1941

Izvor: Wikipedia
Ovo je članak o godini 1941.
Disambig.svg Za ostala značenja v. 1941 (razvrstavanje).
Milenijum: 2. milenijum
Vijekovi: 19. vijek20. vijek21. vijek
Decenija: 1910-e  1920-e  1930-e  – 1940-e –  1950-e  1960-e  1970-e
Godine: 1938 1939 194019411942 1943 1944
1941 u drugim kalendarima
Gregorijanski 1941
MCMXLI
Ab urbe condita 2694
Islamski 1359 – 1360
Iranski 1319 – 1320
Hebrejski 5701 – 5702
Bizantski 7449 – 7450
Koptski 1657 – 1658
Hindu kalendari
 - Vikram Samvat 1996 – 1997
 - Shaka Samvat 1863 – 1864
 - Kali Yuga 5042 – 5043
Kineski
 - Kontinualno 4577 – 4578
 - 60 godina Yin Metal Zmija
(od kineske N. g.)
Holocenski kalendar 11941
p  r  u
Podrobnije: Kalendarska era

Godina 1941 (MCMXLI) bila je redovna godina koja počinje u srijedu, po gregorijanskom kalendaru.

Događaji[uredi - уреди]

Januar/Siječanj[uredi - уреди]

+ Pukovnik Vilijam Džozef Donovan, specijalni Ruzveltov izaslanik, doputovao u Beograd (na balkanskom putovanju posećuje još i Grčku, Tursku i Bugarsku).
  • 29. 1. - Umro gen. Ioannis Metaxas, grčki predsednik vlade.
  • 31. 1. - Pomorska bitka između otoka Lastova i Sušca između 3 talijanska broda i nepoznate podmornice (proveriti).

Februar/Veljača[uredi - уреди]

  • 4. 2. - Mađarski parlament ratifikovao sporazum o pristupanju zemlje Trojnom paktu i sporazum o večnom prijateljstvu sa Jugoslavijom.
  • 7. 2. - Završena Operacija Kompas, zauzet Bengazi, ubedljiva pobeda Britanaca i ostalih nad italijanskom armijom u zapadnom Egiptu i istočnoj Libiji (Kirenaici).
  • 8. 2. - Nemačka i Bugarska potpisuju vojni pakt.
  • 12. 2. - Erwin Rommel i Afrički korpus stižu u Tripoli.
  • 14. 2. - Hitler i Ribentrop razgovaraju sa Cvetkovićem i Cincar-Markovićem u Berghofu, istog dana Ruzveltova poruka jugoslovenskoj vladi: budući Zajam i najam će pomoći narodima koji mogu biti žrtve agresije.
  • 17. 2. - Bugarsko-turska deklaracija o neutralnosti.
  • 22. 2. - Ruzveltova poruka knezu Pavlu - svet gleda sa simpatijama na zemlje koje pružaju otpor agresivnim silama.
  • 25. 2. - Februarski štrajk u okupiranoj Holandiji, protiv progona Jevreja.

Mart/Ožujak[uredi - уреди]

