1914

Dani - Godine
19. vek | 20. vek | 21. vek
1880e | 1890e | 1900e | 1910e | 1920e | 1930e | 1940e
1909 | 1910 | 1911 | 1912 | 1913 | 1914 | 1915 | 1916 | 1917 | 1918 | 1919

---

1914 u drugim kalendarima

Gregorijanski	1914 MCMXIV
Ab urbe condita	2667
Islamski	1332 – 1333
Iranski	1292 – 1293
Hebrejski	5674 – 5675
Bizantski	7422 – 7423
Koptski	1630 – 1631
Hindu kalendari
- Vikram Samvat	1969 – 1970
- Shaka Samvat	1836 – 1837
- Kali Yuga	5015 – 5016
Kineski
- Kontinualno	4550 – 4551
- 60 godina	Yang Drvo Tigar (od kineske N. g.)
Holocenski kalendar	11914
Podrobnije: Kalendarska era

Godina 1914 (MCMXIV) bila je redovna godina koja počinje u četvrtak po gregorijanskom odn. redovna godina koja počinje u srijedu po 13 dana zaostajućem julijanskom kalendaru (link pokazuje kalendar).

Događaji

Januar/Siječanj

• 1. 1. - Na Floridi je uspostavljen prvi linijski let na svijetu između St. Petersburga i Tampe.
• 11. 1. (29. 12. po j.k.) - Izbori u Crnoj Gori.
• 28. 1. - Počinje zasedanje crnogorske skupštine, do polovine maja će biti doneseno 14 zakona uključujući Zakon o naseljavanju novooslobođenih krajeva C. G..

Februar/Veljača

• 2. 2. - Making a Living je prvi film sa Chaplinom; pet dana kasnije sledi Kid Auto Races at Venice u kome je prvi put predstavio lik "Male skitnice".
• 28. 2. - Grci proglasili kratkotrajnu Autonomnu Republiku Severni Epir.

Mart/Ožujak

• 7. 3. - 3. 9. - Vladavina Vilhelma od Vida u Kneževini Albaniji.
• 8. 3. - Prva proslava Dana žena u Srbiji.
• 8. 3. (23. 2. po j.k.) - Austrougarski bataljon zauzeo crnogorsku karaulu Sjenokos kod Metaljke, na crnogorskoj strani dva mrtva i tri ranjena.
• 15. 3. - Kralj Nikola poslao pismo kralju Petru u kome predlaže vojno, finansijsko i diplomatsko udruživanje, na bazi ravnopravnosti dve države i dinastije (Petar prihvata pismom od 2. 4.).

April/Travanj

• 9. 4. - Incident u Tampiku između američkih i vojnika Victoriana Huerte dovešće do američke okupacije luke Veracruz do novembra.
• 20. 4. - Masakr u Ludlowu: Nacionalna garda Kolorada i čuvari kompanije napali šatorsko naselje štrajkujućih rudara i njihovih porodica, poginulo 19-25 osoba.

Maj/Svibanj

• 17. 5. - Muslimanski ustanak u Albaniji protiv Esad Paše, koji je proteran u Italiju.

Jun/Juni/Lipanj

• 3. 6. (21. 5. po j.k.) - Ostavka srpske vlade usled opstrukcije opozicije u parlamentu, izazvane Uredbom o prioritetu civilnih vlasti, nakon gloženja civilnih i vojnih vlasti u Makedoniji, naročito Skoplju.
• 9. 6. (27. 5. po j.k.) - Prvi "trkački sastanak" na novom trkalištu u beogradskom Topčideru.
• 24. 6. (11. 6. po j.k.) - U Srbiji raspuštena skupština, izbori zakazani za 1/14.8.

+ Kralj Petar I Karađorđević preneo vršenje vlasti na sina Aleksandra (koji time postaje regent).

+ U Rimu potpisan konkordat između Srbije i Vatikana.

• 28. 6. - Sarajevski atentat na austrougarskog prijestonasljednika Franza Ferdinanda, u poseti gradu nakon vojnih manevara. Atentat je izvršio Gavrilo Princip, pripadnik Mlade Bosne.
• 29. 6. - Rušilačke demonstracije krajnje desnice protiv Srba u Zagrebu, Sarajevu i drugde, uveče proglašeno opsadno stanje (prijeki sud, do 26. 7.) u Sarajevu i BiH, ali Srbe ne štite.

