1963

Godine: 1959 1960 1961 1962 - 1963 - 1964 1965 1966 1967

Decenije: 1930te 1940te 1950te - 1960te - 1970te 1980te 1990te

Vijekovi: 19. vijek - 20. vijek - 21. vijek

1963 u drugim kalendarima

Gregorijanski	1963 MCMLXIII
Ab urbe condita	2716
Islamski	1382 – 1383
Iranski	1341 – 1342
Hebrejski	5723 – 5724
Bizantski	7471 – 7472
Koptski	1679 – 1680
Hindu kalendari
- Vikram Samvat	2018 – 2019
- Shaka Samvat	1885 – 1886
- Kali Yuga	5064 – 5065
Kineski
- Kontinualno	4599 – 4600
- 60 godina	Yin Voda Zec (od kineske N. g.)
Holocenski kalendar	11963
Podrobnije: Kalendarska era

Godina 1963 (MCMLXIII) bila je redovna godina koja počinje u utorak.

Federativna Narodna Republika Jugoslavija je proměnila ime u Socijalistička Federativna Republika Jugoslavija.

Događaji

Januar/Siječanj

• 1. 1. - Japan: premijera serijskog crtanog filma Astro Boy, prvog zasnovanog na mangi.
• 14. 1. - Prvi de Gaulle-ov veto ulasku V. Britanije u EEZ.
• 22. 1. - Elizejski ugovor između Francuske i Nemačke - pečat na pomirenje dve zemlje.

Februar/Veljača

• 8. 2. - Puč u Iraku izveden od partije Baas uz umešanost CIA-e - zbačen i ubijen general Abd al-Karim Qasim, slede krvave čistke osumnjičenih komunista.

+ Američkim građanima zabranjene putne, finansijske i trgovačke transakcije sa Kubom.

• 19. 2. - U SAD izdata knjiga The Feminine Mystique spisateljice Betty Friedan, što se smatra pokretačem "drugog talasa" američkog feminizma.
• 20. 2. - Odlukom Skupštine Srbije, osnovan Istorijski muzej Srbije.

Mart/Ožujak

• 5. 3. - Patsy Cline, superzvezda Country muzike, poginula u avionskoj nesreći sa još dvojicom izvođača i menadžerom.
• 8. 3. - Sirijski ogranak partije Baas dolazi na vlast vojnim udarom u savezu sa naseristima.
• 17. 3. - Erupcija vulkana Agung na Baliju, veliki broj mrtvih.
• 21. 3. - Zatvoren zatvor Alcatraz.
• 22. 3. - Prvi album The Beatles-a: Please Please Me.
• 23. 3. - Pesma Evrovizije: pobedila danska numera, a Vice Vukov je 11.
• 31. 3. - Osnivačka skupština Udruženja spikera Jugoslavije.
• mart - U Jugoslaviji olakšan poreski teret zanatlija (veliko uvećanje iz maja 1962 oteralo mnoge iz posla).
• mart - Iron Man se prvi put pojavio u stripu.

+ Afera Profjumo: laburistički član britanskog parlamenta pomenuo glasine da je sekretar rata John Profumo u vezi sa Christine Keeler, koja je takođe spavala sa sovjetskim pomorskim atašeom - Profumo to poriče.

April/Travanj

Novi ustav

• 1. 4. - U SAD kreće dugogodišnja sapunica General Hospital.
• 7. 4. - Skupština FNRJ donosi Ustav kojim je FNR Jugoslavija promijenila ime u Socijalistička Federativna Republika Jugoslavija. Savezna skupština ima pet veća: "Savezno veće, kao veće delegata građana u opštinama i republikama, i Privredno veće, Prosvetno-kulturno veće, Socijalno-zdravstveno veće i Organizaciono-političko veće, kao veća delegata radnih ljudi u radnim zajednicama"; samoupravljanje kao neotuđivo pravo; razdvojene funkcije Predsednika Republike (Tito, bez ograničenja mandata) i predsednika SIV-a; uvedeni Ustavni sud, potpredsednik Republike (Ranković, mala ovlašćenja) i Savet federacije. Narednih dana doneti i ustavi socijalističkih republika i statuti pokrajina (Kosovo i Metohija se ranije nazivalo autonomna oblast).
• 8. 4. - 35. dodela Oskara, najbolji film "Lorens od Arabije".
• 10. 4. - Potonuće nuklearne podmornice USS Thresher sa 129 članova posade.
• 12. 4. - Martin Luther King, Jr. i još neki uhapšeni u Birmingemu, Alabama, zbog "neovlašćenog paradiranja".
• 14. 4. - Osnovan Zavod za mentalno zdravlje u Palmotićevoj u Beogradu, prva socijalno-psihijatrijska ustanova na Balkanu.
• 27. 4. - Fidel Castro stigao u posetu Moskvi.
• 28. 4. - Izbori u Italiji: demokršćani (Aldo Moro) 38,3%, komunisti (Palmiro Togliatti) 25,3%.