  • 1. 3. - Bugarska se pridružuje Trojnom paktu, nemačka vojska sutradan ulazi na njenu teritoriju.
  • 4. 3. - Tajni sastanak kneza Pavla i Hitlera u Berghofu - pritisak za pristupanje Trojnom paktu.
  • 4. 3. - Operation Claymore - britanski komandosi uništili fabrike i zalihe ribljeg ulja i glicerina na Lofotskim ostrvima.
  • 5. 3. - Vel. Britanija prekida diplomatske odnose sa Bugarskom; ovih dana počinje Operation Lustre, iskrcavanje britanskih i komonveltskih trupa u Grčku.
  • 5. 3. - Rumunija: gen. Jon Antonesku zvanično dobio 99,91% podrške na referendumu.
  • 6. 3. - Krunski savet Kraljevine Jugoslavije doneo odluku o pristupanju Trojnom paktu, pod uslovima koje će Hitler prihvatiti (potvrđeno 20. 3.).
  • 11. 3. - U SAD potpisan zakon o zajmu i najmu (Lend-Lease), na osnovu kojeg će snabdevati Britance i druge saveznike vojnim materijalom.
  • 18. 3. - Ruzvelt Beogradu: zemlja koja se pokorno preda uživaće manje naklonosti od one koja se makar i kratko bude odupirala.
  • 18. 3. - Bivši premijer Milan Stojadinović proteran u Grčku, odakle ga Britanci odvode na Mauricijus.
  • 20. 3. - Nakon što je Krunski savet potvrdio odluku o pristupanju Trojnom paktu, za to se izjasnila i vlada Kraljevine Jugoslavije, trojica ministara podnela ostavku.
  • 23. 3. - Gen. Dušan Simović upozorava kneza Pavla da bi se vazduhoplovstvo moglo pobuniti ako bude potpisan pakt sa Osovinom; Čerčil premijeru Cvetkoviću: rat će biti samo odložen a ne izbegnut (pristupanjem Trojnom paktu).
  • 24. 3. - Ervin Romel počinje prvu nemačku ofanzivu u Libiji.
  • 24. 3. - Tursko-sovjetska deklaracija: ko god da napadne Tursku, SSSR će ostati neutralan.
Demonstracije 27. marta u Beogradu
  • 25. 3. - Jugoslavija se u Beču pridružuje Trojnom paktu, za šta je obećano: očuvanje integriteta, bez prolaza i prevoza osovinskih snaga, neće biti tražena vojna pomoć od Jugoslavije (povoljnije nego za ostale članice Trojnog pakta) + tajno obećan Solun posle rata.
  • 27. mart - Vojni puč prethodne noći, velike demonstracije protiv pristupanja Jugoslavije Trojnom paktu u većem delu Jugoslavije, Petar II Karađorđević proglašen punoletnim, general Dušan Simović novi predsednik vlade.
  • 27. 3. - Hitler odlučio da razbije Jugoslaviju (Direktiva 25), računajući na pomoć nezadovoljnih Hrvata i većine suseda; operacija Barbarosa se odlaže za četiri nedelje.
  • 28. 3. - Sastanak Benita Musolinija i Ante Pavelića u Rimu.
  • 29. 3. - Pomorska bitka kod Matapana se okončava italijanskim porazom.
  • 29. 3. - Josip Broz Tito, generalni sekretar KPJ, stiže avionom iz Zagreba u Beograd.
  • 30. 3. - Jugoslovenska vlada izdala direktivu o "opštem aktiviranju" (tajna mobilizacija); nemačka Vrhovna komanda izdala direktive u vezi napada na Jugoslaviju ("Poduhvat 25") i Grčku ("Marita").
  • 31. 3. - Sastanak "velikog dela" poslanika HSS i zastupnika vlasti u Zagrebu, u Berlin poslan "Memorandum petorice", koji tvrdi da Jugoslavija više ne postoji i traži pomoć i priznanje "slobodne Hrvatske države". Ribentropov telegram Mačeku - odvraća ga od saradnje sa beogradskom vladom.
  • 31. 3. - Predsednik vlade Simović zabranio iseljavanje iz svojih mesta (i da se narod ne povodi za "alarmantnim vestima").
  • 31. 3. - 1. 4. - Razgovori vojnih predstavnika Jugoslavije i Velike Britanije u Beogradu.

April/Travanj[uredi - уреди]

