1909

Izvor: Wikipedia

< | 19. vijek | 20. vijek | 21. vijek | >
< | 1870-e | 1880-e | 1890-e | 1900-e | 1910-e | 1920-e | 1930-e | >
<< | < | 1905. | 1906. | 1907. | 1908. | 1909. | 1910. | 1911. | 1912. | 1913. | > | >>


1909 u drugim kalendarima
Gregorijanski 1909
MCMIX
Ab urbe condita 2662
Islamski 1326 – 1327
Iranski 1287 – 1288
Hebrejski 5669 – 5670
Bizantski 7417 – 7418
Koptski 1625 – 1626
Hindu kalendari
 - Vikram Samvat 1964 – 1965
 - Shaka Samvat 1831 – 1832
 - Kali Yuga 5010 – 5011
Kineski
 - Kontinualno 4545 – 4546
 - 60 godina Yin Zemlja P(ij)etao
(od kineske N. g.)
Holocenski kalendar 11909
p  r  u
Podrobnije: Kalendarska era

Godina 1909 (MCMIX) bila je redovna godina koja počinje u petak po gregorijanskom, odn. redovna godina koja počinje u četvrtak po 13 dana zaostajućem julijanskom kalendaru (linkovi pokazuju kalendare).


Događaji[uredi - уреди]

Januar/Siječanj[uredi - уреди]

  • 9. 1. - Eskspedicija Ernesta Shackletona stigla na 180 km od Južnog pola.
  • 9. 1. - Trilateralnim ugovorom sa SAD, Kolumbija priznala nezavisnost Paname.
  • 12. 1. - Hrvatska: optužnica protiv Adama Pribićevića i 52 druga za "zločin veleizdaje", prema brošuri agenta Đorđa Nastića - državni tužilac Akurti traži smrtne kazne.
  • 14. 1. - Devetorica pristalica Narodne stranke u Podgorici usvojila Privremeni statut Narodnog ustrojstva u borbi za građanske slobode i jednakopravnost u Crnoj Gori - žele da Nikola abdicira u korist prestolonaslednika Danila, na čelu grupe je Nikola Mitrović.
  • 23. 1. - Borudžerdski zemljotres u zapadnoj Persiji, najmanje 8.000 mrtvih.
  • 24. 1. - Nakon sudara potonuo putnički brod RMS Republic, zahvaljujući poslatom radio-signalu CQD samo šest poginulih.
  • 25. 1. - Praizvedba Straussove opere Elektra.
  • januar - Aneksiona kriza: bečka vlada dodeljuje srpski kontigent mesa Rumuniji.

Februar/Veljača[uredi - уреди]

Mart/Ožujak[uredi - уреди]

April/Travanj[uredi - уреди]

Maj/Svibanj[uredi - уреди]

Jun/Juni/Lipanj[uredi - уреди]

Jul/Juli/Srpanj[uredi - уреди]

Avgust/August/Kolovoz[uredi - уреди]

  • 2. 8. - Američka vojska nakon testiranja prihvatila Wright Model A.
  • avgust - Sukob turske vojske i narodnog skupa kod Đurđevih stupova (kod Berana?), dvojica građana ubijena, oni koji su prisustvovali skupu označeni kao odmetnici[2].
  • 16. 8. - U Osmanskom carstvu donet Zakon o udruženjima - zabranjena politička udruženja po nacionalnoj osnovi (→ Otomanizam).
  • 21. 8. - Osmanska skupština izmenila ustav tako da su veliki vezir, ministri, pa čak i sultan odgovorni Parlamentu.
  • 28. 8. - Gudiski puč u Atini: tajna Vojna liga Nikolaosa Zorbasa zbacila premijera Rallisa, kasnije će dovesti Elefteriosa Venizelosa u nacionalnu politiku.
  • 31. 8. - Paul Ehrlich otkrio arsfenamin, prvi efektivan lek za sifilis - ovo se smatra početkom hemoterapije u širem smislu.

