1899

< | 18. vijek | 19. vijek | 20. vijek | >
< | 1860-e | 1870-e | 1880-e | 1890-e | 1900-e | 1910-e | 1920-e | >
<< | < | 1895. | 1896. | 1897. | 1898. | 1899. | 1900. | 1901. | 1902. | 1903. | > | >>

1899 u drugim kalendarima

Gregorijanski	1899 MDCCCXCIX
Ab urbe condita	2652
Islamski	1316 – 1317
Iranski	1277 – 1278
Hebrejski	5659 – 5660
Bizantski	7407 – 7408
Koptski	1615 – 1616
Hindu kalendari
- Vikram Samvat	1954 – 1955
- Shaka Samvat	1821 – 1822
- Kali Yuga	5000 – 5001
Kineski
- Kontinualno	4535 – 4536
- 60 godina	Yin Zemlja Svinja (od kineske N. g.)
Holocenski kalendar	11899
Podrobnije: Kalendarska era

Godina 1899 (MDCCCXCIX) bila je redovna godina koja počinje u nedjelju po gregorijanskom, odn. redovna godina koja počinje u petak po 12 dana zaostajućem julijanskom kalendaru (linkovi pokazuju godišnje kalendare).

Događaji

Januar/Siječanj

• 1. 1. - Okončana španska vladavina nad Kubom - vlast preuzima američki general John R. Brooke, vojni guverner.
• 14. 1. (2. 1. po j.k.) - U Srbiji poslanički mandat produžen sa tri na pet godina (važi i za tekuću skupštinu).
• 17. 1. - Sjedinjene Američke Države uzele u posjed Otok Wake.
• 19. 1. - Formiran Anglo-Egipatski Sudan.
• 21. 1. - Firma Opel Motors počela sa radom.
• 22. 1. - Lideri šest australijskih kolonija se sastali u Melburnu radi dogovora o formiranju jedinstven države.
• 23. 1. - Proglašena Prva Filipinska Republika sa Emiliom Aguinaldom kao predsednikom, mada je Pariskim ugovorom predviđeno da zemlja pripadne SAD - ubrzo dolazi do oružanog sukoba.
• 29. 1. - Osnovana "Pećka liga", albanska organizacija.

Februar/Veljača

• 4. 2. - U Manili počinju borbe - Filipinsko-američki rat.
• 6. 2. - Senat Sjedinjenih Država ratifikovao mirovni ugovor kojim je okončan rat sa Španijom.
• 12. 2. - Nemačko-španski ugovor (1899): Nemačka za 17 miliona maraka kupila preostala španska ostrva u Tihom okeanu (Karolinska, severna Marijanska i Palau).
• 12 - 14. 2. - Velika mećava 1899. pogađa čak i Floridu.
• 15. 2. - Rusifikacija Finske: Februarski manifest sužava autonomiju Velike Kneževine Finske.
• 16. 2. - Umro francuski predsednik Félix Faure, sledi Émile Loubet.
• 25. 2. - U nesreći kod Londona Edwin Sewell je prvi vozač benzinskog automobila koji je poginuo, njegov saputnik umro tri dana kasnije.
• 27. 2. - Vaseljenska patrijaršija nakon austrijske intervencije dala nepovoljno mišljenje o nacrtu statuta srpske crkveno-školske autonomije u BiH.

Mart/Ožujak

• 2. 3. - Osnovan nacionalni park Mount Rainier u saveznoj američkoj državi Washington.
• 4. 3. - Ciklon Mahin izaziva talas od 12 metara u Kvinslendu, od čega gine 400 ljudi - najveća prirodna katastrofa u historiji Australije.
• 6. 3. - Bayer (tj. Felix Hoffmann) registrira aspirin.
• 20. 3. - U američkom zatvoru Sing Sing, Martha M. Place pogubljena na električnoj stolici te tako postala prva žena koja je pogubljena na ovaj način.
• 27. 3. - Guglielmo Marconi preneo radio-signal preko La Manša.

April/Travanj

• 1. 4. - Nemačka Nova Gvineja proglašena kolonijom.
• 26. 4. - Uspostavljeni diplomatski odnosi između Srbije i Holandije (u početku zadužen srpski poslanik u Londonu).

Maj/Svibanj

• maj - Slučaj Fate Omanović, čije je preobraćenje u katoličanstvo dalo povoda prvom opozicionom pokretu kod bosanskih muslimana (odbor dvanaestorice Ali Fehmi Džabića).
• 12. 5. - Osnivačka skupština "Prvog srpskog društva za igru loptom" (fudbala).
• 18. 5. - 29. 7. - Prva mirovna konferencija u Hagu (otvorena na rođendan ruskog cara Nikolaja II).

Jun/Juni/Lipanj

• jun - "Arnauti" sa Kosova prešli preko srpske granice i napali karaule.

+ Proslava 50-godišnjice Zmajevog književnog rada u Zagrebu, frankovci izazivaju izgrede.

• 19. 6. - Ustanovljen Anglo-egipatski Sudan (do 1956).