+ Irački puč 1941. - na vlast dolazi nacionalista Rašid Ali, naklonjen Osovini.
  • 3. 4. - Mađarski predsednik vlade grof Pal Teleki izvršio samoubistvo, ne želeći da učestvuje u invaziji na Jugoslaviju.
+ Razgovori jugoslovenskih, grčkih i britanskih vojnih predstavnika u Florini.
  • 4. 4. - Vlatko Maček stigao u Beograd i preuzeo mesto potpredsednika vlade. Beograd, Zagreb i Ljubljana će u slučaju ratnog stanja biti proglašeni za otvorene gradove.
+ Osovinske snage zauzele Bengazi u Libiji.
+ Njemačka napada Grčku (Operacija Marita, deo Bitke za Grčku).
  • 7. 4. - Zauzeto Skoplje - presečena glavna veza Jugoslavije sa Grčkom; takođe uvodni napad 2. nemačke armije na Sloveniju i Hrvatsku.
  • 8. 4. - Vlatko Maček napustio kraljevsku vladu; udar nemačkih snaga iz Bugarske na Srbiju.
  • 9. 4. - Nemci kontrolišu Makedoniju.
  • 10. 4. - Nemački prodor u severnu Hrvatsku i Sloveniju dovodi do sloma fronta. Pre ulaska Nemaca u Zagreb proglašena Nezavisna Država Hrvatska (Slavko Kvaternik); Vlatko Maček pozvao članstvo HSS na lojalnost novoj državi.
+ Narodni svet za Slovenijo, na čelu sa dravskim banom Natlačenom, preuzeo vlast u Sloveniji.
+ Pošto Jugoslavija "ne postoji", mađarska vlada naredila ulazak u "južne krajeve" (Prekomurje, Baranja, Bačka, Banat u sporu sa Rumunijom)
+ Politbiro CK KPJ u Zagrebu odlučio da se premesti u Beograd i osnuje Vojni komitet radi otpora agresoru.
  • 11. 4. - Italijanske snage ulaze u Jugoslaviju.
+ Počinje nemačka opsada Tobruka.
+ Bugarska prekinula diplomatske odnose sa Jugoslavijom.
+ Ante Pavelić stigao u Zagreb (dva dana ranije se u Karlovcu sastao sa Edmundom Vezenmajerom). Nemačka i Italija priznali NDH.
+ Osovinske snage stigle na libijsko-egipatsku granicu.
+ Poručnici Milan Spasić i Sergej Mašera potopili razarač Zagreb u Bokokotorskom zalivu, žrtvujući svoje živote.
+ Bugarski car Boris razgovara sa Hitlerom u Beču.
  • 19. 4. - Bugarska vojska ulazi u delove Jugoslavije i Grčke.
+ Premijera Brehtovog komada "Majka hrabrost i njena deca" u Cirihu.
  • 22. 4. - Nemački vazduhopl. gen. Helmut Forster objavio da preuzima okupacionu upravu u Srbiji (on ostaje do juna).
+ Pet pešadijskih bataljona Kosovske divizije prekinulo napade na italijanske položaje severno od Skadra, čuvši za kapitulaciju.
  • 22 - 24. 4. - Na sastanku u Beču određena italijansko-nemačka demarkaciona linija u Jugoslaviji. Bosna dodeljena NDH.
  • 23. 4. - Grčka potpisuje primirje sa Nemačkom.
+ U Njujorku prvi masovni miting izolacionističkog Komiteta America First, glavni govornik Charles Lindbergh.
+ Adolf Hitler posetio Maribor, naredio raseljavanje Slovenaca iz Štajerske i Koruške.
+ Nemci u Atini.
+ Nemci dovršili okupaciju kontinentalne Grčke, zarobljeno i 1500 Jugoslovena.

Maj/Svibanj[uredi - уреди]

  • 1. 5. - U okupiranoj Srbiji obrazovan Savet komesara ministarstava, komesar MUP-a Milan Aćimović.
+ Premijera filma "Građanin Kejn".
  • 3. 5. - Italija anektirala južni deo Slovenije, sa Ljubljanom.
  • početkom maja - Majsko savetovanje KPJ u Zagrebu - ne priznaje se komadanje Jugoslavije, odlučeno da sve partijske organizacije formiraju vojne komitete za pripremu ustanka (borba protiv okupatora uz revolucionarnu perspektivu).
  • 4. 5. - Vlada Kraljevine Jugoslavije objavila rat Mađarskoj i Bugarskoj.
  • 5. 5. - Haile Selasije se vratio u oslobođenu Adis Abebu.
  • 9. 5. - Zatvorena poslanstva Norveške, Belgije i Jugoslavije u Moskvi (na nemačko traženje).
  • 10. 5. - Rudolf Hess, Hitlerov zamenik, spustio se na svoju inicijativu u Škotskoj, u nadi da će sklopiti mir sa V. Britanijom.
  • 12 - 13. 5. - Puk. Dragoljub Mihailović sa grupom vojnika i oficira počinje organizovanje gerilskog pokreta na Ravnoj gori.
  • 12 - 13. 5. - U Glini ubijeno 300 Srba, zbog čega protestuje kardinal Alojzije Stepinac.
  • 13. 5. - Ministar un. poslova NDH Andrija Artuković propisao "Provedbenu naredbu o ustrojstvu i poslovanju Ravnateljstva za javni red i sigurnost", glavnog sredstva zločinačke politike prema Srbima, Jevrejima i hrvatskim rodoljubima.
  • 17. 5. - Mladi revolucionar Vasil Lači pokušao u Tirani da ubije kralja Viktora Emanuela.
+ Sastanak Ante Pavelića i pape Pija XII.
+ Ruzvelt proglašava vanredno stanje zbog rata u Evropi i Africi.
+ Nemci u Srbiji zabranili slušanje stranih radio stanica (sem nemačkih), pod pretnjom smrću.
  • 30. 5. - Tito se uselio u vilu Nenadovića na beogradskom Dedinju.
+ Uklanjanje nemačke zastave sa kukastim krstom sa Akropolja, prvi tamošnji simbolični čin otpora.
+ Britanci ušli u Bagdad, čime su ugušili irački ustanak.
  • maj - Mađarski okupatori prisilno iseljavaju Srbe iz nekih naselja.