Maj/Svibanj

• maj - Američki državni sekretar Dean Rusk navratio u Beograd.

+ Zaključen sporazum sa Rumunijom o gradnji HE Đerdap.

• 2. 5. - Hiljade crnaca uhapšeno u Birmingemu, Alabama, tokom protesta zbog segregacije, kasnije se koriste šmrkovi i policijski psi.
• 8. 5. - U gradu Huế, Južni Vijetnam, ubijeno devet budista koji su protestovali zbog zabrane isticanja budističke zastave na Budin rođendan.
• 10. 5. - Raskol u SPC, nakon što američki vladika Dionisije Milivojević odbija raščinjenje od strane arhijerejskog Sabora SPC (pod uticajem komunističkih vlasti) - nastaje "Slobodna Srpska pravoslavna crkva".
• 12. 5. - Osnovana Škola za dizajn u Beogradu.
• 25. 5. - U Adis Abebi osnovana Organizacija afričkog jedinstva.
• 27. 7. - Bob Dylan izdao uticajni album The Freewheelin' Bob Dylan.

Jun/Juni/Lipanj

• 3. 6. - Umro papa Ivan XXIII.

+ Južnovijetnamska vojska izliva hemikalije na glavu budistima koji se mole u Hueu - SAD privatno upozoravaju Diemovu vladu.

• 5. 6. - Afera Profumo: britanski državni sekretar za rat John Profumo podneo ostavku, priznavši da je lagao Parlament.
• 11. 6. - Budistički monah se spalio u Saigonu, protestujući zbog represije nad budistima.

+ Predsednik Kenedi predlaže Zakon o građanskim pravima (donesen 1964).

• 12. 6. - U državi Misisipi ubijen Medgar Evers, crni aktivista za ljudska prava.

+ Premijera filma "Kleopatra".

• 16. 6. - Valentina Terješkova prva žena u svemiru, na Vostoku 6.
• 21. 6. - Giovanni Montini je novi papa, Pavao VI.

+ Albanski Radio Tirana javlja da je u Kukësu osuđena "grupa agenata SAD i Jugoslavije", od toga trojica na smrt, optužena da je pomagala "američkim agentima ubačenim padobranom u Albaniju da organizuju ustanak".

• 26. 6. - Kenedi u podeljenom Berlinu: Ich bin ein Berliner!.
• 29. 6. - Edvard Kardelj je novi predsednik Savezne skupštine; sutradan prva sednica, izbor članova Saveta federacije.

Jul/Juli/Srpanj

• 8. 7. - Miroslav Cerar osvojio zlatnu medalju na Evropskom prvenstvu u Beogradu.
• 26. 7. - Skoplje, glavni grad Makedonije, pre 6 sati ujutru zadesio razoran zemljotres, preko 1000 mrtvih, uništene tri četvrtine grada. Pomoć iz celog sveta.
• 30. 7. - U Moskvi izvešteno da je Kim Philby dobio azil.
• jul - U Atini Prva svetska konferencija o Miru putem zakona - program za jačanje međunarodnog prava i sudske mašinerije (od komunističkih zemalja prisutna samo Jugoslavija).
• leto - Robert Rauschenberg nagrađen prvom nagradom na Međunarodnoj izložbi grafičkih umetnosti u Jugoslaviji.

Avgust/August/Kolovoz

• 5. 8. - Predstavnici SAD i SSSR u Moskvi potpisali Ugovor o delimičnoj zabrani nuklearnih testova (dozvoljeni samo podzemni) - stupio na snagu 10. 10., otvoren je i za druge zemlje.
• 8. 8. - "Velika pljačka vlaka" u Engleskoj.
• 15. 8. - Posle trodnevne pobune zbačen predsednik Republike Kongo Fulbert Youlou.
• 20. 8. - Sovjetski lider Nikita Hruščov stigao u posetu Jugoslaviji (Beograd, Skoplje, Crna Gora, Dalmacija, Brioni).
• 21. 8. - Budistička kriza u Južnom Vijetnamu: vojska izvršila raciju i vandalizovala više budističkih pagoda u zemlji, uz veliki broj ubijenih, po naređenju Ngô Đình Nhua, mlađeg brata predsednika Diema (katolika)
• 24. 8. - State Department šalje "telegram 243" (Cable 243) američkoj ambasadi u Sajgonu: ili će predsednik Diem smeniti svog brata, ili će SAD "istražiti mogućnost alternativnog vođstva u Južnom Vijetnamu".
• 28. 8. - Martin Luther King predvodi Marš za slobodu na Washington u kojem sudjeluje 250 000 ljudi i drži svoj poznati govor (I Have a Dream) ispred Lincolnovog Memorijala.
• avgust-septembar - Jugoslovenski pukovnik Branko Pavlović je v.d. komandanta UNYOM-a, Osmatračke misije UN u Jemenu, u kome je građanski rat.

