Srbija

Izvor: Wikipedia

Република Србија
Republika Srbija
Zastava Srbije Grb Srbije
Zastava Grb
Himna: Bože pravde
Položaj Srbije
Glavni grad Beograd
Šablon:Coor dm2
Službeni jezik srpski ¹
Vlada Republika
 - Predsednik Boris Tadić
 - Premijer Mirko Cvetković
Stvaranje i Nezavisnost  
 - Osnivanje Srbije oko 850. 
 - Proglašenje kraljevine 1217/1219. 
 - Prvi srpski ustanak 15. februar 1804. 
 - Prvi srpski ustav 15. februar 1835. 
 - Međunarodno priznanje 13. jul 1878. 
 - Osnivanje Jugoslavije 1. decembar 1918. 
Površina  
 - Ukupno 88.361 km² (113.)
 - Voda (%) 0,13
Stanovništvo  
 - 2009. 7.397.651 (bez KiM) [1] (81.)
 - 2002 popis 9.396.411
 - Gustina 115/km² (94.)
BDP (PKM) 2009 približno
 - Ukupno 79.662 -{USD}- (66.)
 - Po glavi stanovnika 10 679 -{USD}- (86.)
IHR (2009) 0,821 (55.) – visok
Valuta Dinar ² (RSD)
Vremenska zona UTC +1, +2 (CET, CEST)
Internet domen .rs (.yu)³
Pozivni broj +381
1U Republici Srbiji u službenoj upotrebi su srpski jezik i ćiriličko pismo, U Vojvodini zvanični su i rumunski, rusinski, mađarski, slovački i hrvatski; na Kosovu i Metohiji i albanski;

2 Na Kosovu i Metohiji i evro;
3 .rs je zvanično prihvaćen i dodeljen Republici Srbiji, .yu ostaje u upotrebi do IX 2009.

Srbija je država locirana u jugoistočnoj Evropi (na Balkanskom poluostrvu/poluotoku) i u srednjoj Evropi (Panonskoj niziji). U sastavu Republike Srbije se nalaze i dve autonomne pokrajine Vojvodina i Kosovo i Metohija [2]

Srbija se na severu graniči s Mađarskom, na istoku s Rumunijom i Bugarskom, na jugu s Makedonijom i Albanijom, a na zapadu s Crnom Gorom, Bosnom i Hercegovinom i Hrvatskom.

Glavni grad je Beograd.

Sadržaj/Садржај

[uredi - уреди] Istorija

Glavni članak: Istorija Srbije

Prve informacije o srpskoj državi potiču iz VII veka i dinastije Vlastimirovića, ali je ta država kasnije privremeno potpala pod vizantijsku i bugarsku vlast. Obnovitelj kasnosrednjevekovne srpske državnosti je Stefan Nemanja, veliki srpski župan koji je živeo u XII veku. Godine 1220, pod Stefanom Prvovenčanim, Srbija postaje kraljevina, a 1346. godine prerasta u carstvo, pod Stefanom Dušanom. U periodu od 1459. do 1717. i od 1739. do 1804. je bila pod vlašću Osmanlijskog carstva, a od 1717. do 1739 pod Austrijom (Svetim rimskim carstvom nemačkog naroda).

Godine 1804. srpski narod kao i većina naroda u Evropi u to vreme, počinje stvarati modernu državu i pod vođstvom Đorđa Petrovića zvanog Karađorđe započinje borbu za promenu vlasti i sistema koji je nametnula Turska u višestoljetnoj okupaciji Srbije. Od 1813 do 1903 srpsku državu predvodi dinastija Obrenovića , kada je na tronu smenjuje dinastija Karađorđevića, potomci Đorđa Petrovića-Karađorđa.

Borba za savremeno društvo, ljudska prava i nacionalnu državu trajala je skoro tri decenije i okončala se donošenjem Sretenjskog ustava 15. februara 1835. godine. Posle 1918. Srbija je kao osnivač, uz Crnu Goru jedina unoseći svoj suverenitet, bila deo Kraljevine Srba, Hrvata i Slovenaca, kasnije Jugoslavije. Od 1992, posle raspada SFRJ, sve do 2003. Srbija je činila, zajedno sa Crnom Gorom - Saveznu Republiku Jugoslaviju. Od 2003. do 2006. Srbija je sastavni deo Državne zajednice Srbija i Crna Gora, a proglašenjem crnogorske nezavisnosti je i sama de facto postala nezavisna država.