Septembar/Rujan[uredi - уреди]

  • 10/11. 9. - "Kolašinska afera": potporučnik Petar Đinović, nakon hapšenja nekoliko opozicionara, naredio svojoj četi u Barama Kraljskim (Vasojevići) da zauzme vojni magacin, ali ovi to nisu poslušali (rasturen pokret iz januara).
  • 12. 9. - Fritz Hofmann prijavio patent za prvu sintetičku gumu.
  • septembar - Porta dozvolila francuskim inženjerima da izvide trasu Jadranske železnice (preko Kosova i sev. Albanije) ali nailaze na otpor lokalnih Albanaca (u ovo vreme je među njima izbila i pobuna).
    • jesen - Srbija u Francuskoj zaključila zajam od 150 miliona franaka za naoružanje i zamišljenu Jadransku železnicu.
  • septembar - Počela regrutacija na crnogorskoj granici za tursku vojsku (mladoturski zakon regrutuje i hrišćane) - česta izbegavanja.
  • 14-16. 9. - Hinko Hinković iznosi odbranu braće Pribićević (zbog govora osuđen na 6 meseci).
  • 21 - 22. 9. - Prva jugoslovenska socijalistička konferencija u Ljubljani (socijaldemokratske stranke iz Slovenije, Hrvatske i BiH).
  • 23. 9. - Objavljen prvi deo feljtoniziranog romana Le Fantôme de l'Opéra.
  • 25. 9. - Završen Veleizdajnički proces.
  • 25. 9. - Magnetska oluja remeti telegrafske veze širom sveta.
  • 29. 9. - Dalmatinski sabor donosi rezoluciju kojom se ograđuje od optužnice u veleizd. procesu (Ante Tresić Pavičić).

Oktobar/Listopad[uredi - уреди]

Novembar/Studeni[uredi - уреди]

  • 8. 11. - Victor Hémery vozio brže od 200 km/h.
  • 12. 11. - London naredio Britanskom Somalilandu da povuče osoblje u primorske gradove, ostavljajući unutrašnjost "Ludom Muli".
  • 13. 11. - Katastrofa u rudniku Cherry, Illinois, poginulo 259 rudara, među kojima i mnogo dečaka.
  • 14. 11. - Veliki vojni sud u Kolašinu doneo presudu opozicionarima - 103 osude, od čega 11 na smrt (šest u odsustvu, izvršeno 29. 11.) - novo zahlađenje sa Srbijom.
  • 17. 11. - U Nikaragvi streljana dvojica Amerikanaca koja su pomagala pobunjenicima - izgovor za intervenciju.
  • 18. novembar - Dva američka ratna broda poslana u Nikaragvu nakon što je diktator José Santos Zelaya ubio 500 revolucioner, među kojima su bila dva Amerikanca.
  • 23. novembar - Kineski princ Čun koji je, umjesto svoga sina trogodišnjeg cara Pu Jia, vodio poslove kineske vlade pokušao je učvrstiti svoju moć novom podjelom guvernerskih mjesta u pokrajinama.
  • 25. 11. - Prvi let Edvarda Rusjana (u Gorici).

Decembar/Prosinac[uredi - уреди]

  • 8. 12. - Ubijen Sergej Karpov, načelnik petersburške Ohrane.
  • 11. 12. - U Carigradu pogubljeno 26 muslimana osuđenih za adanski pogrom nad Jermenima.
  • 9 - 22. 12. - Fridjungov proces - utvrđena lažnost dokumenata korišćenih u Veleizdajničkom procesu, smene u austrougarskom ministarstvu spoljnih poslova.
  • 10. 12. - Izašao poslednji broj "Šabačke čivije", lista za šalu, zabavu i satiru (izlazio od 1906).
  • 17. 12. - José Santos Zelaya se povukao s čela Nikaragve pod pritiskom pobune i američke intervencije; naslednik José Madriz će se povući iz istih razloga sledećeg avgusta.
  • 23. 12. - Albert I je novi kralj Belgijanaca (do 1934).

Tokom/tijekom godine[uredi - уреди]

Rođenja[uredi - уреди]

Smrti[uredi - уреди]

Nobelova nagrada za 1909. godinu[uredi - уреди]

Reference[uredi - уреди]

  1. Gimnazija Vladimira Nazora, Zadar Gimnazija s hrvatskim nastavnim jezikom 1897. – 1921
  2. Istorija srpskog naroda, knjiga 6, tom 1, str. 288
  3. Hrvatski nogometni savez