Jun/Juni/Lipanj[uredi - уреди]

  • početak juna - Raspuštena Hrvatska seljačka zaštita.
  • 2. 6. - Počeli ustaški pokolji u okolini Ljubinja i u selu Drežanj kod Nevesinja, gde 3. juna dolazi do oružanog otpora.
+ Iz Slovenske Bistrice krenuo prvi konvoj za Srbiju.
+ Strahovita eksplozija uskladištene municije u smederevskoj tvrđavi - skoro sve kuće u Smederevu oštećene, oko 5000 žrtava.
+ Sastanak Ante Pavelića i Hitlera u Berhtesgadenu.
+ Tokom jednog od mnogih bombardovanja Čunkginga, u skloništu se ugušilo 4000 ljudi.
  • 6. 6. - Apel kralja Petra II papi Piju XII i pred. Ruzveltu da se spase srpski narod od istrebljenja.
  • 7. 6. - Ludwig von Schröder novi nemački zapovednik u Srbiji.
  • ca. 7. 6. - Naoružani seljaci gornjeg Gatačkog polja uništili nekoliko žandarmerijskih stanica, prekinuli put Gacko - Bileća.
  • 8. 6. - Sirijsko-libanska kampanja (Operation Exporter) - Britanci i Slobodni Francuzi napadaju višijevsku Siriju i Liban.
  • 9. 6. - Feldmaršal Wilhelm List postavljen zapovjednikom oružane sile za Jugoistok, sa sjedištem u Solunu.
  • 10 - 12. 6. - Sastanak franjevačkih provincijala u Zagrebu - zabranjeno stupanje franjevaca u Ustaše (neki su već u ustašama), osuđuje se progon Srba.
  • 12. 6. - U Londonu Deklaracija o međusavezničkoj pomoći između V. Britanije i devet izbegličkih vlada i predstavnika (među kojima je i Jugoslavija).
  • 14. 6. - Komesarska srpska vlada donela Uredbu o unutrašnjoj upravi u Banatu - preko podbana, vlast u rukama nemačke narodnosti.
+ Deportacije stanovništva iz baltičkih republika SSSR.
+ Zamrznuta sva nemačka i italijanska imovina u SAD.
+ Premijera Diznijevog filma "Snebivljiva aždaja".
Operacija Barbarosa do 9. sep/ruj.
+ Osnovan Sisački narodnooslobodilački partizanski odred (što se danas smatra početkom ustanka u Hrvatskoj).
+ Proglas CK KPJ poziva na ustanak.
  • 23. 6. - Formiran IV antikomunistički odsek Specijalne policije Uprave grada Beograda (? nemački plan "Internacionala" za hapšenje komunista u Evropi odmah nakon napada na SSSR).
  • 24. 6. - Počeo ustanak gornje Hercegovine, napadom na žandarm. stanicu Lukavac kod Nevesinja.
+ Konferencija katoličkih biskupa u Zagrebu potvrđuje lojalnost prema NDH.
+ Bugarski komunisti dižu oružani ustanak.
+ Pavelićeva Izvanredna zakonska odredba i zapovjed - Židove u "zbirališta pod vedrim nebom", osobe koje su se "ogrješivale o hrvatske narodne probitke" da u roku od 8 dana napuste državne i druge službe.
+ Hercegovački ustanici kod Gackog oborili domobranski avion.
+ Mostarski biskup fra Alojzije Mišić osudio ustaške zločine.