[uredi - уреди] Geografija

Glavni članak: Geografija Srbije


Srbija se nalazi na Balkanu - regionu jugoistočne Evrope (oko 80% teritorije) i u Panonskoj niziji - regionu srednje Evrope (oko 20% teritorije). No, geografski, a i klimatski, jednim delom se ubraja i u mediteranske zemlje. Ukupna dužina granica sa okolnim zemljama iznosi 2.027 km. Dužina granica po državama susedima - ne uzimajući u obzir samoproglašenu nezavisnost Kosova - iznosi: Albanija 115 km , Bosna i Hercegovina 302 km, Bugarska 318 km, Hrvatska 241 km, Mađarska 151 km, Republika Makedonija 221 km, Crna Gora 203 km, Rumunija 476 km[3]. Ako se u obzir uzme nezavisnost Kosova, dužina granica iznosi 2114 km, od čega prema Hrvatskoj 241 km, Mađarskoj 151 km, Rumunjskoj 476 km, Bugarskoj 318 km, Kosovu 352 km, BJR Makedoniji 221 km, Crnoj Gori 203 km, i Bosni i Hercegovini 302 km.

Severni deo Republike zauzima ravnica (vidi još: Geografija Vojvodine), a u južnim predelima su brežuljci i planine. Postoji preko 15 planinskih vrhova iznad 2.000 metara nadmorske visine, a najviši vrh je Đeravica (na Prokletijama) sa visinom od 2.656 metara. U Srbiji preovlađuje umereno kontinentalna klima.

Planinski reljef Srbije objašnjava pojavu mnogih kanjona, klisura i pećina (Resavska pećina, Ceremošnja, Risovača...), a dodatnu lepotu obezbeđuje bogatstvo izuzetno očuvanih šuma u čijem sastavu ima mnogo endemskih vrsta, kao i bogatstvo voda, potoka, izvora, pašnjaka itd.

Plovne reke su Dunav (588 km), Sava (206 km), Tisa (168 km) i delimično Velika Morava (ceo tok 185 km). Ostale velike reke su Zapadna Morava (308 km), Južna Morava (295 km), Ibar (272 km), Drina (220 km) i Timok (202 km). Najveće jezero u Srbiji je Đerdapsko jezero sa 163 km² (sa rumunskim delom: 253 km²).

Srbija ima 5 nacionalnih parkova: Đerdap, Kopaonik, Tara, Šar-planina i Fruška gora. Svi nacionalni parkovi poseduju visoke klimatske i zdravstveno-rekreativne vrednosti.

[uredi - уреди] Teritorijalna organizacija

Vidi još: Regioni Srbije, Okruzi Srbije, Institucije Republike Srbije

U sastavu Republike Srbije nalaze se 2 autonomne pokrajine:

Napomena: deo teritorija Republike Srbije, koji se nalazi izvan teritorija autonomnih pokrajina naziva se Centralna Srbija. Međutim, Centralna Srbija ne predstavlja posebnu administrativno-upravnu jedinicu i direktno je podređena republičkim vlastima.

Pored toga, celokupna teritorija Srbije je podeljena na 29 okruga i teritoriju grada Beograda. Na području autonomne pokrajine Vojvodine nalazi se 7 okruga, na području autonomne pokrajine Kosovo i Metohija 5, dok se na području Centralne Srbije nalazi 17 okruga i teritorija grada Beograda. Svaki okrug se sastoji od nekoliko opština, a opštine se sastoje od mjesnih zajednica.

[uredi - уреди] Stanovništvo

Glavni članak: Demografija Srbije

Prema popisu iz 2002. godine, koji ne uključuje Kosovo i Metohiju, Srbija ima 7.498.001 stanovnika.

[uredi - уреди] Nacionalnost

Srbi čine većinu od 82,86% stanovništva, slede Mađari 3,91%, Bošnjaci 1,82%, Romi 1,44%, Jugosloveni 1,08%, Hrvati 0,94%, Crnogorci 0,92 %, Albanci 0,82% te Slovaci, Vlasi, Rumuni, Makedonci, Muslimani, Bugari, Bunjevci, Rusini, Ukrajinci, Slovenci, Goranci, Nijemci, Rusi, Česi i drugi.

[uredi - уреди] Jezik

Zvanični/službeni jezik je srpski. U Vojvodini pored srpskog zvanični/službeni jezici su mađarski, slovački, hrvatski, rumunski i rusinski. Na Kosovu i Metohiji službeni jezici su srpski, albanski i turski.