• leto - Srbija naručila iz Nemačke 90.000 pušaka repetirki sa po 500 patrona (vrednost 15 miliona dinara).

Jul/Juli/Srpanj

• 6. 7. (24. 6. po j.k.) - Ivanjdanski atentat na kralja Milana (samo okrznut) - optuženi radikali, čiji su lideri zatvoreni.
• 10. 7. (28. 6. po j.k.) - Zavedeno vanredno stanje u gradu Beogradu i podunavskom okrugu, ustanovljen Preki sud za suđenje osumnjičenima za Ivanjdanski atentat.
• 17. 7. - Osnovana NEC Corporation kao prva Japanski joint venture sa stranim kapitalom.
• 29. 7. - Potpisana prva Haška konvencija - mirno rešenje međunarodnih sporova (Stalni sud arbitracije), zakoni i običaji rata itd.

Avgust/August/Kolovoz

• 11. 8. - U Nemačkoj otvoren kanal Dortmund–Ems čime je Ruhr povezan sa Severnim morem.

Septembar/Rujan

• 4. 9. (23. 8. po j.k.) - Umro Jovan Ristić, bivši kraljevski namesnik i predsednik vlade Srbije.
• 6. 9. - Prvo putovanje RMS Oceanica,
• 15. 9. (3. 9. po j.k.) - Austrougarski vojni ataše major Hrdlička u Nišu upozorava srpske kraljeve na posledice eventualnog pogubljenja Pašića i Taušanovića.
• septembar - Velike poplave na Dunavu.
• 19. 9. (7. 9. po j.k.) - Ponizna izjava Nikole Pašića pred Prekim sudom, u kojoj je priznao političke krivice i antidinastičnost svoje stranke.
• 19. 9. - Nakon strastvene kampanje pristalica, predsednik Francuske pomilovao Alfreda Dreyfusa, blizu pet godina nakon hapšenja.
• 21. 9. - Osnovana Srpska muzička škola, od 1946. Muzička škola "Mokranjac".
• 25. 9. (13. 9. po j.k.) - Presuda Prekog suda za Ivanjdanski atentat: atentator Đura (Stevan) Knežević i radikalski političar Ranko Tajsić (u egzilu u Crnoj Gori) osuđeni na smrt, ostali na 20 godina robije, osim Pašića (5 godina, odmah oslobođen) i Koste Taušanovića (10 godina).
• 29. 9. - Program Socijaldemokratske partije Austrije iz Brna predlaže rešenje nacionalnog problema u Cislajtaniji stvaranjem savezne države.

Oktobar/Listopad

• 11. 10. - Započeo Drugi Burski rat u Južnoj Africi, između Velike Britanije i Bura iz Transvala i Orange slobodnih država (do 1902).
• 13. 10. - Počinje burska opsada Mafekinga do sledećeg maja.
• 17. 10. - Srpska skupština donela zakon o formiranju prve tajne službe u Srbiji (danas Dan Bezbednosno-informativne agencije - BIA).

+ Albanska pobuna u Debru, u organizaciji Pećke lige.

• oktobar - Carigradska patrijaršija izabrala Srbina Firmilijana za skopskog vladiku (Porta ga, zbog bugarskog protivljenja, potvrđuje tek 1902.).

Novembar/Studeni

• 8. 11. - Otvoren zoo vrt u Bronxu.
• 14. 11. - Tripartitnom konvencijom Samoa podeljena između Nemačke i SAD.
• 15. 11. - Brod SS St. Paul sa Marconijem je prvi u istoriji koji je bežičnim putem najavio dolazak, na udaljenosti od 122 km od Engleske.
• 24. 11. - Mahdistički rat u Sudanu konačno završen britansko-egipatskom pobedom posle 18 godina.
• 29. 11. - Osnovan španski nogometni klub FC Barcelona.

Decembar/Prosinac

• 2. 12. - Bitka na Tiradu: "filipinski Termopili", zaštitnica odstupnice predsednika Aginalda izginula od mnogobrojnijih američkih snaga.
• 2. 12. - Konjukcija planeta Sunčevog sistema.
• 16. 12. - Osnovan A.C. Milan.

Datum nepoznat

• Puštena u rad velika elektrana u Jajcu.
• Prećutni prekid diplomatskih odnosa između Srbije i Crne Gore (do 1901).
• David Hilbert osnavlja moderni misao geometrije s knjigom Grundlagen der Geometrie.
• Opel počinje proizvodnju automobila.
• Otkriven značaj kineskih proročanskih kostiju.
• Zlatna groznica u Nomu na Aljasci.
• U Čileu umro (ubijen?) poslednji kralj Uskršnjeg ostrva.
• Indijska glad 1899–1900.

Rođenja

• 16. 1. - Zdenka Sertić, slikarica († 1986)
• 17. 1. - Al Capone († 1947)
• 25. 1. - Gvido Tartalja, pesnik († 1984)

• 14. 2. - Lovro Matačić, hrvatski dirigent († 1985.)
• 7. 2.? - Radomir Raša Plaović, srpski glumac († 1977)
• 23. 2. - Erich Kästner, njemački književnik († 1974.)

