1963

Izvor: Wikipedia
Milenijum: 2. milenijum
Vijekovi: 19. vijek20. vijek21. vijek
Decenija: 1930-e  1940-e  1950-e  – 1960-e –  1970-e  1980-e  1990-e
Godine: 1960 1961 196219631964 1965 1966
1963 u drugim kalendarima
Gregorijanski 1963
MCMLXIII
Ab urbe condita 2716
Islamski 1382 – 1383
Iranski 1341 – 1342
Hebrejski 5723 – 5724
Bizantski 7471 – 7472
Koptski 1679 – 1680
Hindu kalendari
 - Vikram Samvat 2018 – 2019
 - Shaka Samvat 1885 – 1886
 - Kali Yuga 5064 – 5065
Kineski
 - Kontinualno 4599 – 4600
 - 60 godina Yin Voda Zec
(od kineske N. g.)
Holocenski kalendar 11963
p  r  u
Podrobnije: Kalendarska era

Godina 1963 (MCMLXIII) bila je redovna godina koja počinje u utorak.

Federativna Narodna Republika Jugoslavija je proměnila ime u Socijalistička Federativna Republika Jugoslavija.

Događaji[uredi - уреди]

Januar/Siječanj[uredi - уреди]

Februar/Veljača[uredi - уреди]

+ Američkim građanima zabranjene putne, finansijske i trgovačke transakcije sa Kubom.

Mart/Ožujak[uredi - уреди]

+ Afera Profjumo: laburistički član britanskog parlamenta pomenuo glasine da je sekretar rata John Profumo u vezi sa Christine Keeler, koja je takođe spavala sa sovjetskim pomorskim atašeom - Profumo to poriče.

April/Travanj[uredi - уреди]

Novi ustav
  • 1. 4. - U SAD kreće dugogodišnja sapunica General Hospital.
  • 7. 4. - Skupština FNRJ donosi Ustav kojim je FNR Jugoslavija promijenila ime u Socijalistička Federativna Republika Jugoslavija. Savezna skupština ima pet veća: "Savezno veće, kao veće delegata građana u opštinama i republikama, i Privredno veće, Prosvetno-kulturno veće, Socijalno-zdravstveno veće i Organizaciono-političko veće, kao veća delegata radnih ljudi u radnim zajednicama"; samoupravljanje kao neotuđivo pravo; razdvojene funkcije Predsednika Republike (Tito, bez ograničenja mandata) i predsednika SIV-a; uvedeni Ustavni sud, potpredsednik Republike (Ranković, mala ovlašćenja) i Savet federacije. Narednih dana doneti i ustavi socijalističkih republika i statuti pokrajina (Kosovo i Metohija se ranije nazivalo autonomna oblast).
  • 8. 4. - 35. dodela Oskara, najbolji film "Lorens od Arabije".
  • 10. 4. - Potonuće nuklearne podmornice USS Thresher sa 129 članova posade.
  • 12. 4. - Martin Luther King, Jr. i još neki uhapšeni u Birmingemu, Alabama, zbog "neovlašćenog paradiranja".
  • 14. 4. - Osnovan Zavod za mentalno zdravlje u Palmotićevoj u Beogradu, prva socijalno-psihijatrijska ustanova na Balkanu.
  • 27. 4. - Fidel Castro stigao u posetu Moskvi.
  • 28. 4. - Izbori u Italiji: demokršćani (Aldo Moro) 38,3%, komunisti (Palmiro Togliatti) 25,3%.

Maj/Svibanj[uredi - уреди]

+ Zaključen sporazum sa Rumunijom o gradnji HE Đerdap[1].

Jun/Juni/Lipanj[uredi - уреди]

+ Južnovijetnamska vojska izliva hemikalije na glavu budistima koji se mole u Hueu - SAD privatno upozoravaju Diemovu vladu.
  • 5. 6. - Afera Profumo: britanski državni sekretar za rat John Profumo podneo ostavku, priznavši da je lagao Parlament.
  • 11. 6. - Budistički monah se spalio u Saigonu, protestujući zbog represije nad budistima.
+ Predsednik Kenedi predlaže Zakon o građanskim pravima (donesen 1964).
  • 12. 6. - U državi Misisipi ubijen Medgar Evers, crni aktivista za ljudska prava.
+ Premijera filma "Kleopatra".
+ Albanski Radio Tirana javlja da je u Kukësu osuđena "grupa agenata SAD i Jugoslavije", od toga trojica na smrt, optužena da je pomagala "američkim agentima ubačenim padobranom u Albaniju da organizuju ustanak"[1].
  • 26. 6. - Kenedi u podeljenom Berlinu: Ich bin ein Berliner!.
  • 29. 6. - Edvard Kardelj je novi predsednik Savezne skupštine; sutradan prva sednica, izbor članova Saveta federacije.