[uredi - уреди] Religija

Najbrojnija religija je pravoslavna, te slede muslimani (suniti), rimokatolici, protestanti i ateisti.

[uredi - уреди] Gradovi

Najveći gradovi Srbije su: Beograd (2.136.786), Novi Sad (299.584), Priština (200.000), Niš (245.400), Kragujevac (211.000), Prizren (121.000) i Subotica (99.500).

Najveći gradovi Centralne Srbije (po podacima iz 2006.):

  • ovi podaci su pausalno izneti i ne prikazuju realno stanje na terenu!

Najveći gradovi Vojvodine (po podacima iz 2006.):

Najveći gradovi Kosova i Metohije (po podacima iz 2005.):

[uredi - уреди] Državni simboli

Himna Republike Srbije je ujedno i stara himna nekadašnje Kraljevine Srbije "Bože pravde", uz unekoliko promijenjen tekst.

Grb Republike Srbije je grb iz doba Kraljevine Srbije iz 1882. godine i sadrži dvoglavog belog orla sa crvenim štitom na grudima na kome se nalazi beli krst sa četiri ocila (srpski krst), a iznad glava orla se nalazi kruna loze Nemanjića.

Republika Srbija ima Narodnu zastavu koja je trobojka sa vodoravno položenim bojama: crvenom, plavom i bijelom. Pored narodne, postoji i Državna zastava koja je u osnovi ista kao i narodna s tim što na plavom polju stoji i mali grb Republike Srbije.

[uredi - уреди] Politika

Glavni članak: Politika Srbije


Glavni članak: Institucije Republike Srbije


Sadašnji predsednik Srbije je Boris Tadić koji je pobedio na predsjedničkim izborima 2008, sa 51,6 % osvojenih glasova.

Od jula 2008 premijer je Mirko Cvetković čiju koaliciju čine Demokratska stranka, Socijalistička partija Srbije, G17+, i druge manje stranke, uključujući stranke nacionalnih manjine.

[uredi - уреди] Pravosuđe

Pravosuđe u Republici Srbiji je treći deo vlasti pored zakonodavne i izvršne vlasti i samim tim ono je ne zavisno od zakonodavne i izvršne.

Pravosuđe u Srbiji deli se na:

[uredi - уреди] Saobraćaj

Kroz Srbiju teče reka Dunav, važan plovni pravac koji povezuje srednju Evropu sa Crnim morem. Pored Dunava, plovne reke su: Sava, Morava i Tisa. Važni saobraćajni pravci kroz Srbiju su: Ibarska i Jadranska magistrala, auto-put Beograd-Niš i pruga Beograd-Bar.

[uredi - уреди] Privreda

Glavni članak: Privreda Srbije

Srpska ekonomija je bila u kolapsu tokom 1990ih. Godine 1993. zabeležena je druga najveća inflacija u istoriji ekonomije 2,35 · 1023 procenata (64% dnevno)[4].Prosečna plata u decembru 1993. iznosila je 21 marku. U najkritičnijim momentima dolazilo je i do nestašica hrane[5]. Srbiji su uvedene opšte sankcije Saveta bezbednosti UN 1992. Veći deo sankcija je ukinut 1996, 2000, 2001. i 2005. kada je u potpunosti normalizovana trgovina sa SAD.

Poljoprivreda čini 16,6% nacionalnog BDP-a, industrija 25,5% i uslužne delatnosti 57,9%. Ukupni BDP za 2007. je bio oko 44,8 milijardi dolara. Dok je BDP-PPP za 2007. po stanovniku iznosio 10,375 dolara[6]. Srbija se nalazi na površini od ukupno 8.840.000 hektara (vidi još: Poljoprivreda Srbije). Površina poljoprivrednog zemljišta obuhvata 5.734.000 hektara (0,56 ha po stanovniku), a na oko 4.867.000 hektara te površine prostire se obradivo zemljište (0,46 ha po stanovniku). Oko 70% ukupne teritorije Srbije čini poljoprivredno zemljište, dok je 30% pod šumama.[7] Najveći ratarski kraj je Vojvodina. Gaji se žito, kukuruz, suncokret i soja, te u manjoj meri povrtarske kulture. Najpoznatiji krompir je iz Ivanjice, paprika iz Leskovca, a kupus iz Futoga. Šumadija je poznata po voćarstvu; Vršac, obronci Fruške gore, Aleksandrovačka Župa i deo Metohije po vinogradima. Stočarstvo je razvijeno u Raškoj i u istočnoj Srbiji. Metohija je plodna žitnica. Kosovo je najveće nalazište lignita u Evropi. Homoljske planine su nalazište bakra. Severni deo Banata je bogat naftom i zemnim gasom.