• 8. 3. - Mato Lovrak, hrvatski književnik († 1974.)
• 13. 3. - Ernest Radetić, hrvatski književnik († 1980.)
• 27. 3. - Gloria Swanson, glumica († 1983)
• 29. 3. - Lavretij Berija, sovjetski zvaničnik († 1953)

• 22. 4. - Vladimir Nabokov, pisac († 1977.)
• 23. 4. - Mihailo Dinić, srpski istoričar
• 27. 4. - Walter Lantz, animator († 1994)
• 28. 4. - Miloš Savković, srpski književnik († 1943)
• 29. 4. - Duke Ellington, muzičar († 1974)
• 30. 4. - Bartol Petrić, hrvatski slikar († 1974.)

• 8. 5. - Friedrich Hayek, ekonomista-nobelovac († 1992)
• 10. 5. - Fred Astaire, plesac i glumac, († 1987)
• 10. 5. - Dimitri Tiomkin, kompozitor († 1979)
• 18. 5. - Dušan Nedeljković, filozof, etnopsiholog, akademik († 1984)
• 30. 5. - Irving Thalberg, filmski producent († 1936)

• 5. 6. - Branislav Kojić, srpski arhitekta († 1987)
• 9. 6. - Petar Petrović - Pecija, srpski književnik i glumac († 1952)
• 23. 6. - Gustav Krklec, književnik († 1977)
• 24. 6. - Sreten Žujović, revolucionar i političar († 1976)
• 26. 6. - Aleksandar Simić, specijalista-radiolog († 1966)

• 1. 7. - Charles Laughton, engleski glumac, reditelj, scenarista i producent
• 7. 7. - George Cukor, američki reditelj († 1983.)
• 10. 7. - John Gilbert, glumac († 1936)
• 16. 7. - Božidar Jakac, slovenački slikar i grafičar († 1989)
• 17. 7. - James Cagney, glumac († 1986)
• 21. 7. - Ernest Hemingway, američki književnik († 1961.)
• 21. 7. - Nina Kirsanova, balerina († 1989)
• 28. 7. - Velibor Gligorić, srpski književnik i akademik († 1977)

• 1. 8. - Josip Kulundžić, književnik i režiser († 1970)
• 13. 8. - Alfred Hitchcock, filmski režiser († 1980)
• 19. 8. - Hranislav Đorić - Patrijarh srpski German, poglavar SPC († 1991)
• 24. 8. - Jorge Luis Borges, argentinski pisac († 1986.)
• 26. 8. - Radojko Jovanović - Rade Drainac, srpski književnik († 1943)

• 13. 9. - Corneliu Zelea Codreanu (Corneliu Zelinski), fašista († 1938)
• 24. 9. - Jovan Bandur, kompozitor i dirigent († 1956)

• 22. 10. - Andrija Hebrang, revolucionar i političar († 1949)

• 29. 11. - Andrija Artuković, ustaša († 1988)

• 13. 12. - Đuro Pucar Stari, borac i d.-p. radnik († 1979)
• 16. 12. - Noël Coward, književnik, kompozitor († 1973)
• 23. 12. - Gustav Gründgens, švedski glumac i režiser
• 25. 12. - Humphrey Bogart, američki filmski i kazališni glumac († 1957.)
• 28. 12. - Miroslav Feldman, hrvatski književnik († 1976.)

Smrti

• 11. 1. - Ivan Vlahović, liječnik, prirodoslovac (* 1825)
• 29. 1. - Alfred Sisli, francuski slikar, impresionista.
• 31. 1. - Marija Lujza od Burbon-Parme, bugarska kneginja (* 1870)
• 6. 2. - Vasa Pelagić, učitelj, publicista, revolucionar, narodni lekar (* 1833)
• 16. 2. - Félix Faure, francuski predsednik (* 1841)
• 25. 2. - Paul Reuter, osnivač novinske agencije (* 1816)
• 5. 3. - Ilija Vukićević, srpski književnik (* 1866)
• 30. 3. - Svetolik Ranković, književnik (* 1863)
• 16. 4. - Manojlo Grbić, književnik i istoričar (* 1844)
• 3. 6. - Johann Strauss mlađi, "kralj valcera" (* 1825)
• 16. 8. - Robert Bunsen, hemičar (* 1811)
• 4. 9. - Jovan Ristić, srpski državnik (* 1831)
• 7. 10. - Josip Fon, hrvatski liječnik (* 1846)
• 13. 11. (1. 11. po j.k.) - Anastas Jovanović, prvi srpski fotograf (* 1817)
• 23. 11. - Thomas Henry Ismay, osnivač "White Star"-a (* 1837)
• 22. 12. - Hugh Lupus Grosvenor, britanski političar
• 31. 12. - Karl Millöcker, austrijski skladatelj (r. 1842.)

U Wikimedijinom spremniku nalazi se još materijala vezanih uz temu:

1899