Jul/Juli/Srpanj[uredi - уреди]

Avgust/August/Kolovoz[uredi - уреди]

+ Počinje rumunska opsada Odese.
  • 10. 8. - Partizani i četnici zauzeli Vlasenicu u Bosni (domobrani se vratili 15/16. 8.).
+ Italijani povratili Berane (kao i većinu gradova u severnoj Crnoj Gori prethodnih dana).
+ GŠ NOP Jugoslavije izdao uputstvo pod nazivom "Zadatak narodnooslobodilačkih partizanskih odreda", konstatovano "da se zanemarivalo pitanje opšteg narodnog ustanka".
+ Na I sveslovenskom mitingu u Moskvi istaknuto pravo na samoopredeljenje crnogorskog i makedonskog naroda, što izaziva protest jugoslovenske kraljevske vlade.
  • 11. 8. - Partizani demolirali rudnik Bogovina u Srbiji (kasnije represalije).
+ Prvi ratni broj "Vjesnika".
+ Predsednik vlade u izbeglištvu Simović se preko BBC-ija protivi preuranjenom ustanku u Jugoslaviji.
  • 13. 8. - Objavljen "Apel srpskom narodu" protiv komunističkog ustanka, koji su potpisale mnoge istaknute ličnosti (neki su odbili, ukupno 545 potpisa).
  • 14. 8. - Atlantska povelja, zajednička izjava Čerčila i Ruzvelta, definicija ratnih ciljeva, začetak UN.
+ Zakonska odredba o čistoći hrvatskog jezika.
+ U Koncentracioni logor Buhenvald dovedena prva grupa jugoslovenskih zarobljenika.
+ Domobrani iz Vlasenice ušli u Han Pijesak; četnici zauzeli Srebrenicu; Husinski rudari izašli na Ozren u partizane, nakon što su na prevaru primili opremu od ustaša.
  • 19. 8. - Ante Pavelić obavestio Musolinija da prihvata zahtev za reokupaciju demilitarizovane II i III zone.
+ Srpska kvislinška vlada raspisala nagradu za ubistvo ili hvatanje pripadnika NOP.
+ U okupiranoj Srbiji smenjena komesarska uprava Milana Aćimovića.
+ Gen. Jon Antonesku proizveden u maršala, zbog povratka Besarabije i sev. Bukovine Rumuniji.
+ Ustanici ušli u Mrkonjić Grad.
+ Partizani zauzeli Banju Koviljaču.

Septembar/Rujan[uredi - уреди]