Srbija raspolaže sa oko 2.961.000 radno-sposobnog stanovništva, sa stopom nezaposlenosti od 21,56%[8] (Kosovo i Metohija oko 50%). U poljoprivredi radi oko 30%, industriji 46% i uslužnim delatnostima 24% (2002, bez Kosova i Metohije)[3]. Stopa inflacionog rasta preko 6,5%.

Ukupna spoljnotrgovinska robna razmena Republike Srbije za period januar-decembar 2007. godine iznosila je 19.790,9 miliona evra[9]. Izvoz je iznosio 6432,2 miliona, a uvoz 13358,7 miliona. Spoljnotrgovinska robna razmena bila je najveća sa članicama Evropske unije, oko 60%. U izvozu, glavni spoljnotrgovinski partneri, pojedinačno, bili su: Italija (1.094,2 miliona dolara); Bosna i Hercegovina (1.042,1 miliona dolara) i Crna Gora (950,9 miliona dolara). U uvozu, glavni spoljnotrgovinski partneri, pojedinačno, bili su: Ruska Federacija (2.625,9 miliona dolara, uglavnom uvoz energenata); Nemačka (2.169,7 miliona dolara) i Italija (1.777,8 miliona dolara). U izvozu za 2007. godinu najveće učešće imaju: gvožđe i čelik (1.094 miliona dolara); obojeni metali (694 miliona dolara); povrće i voće (467 miliona dolara); odeća (445 miliona dolara) i proizvodi od metala (426 miliona dolara). Kod uvoza, najviše su zastupljeni: nafta i naftni derivati (1.962 miliona dolara); drumska vozila (1.503 miliona dolara); gvožđe i čelik (917 miliona dolara); industrijske mašine za opštu upotrebu (881 miliona dolara) i električne mašine i aparati (807 miliona dolara).

[uredi - уреди] Nauka i kultura

[uredi - уреди] Praznici

  • 1. i 2. januar - Nova godina
  • 7. januar - Božić
  • 1. i 2. maj - Praznik rada
  • 15. februar - Dan državnosti
  • Uskrs (datum je promenljiv)

[uredi - уреди] Srodni članci

[uredi - уреди] Reference

  1. ↑ Republički zavod za statistiku, glavna strana
  2. ↑ 2.0 2.1 Nad tim teritorijem Srbija nema efektivnu vlast, odnosno on predstavlja djelomično priznatu nezavisnu državu. Srbija tu teritoriju i dalje smatra svojom.
  3. ↑ Greška citiranja Invalid <ref> tag; no text was provided for refs named RS.40CIA; $2
  4. ↑ [1] Ekonomija destrukcije
  5. ↑ [2] Redovi za hleb u Beogradu
  6. ↑ [3] Međunarodni monetarni fond BDP 2007. lista zemalja
  7. ↑ srbija.sr.gov.yu srbija.sr.gov.yu
  8. ↑ Republički zavod za statistiku
  9. ↑ Republički zavod za statistiku

[uredi - уреди] Spoljašnje poveznice

Wikimedia Commons logo
Wikimedija Ostava Još multimedijalnih fajlova dobićete ako pratite link Srbija


 
Okruzi u Republici Srbiji		 Zastava Srbije
U centralnoj Srbiji :

Beogradski okrug | Mačvanski | Kolubarski | Podunavski | Braničevski | Šumadijski | Pomoravski | Borski | Zaječarski | Zlatiborski | Moravički | Raški | Rasinski | Nišavski | Toplički | Pirotski | Jablanički | Pčinjski |
U Vojvodini :

Južnobački | Južnobanatski | Severnobački | Severnobanatski | Srednjobanatski | Sremski | Zapadnobački |
Na Kosovu i Metohiji :

Kosovski | Kosovskomitrovački | Kosovskopomoravski | Pećki | Prizrenski

Dobavljeno iz "http://sh.wikipedia.org/wiki/Srbija"
Lični/osobni alati
interakcija - интеракција
Drugi jezici-Други језици