Jul/Juli/Srpanj[uredi - уреди]

  • 8. 7. - Miroslav Cerar osvojio zlatnu medalju na Evropskom prvenstvu u Beogradu.
  • 26. 7. - Skoplje, glavni grad Makedonije, pre 6 sati ujutru zadesio razoran zemljotres, preko 1000 mrtvih, uništene tri četvrtine grada. Pomoć iz celog sveta.
  • 30. 7. - U Moskvi izvešteno da je Kim Philby dobio azil.
  • jul - U Atini Prva svetska konferencija o Miru putem zakona - program za jačanje međunarodnog prava i sudske mašinerije (od komunističkih zemalja prisutna samo Jugoslavija).
  • leto - Robert Rauschenberg nagrađen prvom nagradom na Međunarodnoj izložbi grafičkih umetnosti u Jugoslaviji[1].

Avgust/August/Kolovoz[uredi - уреди]

  • 5. 8. - Predstavnici SAD i SSSR u Moskvi potpisali Ugovor o delimičnoj zabrani nuklearnih testova (dozvoljeni samo podzemni) - stupio na snagu 10. 10., otvoren je i za druge zemlje.
  • 8. 8. - "Velika pljačka vlaka" u Engleskoj.
  • 15. 8. - Posle trodnevne pobune zbačen predsednik Republike Kongo Fulbert Youlou.
  • 20. 8. - Sovjetski lider Nikita Hruščov stigao u posetu Jugoslaviji (Beograd, Skoplje, Crna Gora, Dalmacija, Brioni).
  • 21. 8. - Budistička kriza u Južnom Vijetnamu: vojska izvršila raciju i vandalizovala više budističkih pagoda u zemlji, uz veliki broj ubijenih, po naređenju Ngô Đình Nhua, mlađeg brata predsednika Diema (katolika)
  • 24. 8. - State Department šalje "telegram 243" (Cable 243) američkoj ambasadi u Sajgonu: ili će predsednik Diem smeniti svog brata, ili će SAD "istražiti mogućnost alternativnog vođstva u Južnom Vijetnamu".
  • 28. 8. - Martin Luther King predvodi Marš za slobodu na Washington u kojem sudjeluje 250 000 ljudi i drži svoj poznati govor (I Have a Dream) ispred Lincolnovog Memorijala.
  • avgust-septembar - Jugoslovenski pukovnik Branko Pavlović je v.d. komandanta UNYOM-a, Osmatračke misije UN u Jemenu, u kome je građanski rat.

Septembar/Rujan[uredi - уреди]

Oktobar/Listopad[uredi - уреди]

+ Nigerija postala republika.

Novembar/Studeni[uredi - уреди]

  • novembar - Senat SAD, protivno želji administracije, zabranio svaku ekonomsku ili vojnu stranu pomoć Jugoslaviji, osim ako predsednik ne oceni da je ona vitalna za interese SAD (ne odnosi se na višak poljoprivrednih proizvoda)[1].
  • 1. 11. - Vojnim udarom zbačen južnovijetnamski predsednik Ngo Dinh Diem - sutradan ubijen zajedno sa moćnim mlađim bratom.
+ Zvanični početak rada opservatorije Arecibo na Portoriku.

Decembar/Prosinac[uredi - уреди]

  • 3. 12. - Warrenova komisija započinje istraživanje atentata na Kenedija.
  • 8. 12. - Kidnapovan Frank Sinatra, Jr., pušten dva dana kasnije nakon što je otac platio otkup.
  • 10. 12. - Zanzibar-dec-1963-jan-1964.svg Sultanat Zanzibar se osamostalio od UK (nezavisnost će kratko trajati).
+ Proglašeno vanredno stanje u britanskoj Koloniji Aden, nakon što je na adenskom aerodromu bačena bomba na britanske oficire (borbe će trajati do 1967).

Tokom/tijekom godine[uredi - уреди]

1963. u temama[uredi - уреди]

Rukovodstvo SFRJ:

  • Televizija. TV serije: "Promaja", "Muzej voštanih figura" (1962-63), "Detelina sa tri lista", "Šest svečanih pozivnica" (1963-64), "Na slovo, na slovo" (1963-64, starija verzija) (TV Beograd); "Na licu mjesta" (TV Zagreb).

Rođenja[uredi - уреди]

Smrti[uredi - уреди]

Glavni članak: :Kategorija:Umrli 1963.

Nobelova nagrada za 1963. godinu[uredi - уреди]

Reference[uredi - уреди]

  1. 1.0 1.1 1.2 1.3 1.4 1.5 1.6 1.7 Collier's Year Book za 1963. (Microsoft Encarta 2004)
  2. Sabrina Ramet, Tri Jugoslavije...

Spoljne veze[uredi - уреди]