  • početkom - Formiran 1. srpski dobrovoljački odred (Ljotićev).
  • 1. 9. - Partizansko-četnički sporazum o koordinaciji u istočnoj Bosni.
  • 1 - 6. 9. - Ustaško-domobransko-nemačka ofanziva u Bosanskoj krajini, pali Mrkonjić, Šipovo, Mliništa, počinjeni zločini.
  • 2. 9. - Deklaracija Nedićeve vlade - sastaviće vojsku kako bi razbio komuniste.
  • 3. 9. - Valjevski NOP odred i četnici Zečevića i R.Martinovića zauzeli Krupanj.
+ Službeni datum osnivanja Crne legije.
+ Svi Jevreji stariji od šest godina na teritorijama pod nemačkom kontrolom moraju nositi Davidovu zvezdu.
  • 7. 9. - Kom. Nedićeve žandarmerije naredio formiranje osam odreda za borbu protiv ustanka.
+ Proglas komandanta italijanske 2. armije - preuzima vojnu i civilnu vlast u II i III zoni NDH.
  • 8. 9. - Nemci opsedaju Lenjingrad.
  • 9. 9. - Britanci uspostavili kontakt sa Dražom Mihailovićem.
  • 11. 9. - Domobrani razbili Majevički odred, četnici pobegli u Srbiju.
  • 12. 9. - Partizani zauzeli B. Baštu od Nemaca, nakon sukoba sa četnicima.
  • 14. 9. - Oštećena telefonska centrala u zagrebačkoj Glavnoj pošti.
+ Partizani ušli u Majdanpek.
  • 15. 9. - Nemačka 342. pešadijska divizija poslata iz Francuske u Srbiju.
+ Formiran Požarevački NOP odred.
+ Otkriven asteroid 1555 Dejan (astronom Fernand Rigaux, nazvan po sinu astr. Petra Đurkovića).
  • 16. 9. - Adolf Hitler naredio gušenje ustanka u Srbiji po svaku cenu. Nemačka uprava u Srbiji naredila streljanje 100 Srba za poginulog i 50 za ranjenog nemačkog vojnika.
+ Iranski šah Reza Pahlavi prinuđen na abdikaciju u korist sina Mohameda Reze.
  • 18. 9. - Tito stigao u Robaje kod Valjeva, nakon dvodnevnog putovanja iz Beograda.
  • 19. 9. - Nemci zauzimaju Kijev.
+ Sastanak Tita i Draže u Struganiku kod Mionice.
+ Štab 18. armijskog korpusa (Franz Böhme) prebačen iz Grčke u Beograd, Beme ima vojnu i civilnu vlast u Srbiji.
+ Nemci napustili Užice i Požegu, partizani uzeli od četnika Čajetinu i Palisad.
+ Delovi Bosanske domobranske divizije probili partizansko-četničke položaje na Romaniji.
+ Počinje trodnevna Bitka za Šabac.
+ Partizani ušli u Užice, koje će dva meseca biti centar "Užičke Republike"; partizani takođe ušli u Kosjerić.
  • 24 - 27. 9. - Masovna hapšenja i streljanja u Šapcu, zatim trčeći do logora u Jarku.
  • 25. 9. - Posle 3-dnevnih borbi italijanska divizija "Sasari" zauzela Drvar
+ Srednjoškolci u Splitu demonstriraju protiv italijanskog jezika u školama.
  • 25 - 29. 9. - Koristeći italijanske uspehe, ustaše i domobrani povraćaju Kulen Vakuf i komunikacije na zapadu Bosanske krajine.
  • 26 - 29. 9. - Sukob četnika i partizana kod Kosjerića.
  • 26. 9. - Vojno-političko Savetovanje u Stolicama kod Krupnja; između ostalog naređeno formiranje glavnih štabova po pokrajinama, gde ih nema (anticipiranje federalizma).
+ Proradila fabrika municije u Užicu.
  • 28. 9. - Ustanak u Drami (grčka Makedonija).
  • 29. 9. - Konferencija SSSR, SAD i V. Britanije u Moskvi - dogovorena pomoć SSSR-u.
+ Početak operacija 342. pešadijske divizije na komunikaciji Šabac - Loznica ("Prva neprijateljska ofanziva").
+ Veliki gubici Bosanskohercegovačkog NOP odreda kod Kalinovika.
+ Nacisti masakrirali 33.711 Jevreja u Babi Jaru kod Kijeva.
+ Završen "Krvavi marš" stanovnika Šapca.
+ Osnovane tri organizacije otpora u Grčkoj: EDES, EKKA i EAM.
+ U Rumuniji počinje deportacija Jevreja u Transnistriju, mnogi umiru u lošim uslovima.
+ Naziv "partizan" umesto "gerilac".
+ druga polovina sept. - Konferencije muslimana u gradovima BiH osuđuju ustaške zločine; u Ostrošcu kod Duvna muslimani i Hrvati oslobodili Srbe koje su Ustaše hteli ubiti.

Oktobar/Listopad[uredi - уреди]