Jul/Juli/Srpanj

• 6. 7. - Nemačka daje podršku Austrougarskoj u odnosu prema Srbiji (tzv. blanko ček).
• 14. 7. - U Beogradu velika sahrana ruskog poslanika Nikolaja Hartviga, koji je umro 4 dana ranije u austrougarskom poslanstvu od infarkta (Srbi veruju da je otrovan).
• 23. 7. - Austro-Ugarska uputila Srbiji ultimatum s ponižavajućim zahtevima, s rokom od 48 časova za odgovor (predaja telegrama tempirana odlaskom francuskog predsednika Poenkarea iz Rusije).
• 25. 7. - Prekinuti diplomatski odnosi između Srbije i Austrougarske; naređena evakuacija Beograda, sedište vlade preneto u Niš.
• 26. 7. - Počela opšta mobilizacija u Srbiji; u BiH uvedena vojna uprava ("iznimne mjere"), počinju hapšenja Srba i drugih; u Dalmaciji zabranjena srpska, projugoslovenska i neka hrvatska udruženja.
• 28. 7. - Nakon odbijenog ultimatuma, Austro-Ugarska telegramom objavljuje rat Srbiji, što označava početak Prvog svjetskog rata - prvi plotuni upućeni na Beograd.

+ Ujutru mobilizacija u Crnoj Gori.

• 31. 7. - Mobilizacija u Rusiji.

Avgust/August/Kolovoz

• 1. 8. - Njemačka objavljuje rat Rusiji, a Francuska naređuje mobilizaciju.
• 2. 8. - Nemačke snage ulaze u Luksemburg.
• 3. 8. - Njemačka objavljuje rat Francuskoj.
• 4. 8. - Nemačka vojska ulazi u neutralnu Belgiju, koja je odbila njen ultimatum; Velika Britanija objavljuje rat Njemačkoj.
• 5. 8. - Crna Gora objavila rat Austrougarskoj.
• 6. 8. - Austrougarska objavila rat Rusiji, a Srbija Nemačkoj.
• 11. 8. - Crna Gora objavila rat Nemačkoj.
• 12. 8. - Prva austrougarska ofanziva na Srbiju: napada 5. AU armija.
• 13. 8. - Francuska i Velika Britanija u ratnom stanju sa Austrougarskom.
• 15 - 20. 8. - Cerska bitka u kojoj je Srbija odbacila austro-ugarsku ofenzivu i postigla prvu veliku pobjedu sila Antante u ratu.
• 19. 8. - Austrougari zauzeli Pljevlja (samo do 26. 8.).
• 23. 8. - Japan objavio rat Nemačkoj.
• 24. 8. - Austrougari izbačeni iz Šapca; Obrazovana crnogorska Vrhovna komanda, na čelu srbijanski gen. Božidar Janković.
• 30. 8. - Bitka kod Tannenberga - nemačka Osma armija (Hindenburg), porazila drugu rusku armiju (Aleksandar Samsonov) i zaustavile prodor u Istočnu Prusku.

Septembar/Rujan

• 5 - 12. 9. - Prva bitka na Marni, u kojoj je zaustavljen njemački pokušaj osvajanja Pariza.
• 6 - 4. 10. - Bitka na Drini, zaustavljena 2. AU ofanziva.
• 6 - 13. 9. - Sremska ofanziva (Bitka kod Čevrntije, kratak ulazak u Zemun 10. 9.).
• 17. 9. - Sporazum Toptani-Pašić sklopljen u Nišu - Esad-paša se sledećeg meseca vraća u Albaniju.
• 19 - 22. 9. - Boj na Mačkovom kamenu (deo Bitke na Drini).
• 25. 9. - Užička i Sandžačka vojska na Palama.

Oktobar/Listopad

• 3. 10. - Srpska i crnogorska vojska na Romaniji.
• 12. 10. - U Sarajevu počinje suđenje Principu i ostalim optuženicima za Sarajevski atentat.
• 21. 10. - Sandžačka vojska pobeđena na Glasincu - povlačenje svih na desnu obalu Drine do 24. 10..
• 29. 10. - Otomanski imperij stupa u rat na strani Centralnih sila - granatirane ruske crnomorske luke, 1 - 5. 11. Rusija, Francuska i Velika Britanija objavljuju joj rat.