Septembar/Rujan

• 1. 9. - Otvoren stadion FK Crvena zvezda, popularna "Marakana", posle trogodišnje gradnje.
• septembar - Mađarski premijer Janoš Kadar u nezvaničnoj poseti Jugoslaviji.
• 10. 9. - Mafijaški bos na Siciliji Bernardo Provenzano optužen za ubistvo - biće uhapšen tek 2006.
• 15. 9. - Podmetnuta bomba u baptističku crkvu u Birminghamu, Alabama, poginule četiri devojčice.
• 16. 9. - Osnovana Federacija Malezija, ujedinjenjem Malajske Federacije (na poluostrvu), Singapura, te Saravaka i Sabaha na ostrvu Borneo (Indonezija se protivila ovom ujedinjenju).
• 18. 9. - Masa protivna stvaranju Malezije spalila britansku ambasadu u Džakarti.
• 18. 9. - 25. 10. - Titova američka turneja: Brazil, Čile, Bolivija, Peru, Meksiko, SAD (gde prisustvuje zasedanju Generalne skupštine UN i govori 22.10.). Neki zvaničnici u Brazilu i Čileu se protivili njegovoj poseti, emigranti u SAD demonstriraju, dojava o bombi nakratko odložila polazak broda SS Rotterdam 25.10..
• 29. 9. - Otvoren drugi period Drugog vatikanskog koncila (do 4. 12.).
• septembar - Pojavio se strip X-Men.

Oktobar/Listopad

• 1. 10. - Izašao prvi broj lista "Politika ekspres" (izlazio do 2004).

+ Nigerija postala republika.

• ca. 4. 10. - Uragan Flora je jedan od najsmrtonosnijih u Karibima (7000 mrtvih).
• 9. 10. - Klizište izaziva prelivanje preko brane Vajont u severnoj Italiji i pogibiju 2000 ljudi.
• 10. 10. - U Londonu premijera Bondovog filma "Iz Rusije s ljubavlju".
• 18. 10. - Britanski premijer Harold Macmillan dao ostavku, nasleđuje ga Sir Alec Douglas-Home.
• 24. 10. - Američki ambasador u UN Adlai Stevenson drži govor u Dalasu, Teksas, nakon kojeg je udaren po glavi plakatom.
• 30. 10. - Osnovan Lamborghini.

Novembar/Studeni

† John F. Kennedy

• novembar - Senat SAD, protivno želji administracije, zabranio svaku ekonomsku ili vojnu stranu pomoć Jugoslaviji, osim ako predsednik ne oceni da je ona vitalna za interese SAD (ne odnosi se na višak poljoprivrednih proizvoda).
• 1. 11. - Vojnim udarom zbačen južnovijetnamski predsednik Ngo Dinh Diem - sutradan ubijen zajedno sa moćnim mlađim bratom.

+ Zvanični početak rada opservatorije Arecibo na Portoriku.

• 9. 11. - Eksplozija u japanskom rudniku Miike, poginulo 458 ljudi, uglavnom od trovanja ugljen-monoksidom; istog dana u Jokohami poginula 161 osoba u sudaru tri voza.
• 10. 11. - Malcolm X drži govor u Detroitu (Message to the Grass Roots): belci su zajednički neprijatelj, nema revolucije bez nasilja, kritika Marša na Vašington.
• 15. 11. - Podmorski vulkan dao Islandu novo ostrvo: Surtsey.
• 18. 11. - U SAD klijentima ponuđeni telefoni sa dugmićima i tonskim biranjem.
• 22. 11. - Atentat na Johna F. Kennedyja: U Dallasu, Texas, ubijen predsjednik SAD John F. Kennedy.
• 23. 11. - BBC emitira prvu epizodu Doctor Whoa, najdugovječnije science fiction televizijske serije svih vremena.
• 24. 11. - Jack Ruby ubio Lee Harvey Oswald-a.
• 25. 11. - Pogreb predsednika Kenedija.