  • 1. 10. - Vrhovni štab NOP odreda, u skladu sa odlukama iz Stolica, izdao naredbu o oznakama, zastavama, načinu pozdravljanja itd.
+ U Drinjači sporazum o saradnji partizana i četnika u istočnoj Bosni.
  • 2. 10. - Ubijen 21 nemački vojnik na putu Beograd-Obrenovac, naređeno streljanje odgovarajućeg broja logoraša iz Beograda i Šapca.
+ Zakonska odredba u NDH - 10 komunista za jednog ustašu.
+ Italijani organizovali Guvernorat Crne Gore.
  • 5. 10. - Četnici Draže Mihailovića nakon borbe uzeli Už. Požegu od partizana, sukob izglađen sporazumom.
  • 7. 10. - U borbama za Kraljevo upotrebljena baterija topova 75mm (zarobljena 1. 10.) - posle rata Dan artiljerije JNA.
+ Po pristanku vlade Rajha srezovi Zemun i Stara Pazova pod "isključivom vlašću" NDH.
  • 8. 10. - Po pijačnom danu Nemci bombardovali Rabrovo kod Požarevca, veliki broj civilnih žrtava.
  • 11. 10. - Drugi partizansko-četnički (D.M.) napad na Kraljevo, nakratko prodrli u grad.
+ Napadima na neke objekte u Prilepu počinje partizanski ustanak u Makedoniji.
  • 12. 10. - Na sastanku muslimana u Sarajevu doneta rezolucija kojom se zahteva sigurnost života, časti, imovine i vere svih građana.
  • 13. 10. - Nemci odbijaju četničke uslove za saradnju u borbi protiv partizana.
  • 14. 10. - Masovno streljanje civila u Kruševcu i Dragincu.
  • 15. 10. - Draža Mihailović obrazovao Komandu četničkih odreda za Crnu Goru (na čelu sa Đorđijem Lašićem, u Sandžaku Pavle Đurišić); poslao oficire u BiH, Liku, Gorski Kotar, Kordun.
+ Hapšenje preostalih Jevreja Bosne (uključujući i one koji su prešli u katoličanstvo).
+ Rumuni i Nemci ušli u Odesu.
+ Partizani ušli u Žabljak i Šavnik.
+ Blizu Islanda torpedovan USS Kearny uz gubitak 11 mornara (prve američke vojne žrtve II svetskog rata).
+ Nakon Loznice i Banje Koviljače, 342. pešadijska zauzela i Krupanj, ubijeni ranjenici i civili.
+ Naređeno da se nemačka 113. pešadijska divizija prebaci sa Istočnog fronta u Srbiju.
  • 22. 10. - Peta domobranska pešadijska divizija napada iz Sarajeva u pravcu Rogatice.
+ U Beogradu otvorena antimasonska izložba (istovremeno i antijevrejska i antikomunistička).
  • 23. 10. - Partizani i četnici zauzeli Rogaticu.
+ Premijera Diznijevog animiranog filma "Dambo".
  • 24. 10. - Prva bitka za Harkov, Nemci zauzeli grad.
  • 25. 10. - Britanski kapetan Hadson i majori Ostojić i Lalatović u Dražinom štabu na Ravnoj Gori (Draža Mihailović je priznat od Britanaca kao jedini legitimni komandant snaga otpora).
  • 26. 10. - Sastanak Tita i Draže u Brajićima, dogovorena samo podela plena.
  • 27. 10. - "Brežički marš" 1. štajerskog partizanskog bataljona.
  • 29. 10. - U Ljubljani proslava oslobođenja od Austrougarske 1918.
  • 30. 10. - Odbijen pokušaj proboja 342. pešadijske prema Užicu i Kosjeriću.
  • 31. 10. - Nemačka podmornica torpedovala USS Reuben James - preko 100 poginulih mornara.
  • oktobar - U tri navrata tokom meseca Draža Mihailović dobija novac od vlade Milana Nedića[1].

Novembar/Studeni[uredi - уреди]

