše parlamenta), Kibuli (džamija Kibuli), Namirembe (anglikanska katedrala), Lubaga (katolička katedrala Rubaga), Nsambija i Kampala (ili Stara Kampala).

Klima[uredi - уреди | uredi izvor]

Kampala ima ekvatorsku klimu po Köppenovoj klasifikaciji klime, ali zbog zbog toga što leži na nadmorskoj visini od 1190 m[1] ima relativno umjerenu klimu, za razliku od od drugih krajeva u istom klimatskom području. Najvrući mjesec je januar kad je prosječno oko 28 °C. Drugi aspekt klimatskih prilika u Kampali su dvije kišne sezone. Duža traje od augusta do decembra, a kraća od februara do juna, tad padne znatno više kiše, a najviše u aprilu, prosječno oko 175 mm.

Klimatološki medijani za Kampala
Mjesec jan-sij feb-velj mar-ožu apr-tra maj-svi jun-lip jul-srp aug-kol sep-ruj okt-lis nov-stu dec-pro godina
Srednji maksimum (°C) 28 28 27 26 25 25 25 25 27 27 27 27 26
Srednji minimum (°C) 18 18 18 18 16 17 17 16 17 17 17 17 17
Precipitacija (mm) 46 61 130 175 147 74 46 86 91 97 122 99 1174
Izvor: [4]

Historija[uredi - уреди | uredi izvor]

Jedna od kasubi grobnica: Muzibu Azaala Mpanga

Za historiju grada značajna je bila 1891. kada je tadašnji kabaka (kralj) Kraljevstva Buganda smjestio svoju prijestolnicu na brda Rubaga i Mengo, gdje se danas prostire Kampala.[5] Zbog tog je i kapetan Frederick Dealtry Lugard, tadašnji predstavnik Britanske istočnoindijske kompanije odabrao 1890. susjedno brdo Kampalu kao lokaciju za svoju utvrdu i sjedište kompanijine kolonije Ugande.[1] Lugardova utvrda na brdu Kampala, oko koje se razvilo naselje, ostala je prijestolnica odnosno sjedište administracije i nakon što je Uganda postala britanska kolonija sve do 1905. kada je preseljena u obližnji Entebbe na obali Viktorijinog jezera.

Kampala iz 1950.

Kampala je 1949. dobila status grada, a od 1962. postala je glavni grad nezavisne Ugande.[1] Od tad je počeo ubrzani rast grada, koji je od gradića od 46.000 stanovnika izrastao u grad s preko milion stanovnika.

Znamenitosti[uredi - уреди | uredi izvor]

Najveća znamenitost Kampale su Kasubi grobnice, okrugle slamnate grobnice njihovih kabaka (kraljevi Kraljevstva Buganda) sagrađene između 1881. i 1969. na istoimenom brdu Kasubi, koje su 1981. godine uvrštene u UNESCO-vu listu mjesta svjetske baštine u Africi.[6] Jedna od većih znamenitosti tog novog grada je i Muzej Ugande koji ima zbirke posvećene tradicionalnoj muzici, arheologiji i paleontologiji. Grad ima brojne vjerske objekte, od muslimanskih džamija, hinduističkih hramova do kršćanskih crkava. Impresivna je bijela Kibuli džamija, anglikanska katedrala Namirembe i crkva Rubaga, kao i rimokatolička katedrala sv. Petra.[1]

Novi dio grada sa katedralom u sredini

Stanovništvo[uredi - уреди | uredi izvor]

Jedno od predgrađa Kampale

U Kampali su ispočetka apsolutna većina bili pripadnici ugandskog naroda Baganda, oni su i danas većina, ali ne toliko dominantna jer su se u grad naselili i pripadnici drugih plemena, kao i brojni Azijati i Evropljani.

Godina Stanovnika
Popis 1959 46 000
Popis 1969 330 700
Popis 1980 458 503
Popis 1991 774 241
Popis 2002 1 208 544
Procjena 2005 1 353 236
Procjena 2010 1 597 900[3]

Privreda, školstvo i transport[uredi - уреди | uredi izvor]

Kampala se nalazi u najplodnijem dijelu Ugande, u kojem se proizvode kava, pamuk, čaj, duhan i šećerna trska. Kampala je i značajni industrijski centar, iako ne toliko važan kao obližnja Jinja (udaljena 64 km u pravcu sjeveroistoka). U gradu ima dosta pogona prehrambene, metalne i drvoprerađivačke industrije i tvornica za montažu traktora. Kampala je sjedište većine ugandskih velikih poduzeća, a grad je i trgovačko-financijski centar cijele regije smještene oko Viktorijinog jezera.[1]

Ulica iz centra grada

Kampala je i značajni obrazovni centar, u gradu djeluje Univerzitet Makerere koji je dugi niz godina jedina institucija tog ranga u Istočnoj Africi. Nastao je iz škole osnovane 1911. koja je 1922. postala tehnička škola, zatim 1949. viša škola (univerzitetski koledž), te 1970. nezavisni univerzitet.

Kampala je i važno transportno čvorište iz koje polazi većina cesta u ostale dijelove Ugande i susjedne zemlje, preko grada ide željeznička linija od Kasesea za luku Mombasu u Keniji. Port Bell, udaljen 10 km istočno od centra grada, luka je Kampale na Viktorijinom jezeru. Grad dijeli međunarodni aerodrom sa susjednim Entebbeom, koji je udaljen 34 km jugozapadno.[1]

Ujedinjeni narodi[uredi - уреди | uredi izvor]

Zbog dugotrajnog građanskog rata i izuzetne važnosti Ugande u tom dijelu Afrike, u Kampali ima sjedište čak 11 specijaliziranih agencija i programa Ujedinjenih naroda (stanje iz juna 2010.):[7]

Panorama Kampale
Panorama Kampale

Izvori[uredi - уреди | uredi izvor]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 1,6 1,7 "Kampala" (engleski). Encyclopædia Britannica. http://www.britannica.com/EBchecked/topic/310717/Kampala. pristupljeno 5. 1. 2012. 
  2. 2,0 2,1 "The largest cities in Uganda, ranked by population" (engleski). Mongabay.com. http://population.mongabay.com/population/uganda. pristupljeno 7. 5. 2011. 
  3. 3,0 3,1 "Uganda: Regions & Towns" (engleski). Citypopulationde. http://www.citypopulation.de/Uganda.html. pristupljeno 7. 5. 2011. 
  4. "Average Conditions kampala". BBC Weather. http://www.bbc.co.uk/weather/232422. pristupljeno 5. 1. 2012. 
  5. "Kampala - History" (engleski). AFRICATRAVELLING.NET. http://www.africatravelling.net/uganda/kampala/kampala_history.htm. pristupljeno 5. 1. 2012. 
  6. "Kasubi Tombs" (engleski). Kabaka Foundation. http://www.kasubitombs.org/en/general/index.php. pristupljeno 5. 1. 2012. 
  7. "UN Country team for Uganda" (engleski). United Nations Information Centre in Nairobi - Kenya, Uganda and The Seychelles. http://www.unicnairobi.org/Unagenciesuganda.asp. pristupljeno 5. 01. 2012. 

Eksterni linkovi[uredi - уреди | uredi izvor]