Decembar/Prosinac

• 3. 12. - Warrenova komisija započinje istraživanje atentata na Kenedija.
• 8. 12. - Kidnapovan Frank Sinatra, Jr., pušten dva dana kasnije nakon što je otac platio otkup.
• 10. 12. - Sultanat Zanzibar se osamostalio od UK (nezavisnost će kratko trajati).

+ Proglašeno vanredno stanje u britanskoj Koloniji Aden, nakon što je na adenskom aerodromu bačena bomba na britanske oficire (borbe će trajati do 1967).

• 12. 12. - Kenija nezavisna od UK.
• 21. 12. - Izbijaju sukobi na Kipru između Grka i Turaka.
• 26. 12. - "I Want to Hold Your Hand" i "I Saw Her Standing There" izdate u SAD, čime Beatlemanija kreće i tamo.
• 29. 12. - Grčka je vlada poslala trupe na Cipar kako bi prekinula građanski rat koji je tamo izbio.
• 31. 12. - Raspuštena britanska Federacija Rodezije i Njasalenda (današnje Zambija, Zimbabve i Malavi).
• decembar - Partijska rukovodstva Srbije i Crne Gore objavili sporazume o ekonomskoj saradnji i pruzi Beograd-Bar.

Tokom/tijekom godine

• Harvey Ball izmislio Smiley-a.
• Spomenik na brdu Bubanj kod Niša.
• Na svetskom šampionatu u rvanju u Sofiji, zlatnje medalje uzeli Borivoje Vukov i Stevan Horvat a srebrnu Branislav Simić.

1963. u temama

Rukovodstvo SFRJ:

• • Predsednik Republike: Josip Broz Tito
  • Predsednik Saveznog izvršnog veća: Josip Broz Tito, od 29.6. Petar Stambolić
  • Predsednik Savezne skupštine: Petar Stambolić pa Edvard Kardelj

• Nove države (Malezija je nastala ujedinjenjem Malajske Federacije sa Saravakom, britanskim Severnim Borneom tj. Sabahom i Singapurom; Zanzibar je bio samostalan nekoliko meseci):

Malezija

Kenija

Zanzibar

• Televizija. TV serije: "Promaja", "Muzej voštanih figura" (1962-63), "Detelina sa tri lista", "Šest svečanih pozivnica" (1963-64), "Na slovo, na slovo" (1963-64, starija verzija) (TV Beograd); "Na licu mjesta" (TV Zagreb).

Rođenja

• 1.1. - Dražen Ladić, hrvatski nogometaš
• 1.1. - Srđan Dragojević, srpski režiser
• 3.1. - Mladen Kvesić, hrvatski pjevač

• 8.2. - Marijan Ban, hrvatski pjevač
• 17.2. - Michael Jordan, američki košarkaš
• 20.2. - Charles Barkley, američki košarkaš

• 18.3. - Vanessa Williams, američka glumica i pjevačica
• 20.3. - Miroslav Lajčák, slovački političar
• 27.3. - Quentin Tarantino, američki glumac i režiser

• 13.4. - Gari Kasparov, ruski šahist, svjetski šahovski prvak 1985. - 2000.
• 16.4. - Dejan Ristanović, pionir računarske štampe u SFRJ
• 21.4. - John Cameron Mitchell, američki glumac, reditelj i scenarista
• 27.4. - Russell T. Davies, britanski scenarista i producent

• 1.5. - Neven Ljubičić, hrvatski političar
• 9.5. - Sanja Doležal, hrvatska pjevačica i tv-voditeljica
• 11.5. - Natasha Richardson, britanska glumica (†2009).
• 25.5. - Mike Myers, kanadski glumac i komičar

• 3.6. - Anica Dobra, srpska glumica
• 9.6. - Johnny Depp, američki filmski glumac
• 10.6. - Marc Girardelli, austrijsko-luksemburški alpski skijaš
• 13.6. - Damir Agičić, suvremeni hrvatski povjesničar
• 14.6. - Rambo Amadeus, crnogorski rock-pjevač i tekstopisac
• 25.6. - George Michael, britanski pop-rock glazbenik i pjevač
• 25.6. - John Benjamin Hickey, američki glumac

• 17.7. - Matti Nykänen, finski skakač u skijaškim skokovima, olimpijski pobjednik
• 22.7. - Emily Saliers, američka muzičarka (Indigo Girls)
• 23.7. - Slobodan Živojinović - Boba, teniser
• 24.7. - Karl Malone, američki košarkaš
• 30.7. - Lisa Kudrow, američka glumica

• 9.8. - Whitney Houston, američka pop pjevačica
• 10.8. - Andrew Sullivan, engleski politički komentator i pisac
• 22.8. - Tori Ejmos američka rok pijanistkinja.