+ Kolaboracija: Gorski štab četničkih odreda istočne Bosne u Višegradu sklopio sa Italijanima sporazum o nenapadanju i borbi protiv partizana.
+ Sastanak u Divcima Draže Mihailovića sa nemačkim predstavnikom - Nemci smatraju Dražu neprijateljem, on hoće borbu protiv komunista a ne Nemaca.
  • 12. 11. - Zaustavljeno nemačko nadiranje ka Moskvi.
  • 13 - 20. 11. - Napadi delova Užičkog NOP odreda na Ravnu goru (okončano primirjem).
  • 14. 11. - Partizani potisnuti iz okoline Sarajeva.
+ Četnici predali zarobljene partizane Nemcima u Slovcu.
  • 16. 11. - Počela druga nemačka ofanziva na Moskvu (prethodnog dana se smrzli blatnjavi putevi).
  • 17. 11. - Četnici osnovali Privremenu upravu istočne Bosne, nakon raskinuća sporazuma sa partizanima od 1. 10.
+ U Splitu uhapšen Rade Končar Brko.
  • 17 - 18. 11. - Biskupska konferencija u Zagrebu se bavi prekrštavanjem pravoslavaca: "misionari" mogu dobiti misiju i jurisdikciju samo od mjesnog ordinarijata a ne od svetovnih vlasti, koje takođe ne mogu poništavati ranije prelaze, konverzija bez prinude, s poštovanjem ljudskih prava (u principu se ne protive prekrštavanju, već dogmatskoj neispravnosti).
  • 18. 11. - Druga saveznička ofanziva u severnoj Africi (Operation Crusader) - deblokiran Tobruk.
  • 22. 11. - Eksplozija u užičkoj fabrici oružja i municije, oko 200 mrtvih (moguća diverzija).
+ Banjalučki muslimani osuđuju zločine nad Srbima i Jevrejima (navodno ustaše nosile fesove, kako bi skrenuli mržnju na muslimane).
  • 24. 11. - Otkrivene pripreme za pobunu 15. pešadijskog domobranskog puka na Palama, 18 domobrana osuđeno na smrt.
Spomenik na Kadinjači
  • 25. 11. - Počela nemačka ofanziva na Užičku republiku - napad 342. i delova 704. pešadijske divizije (nemačke), četnika, nedićevaca i ljotićevaca preko Ljubovije i Kosjerića u pravcu Užica. Istog dana partizani iz okoline Kraljeva potisnuti prema Čačku.
  • ca. 25. 11. - Radio Moskva javila da je Draža Mihailović vođa svih snaga pokreta otpora, na šta Tito reaguje telegramom (vlade Velike Britanije i SSSR se slažu da je potrebno postići pomirenje partizana i četnika, pod vođstvom komandanta JVuO Draže Mihailovića).
  • 27. 11. - Završena Gondarska bitka, dokrajčeni Italijani u Etiopiji (Italijanska Istočna Afrika).
  • 29. 11. - Bitka na Kadinjači, pogibija Radničkog bataljona, poslednje odbrane Užica. Nemci uveče ulaze u Užice i Požegu. Vrhovni štab NOP odreda naređuje povlačenje glavnine iz zapadne Srbije i Šumadije u Sandžak. Poginuo Dragojlo Dudić, prvi predsednik Glavnog Narodnooslobodilačkog odbora za Srbiju.
  • 30. 11. - U Čajetini, na Palisadu, i Kraljevim vodama ubijeno nekoliko stotina partizanskih ranjenika.
  • novembar - U Makedoniji uhapšen Lazar Koliševski (sekr. PK KPJ), raspušteni vojni štab i Prilepski NOP odred - zakočen ionako slab ustanak.
+ U Žabaljskom ritu formiran Prvi šajkaški NOP odred.

Decembar/Prosinac[uredi - уреди]

+ XIV armijski korpus 9. italijanske armije preimenovan u Trupe u Crnoj Gori (komandant Alessandro Pirzio Biroli, takođe guverner Crne Gore).
Perl Harbor
+ Hitlerov dekret Noći i Magle (Nacht und Nebel) - prisilni nestanak političkih aktivista iz pokreta otpora u okupiranoj Evropi.
+ Nemci razbili štab Draže Mihailovića na Ravnoj Gori ("Operacija Mihailović").
+ Kralj Petar II unapredio pukovnika D. Mihailovića u brigadnog đenerala.
+ Japanci su izvršili prvi zračni napad na Otok Wake.
+ Osnovan Logor Sajmište (Judenlager Semlin) za jevrejske i romske porodice, čiji su muškarci od letos bili internirani u Topovske šupe, na Autokomandi, i streljani.
+ Počela ubijanja u logoru smrti Helmno, kamionom dušegupkom.
+ Završena okupatorsko-kvislinška ofanziva na zapadu Srbije.
+ Nemačka vrhovna komanda naređuje da se što više snaga iz Jugoslavije prebaci na Istočni front (pre svega 342. i 113. pešadijska divizija).
+ "Misa za Dalmaciju" i antiitalijanski protesti u Zagrebu[1] .
  • 26. 12. - Suočen s napredovanjem japanskih snaga u Drugom svetskom ratu ka Manili, američki general Daglas Makartur proglasio je filipinsku prestonicu "otvorenim gradom". Uprkos tome u Manili su 1941, 1942. i 1945. vođene teške borbe američkih i japanskih jedinica, tokom kojih su porušeni mnogi delovi grada.
  • 28. 12. - Na četničkoj konferenciji u Vlasenici prihvaćeni nemački i Nedićevi uslovi.
  • decembar '41. - maj '42. - "Lijeva skretanja" - partizanski progon neistomišljenika u Crnoj Gori.

Tokom/tijekom godine[uredi - уреди]

Rođenja[uredi - уреди]

Smrti[uredi - уреди]

Glavni članak: :Kategorija:Umrli 1941.

Nobelove nagrade[uredi - уреди]

  • Nisu dodijeljene nagrade

Vidi takođe:[uredi - уреди]

Literatura/Spoljne veze[uredi - уреди]

Reference[uredi - уреди]

  1. 1.0 1.1 Sabrina Ramet, Tri Jugoslavije...