Novembar/Studeni

• 6. 11. - Treća austrougarska ofanziva na Srbiju.
• 16. 11. - 15. 12. - Kolubarska bitka, odlučna srpska pobeda.
• 18. 11. - Đački bataljon, 1300 kaplara, kreće na front iz Skoplja.

Decembar/Prosinac

• 2. 12. - Austrougari ušli u Beograd.
• 3 - 15. 12. - Kolubarska bitka: srpska kontraofanziva, u kojoj su austro-ugarske snage ponovno odbačene iz Srbije i oslobođen Beograd.
• 7. decembar/prosinac - u Nišu na zasedanju Narodne skupštine usvojena Niška deklaracija o ujedinjenju Srba, Hrvata i Slovenaca.
• 24. 12. - Nemački avion bacio jednu bombu na Dover, u Prvom svetskom ratu, što je bio prvi napad iz vazduha u istoriji Velike Britanije.
• decembar - U Srbiji nakon ratnih dejstava počinju epidemije, naročito tifus.

Rođenja

• 28.1. - Dušan Busančić, hornista, osnivač studija horne u Srbiji († 2007)
• 4.2. - Vladimir Dedijer, istoričar, publicista, političar, akademik († 1990)
• 5.2. - William S. Burroughs, američki pisac i slikar
• 2.4. - Alec Guiness, engleski glumac († 2000.)
• 25.3. - Norman Borlaug, američki agronom, otac "Zelene revolucije" i dobitnik Nobelove nagrade za mir († 2009.)
• 4.4. - Marguerite Duras, francuska spisateljica († 1996.)
• 23.5. - Niko Martinović, književnik, akademik († 1975)
• 13.6. - Vuko Pavićević, filozof i književnik († 1978)
• 21.6. - Pavle Mijović, istoričar umetnosti († 1996)
• 2.7.. - Jurij Vladimirovič Andropov, sovjetski obavještajac, političar i državnik († 1984.)
• 9.8. - Tove Jansson, finska slikarka, spisteljica, strip umetnica, ilustratorka
• 2.9. - Veljko Vlahović, političar, državnik, publicista († 1975)
• 11.9. - Gojko Stojčević - Patrijarh Pavle († 2009)
• 14.9. - Tihomir Janić, sudija Vrhovnog suda Srbije i Jugoslavije († 2008)
• 6.10. - Thor Heyerdahl, norveški pomorski istraživač († 2002.)
• 7.10. - Mihailo Lalić, književnik i akademik († 1992)
• 16.10. - Jovan Gligorijević, operski pevač († 1979)
• 15.11. - Petar Drapšin, general, narodni heroj († 1945)
• 2.12. - Bratislav Bata Miladinović, rukovodilac Dečije i omladinske dramske grupe Radio Beograda († 1997)
• 9.12. - Ljubica Sokić - Cuca, srpska slikarka († 2009)
• 21.12. - Gunnar Lundén-Welden, švedski kompozitor
• 21.12.. - Ivan Generalić, hrvatski slikar naive († 1992.)
• 24.12. - Herbert Reinecker, njemački pisac († 2007.)
• 26.12. - Richard Widmark, američki glumac († 2008.)

Smrti

• 17.3. - Antun Gustav Matoš, hrvatski pisac i novinar (* 1873.)
• 7.4. - Đorđe Popović Daničar, srpski književnik i publicista (* 1832)
• 15.5. - Jovan Skerlić, srpski književni kritičar (*1877)
• 10.7. - Nikolaj Hartvig, ruski poslanik u Beogradu (* 1857)
• 1.9. - Vladislav F. Ribnikar, pokretač "Politike" (* 1871)
• 28.9. - Stevan Stojanović Mokranjac, srpski kompozitor (* 1856)
• 20.11. - Dimitrije Tucović, srpski političar i publicista (* 1881)
• 25.11. - Davorin Jenko, kompozitor i dirigent (* 1835)
• 16.12.. - Ivan Zajc, hrvatski skladatelj i dirigent (* 1832.)

Nobelove nagrade

• Fizika -
• Hemija -
• Medicina -
• Književnost -
• Mir -

Literatura/Spoljne veze

• Proklamacije zaraćenih strana u svetlu jugoslovenske ideje, Jugoslavija 1918-1988, tematska zbirka dokumenata.
• Ratni ciljevi Srbije, Niška deklaracija, ibid.

Reference

---

Vidi takođe: Godišnji kalendar - Dnevni kalendar

U Wikimedijinom spremniku nalazi se još materijala vezanih uz temu:

1914