• 6.9. - Husnija Kamberović, bosanskohercegovački pisac i historičar
• 26.9. - Vesna Stanojević, srpsko-engleska glumica
• 27.9. - Daniela Trbović, hrvatska tv-voditeljica

• 9.10. - Dragana Jugović del Monaco, operska pevačica
• 10.10. - Dragan Bjelogrlić, glumac
• 16.10. - Danko Cvjetičanin, hrvatski košarkaš
• 25.10. - Amir Brka, bosanski pisac
• 28.10. - Eros Ramazzotti, talijanski pjevač
• 30.10. - Kristina Vagner, američka glumica.
• 31.10. - Karlos Dunga, brazilski fudbaler.

• 4.12. - Sergej Bubka, ukrajinski atletičar.
• 15.12. - Slobodan Boban Janković, srpski košarkaš. (†2006).
• 18.12. - Brad Pitt, američki glumac

Smrti

• 2.2. - Maksimilijan Vanka, hrvatski slikar i kipar (* 1889.)
• 6.2. - Abd-el-Krim, marokanski vojskovođa, pravnik i novinar (*1882.)
• 17.2. - Mate Balota, hrvatski književnik i ekonomist (* 1898.)

• 21.3. - Josip Pavičić, hrvatski književnik (* 1895.)

• 17.4. - Viktor Car Emin, hrvatski književnik (* 1870.)
• 23.4. - Ivo Horvat, hrvatski botaničar (* 1897.)

• 3.6. - Ivan XXIII., papa od 1958., (* 1881.)

• 31.8. - Georges Braque, francuski slikar (* 1882.)

• 15.9. - Slavko Kolar, hrvatski književnik i filmski scenarist (* 1891.)

• 11.10. - Edith Piaf, francuska pjevačica (* 1915.)
• 11.10. - Jean Cocteau, francuski umetnik (* 1889)

• 3.11. - Bora Kostić, srpski šahista-velemajstor (* 1887)
• 22.11. - John F. Kennedy, predsjednik SAD (* 1917.)
• 22.11. - Aldous Leonard Huxley, engleski književnik (* 1894.)
• 22.11. - Clive Staples Lewis, sjevernoirski pisac
• 24.11. - Lee Harvey Oswald, američki atentator

• 25.12. - Josip Gostić, operni pjevač (* 1900.)
• 28.12. - Paul Hindemith, njemački skladatelj (* 1895.)

•  ? - Maximilian Vanka, hrvatski slikar (* 1889)

Nobelova nagrada za 1963. godinu

• Fizika: Eugene Wigner, Maria Goeppert-Mayer i J. Hans D. Jensen
• Kemija: Karl Ziegler i Giulio Natta
• Fiziologija i medicina: John Carew Eccles, Alan Lloyd Hodgkin i Andrew Huxley
• Književnost: Giorgos Seferis
• Mir: Međunarodni odbor Crvenog križa i Liga društava Crvenog križa

Spoljne veze

• Grlom u jagode 1963, YouTube
• Relations between Yugoslavia and the Soviet Bloc in the Light of Chronological Data - (II), s.s., Open Society Archives - Radio Free Europe
• New Yugoslav Electoral System, d.p., OSA-RFE
• Khrushchev in Yugoslavia, s.s., OSA-RFE (takođe i ovde)
• A Titoist View of Cuba: Carnival-Si!-Work-No!, Djuka Julius, OSA-RFE
• New Yugoslav-Bulgarian Highway, Stanković, OSA-RFE
• Yugoslav Communists Criticized for "New Class" Practices, S.S., OSA-RFE
• Tito Speech Analysis, Stanković, OSA-RFE
• Yugoslav Presence an Anti-Sino-Albanian Move, Stanković, OSA-RFE
• Will History Repeat Itself?, s.s., OSA-RFE
• Tito Will Have to Make His Position Clear, Stanković, OSA-RFE
• Echoes of Djilas in Yugoslavia's Komunist, S.S., OSA-RFE
• Jaroszewicz's Interview with Belgrade "Politika", s.s., OSA-RFE
• Stambolic Attacks Albanians, Stanković, OSA-RFE

U Wikimedijinom spremniku nalazi se još materijala vezanih uz temu:

1963