1924

Izvor: Wikipedia

< | 19. vijek | 20. vijek | 21. vijek | >
< | 1890-e | 1900-e | 1910-e | 1920-e | 1930-e | 1940-e | 1950-e | >
<< | < | 1920. | 1921. | 1922. | 1923. | 1924. | 1925. | 1926. | 1927. | 1928. | > | >>


1924 u drugim kalendarima
Gregorijanski 1924
MCMXXIV
Ab urbe condita 2677
Islamski 1342 – 1343
Iranski 1302 – 1303
Hebrejski 5684 – 5685
Bizantski 7432 – 7433
Koptski 1640 – 1641
Hindu kalendari
 - Vikram Samvat 1979 – 1980
 - Shaka Samvat 1846 – 1847
 - Kali Yuga 5025 – 5026
Kineski
 - Kontinualno 4560 – 4561
 - 60 godina Yang Drvo Miš
(od kineske N. g.)
Holocenski kalendar 11924
p  r  u
Podrobnije: Kalendarska era

Godina 1924 (MCMXXIV) bila je prijestupna godina koja počinje u utorak.

Događaji[uredi - уреди]

Zima (jan-feb.)[uredi - уреди]

  • 1. 2. - Velika Britanija priznala SSSR.
  • 8. 2. - Krnjević i Maček iz HRSS, koja je odlučila da uzme svoja mesta u parlamentu, razgovaraju u Beogradu sa opozicijom, radi rušenja Pašićeve vlade i Rimskog ugovora. Istovremeno, Stjepan Radić u Beču izjavljuje da Pašić ima tajni plan o "amputaciji" Hrvatske i njenoj podeli sa Italijom i Mađarskom[1] (tvrdnju će ponoviti u govoru u Vrpolju, u oktobru). Oteže se sa verifikacijom mandata HRSS, bez koje ne mogu glasati.
  • 10. 2. - Okršaj vojske i žandarmerije sa kačakom Mehmetom Konjuhijem (Mehmedom Konjuhom), poginuli i civili, među kojima četiri žene i troje dece[2] ili deset žena i osmoro dece[3]. Osim Konjuhija u Polablju, aktivan je i izvesni Mehmed Mali u Drenici[4]
  • 12. 2. - U New Yorku održan koncert pod naslovom Experiment in Modern Music na kome je jazz orkestar Paul Whitemana premijerno izveo Rapsodiju u plavom Georgea Gershwina, djelo koje se smatra začetnikom "simfonijskog jazza".
  • 19. 2. - U skupštini ratifikovan Rimski ugovor sa 123 prema 24 (Radić zakasnio)[5].

Prol(j)eće[uredi - уреди]

  • 3. 3. - Ukinut kalifat u Turskoj (zbačen Abdul Medžid II.) - uklonjen poslednji ostatak sultanskog političkog sistema.
  • 7. 3. - Formiran opozicioni blok: demokrate (Davidovićeva struja), HRSS, JMO (Spaho) i SLS (Korošec).
  • 9. 3. - Italija zvanično anektirala Rijeku.
  • 24. 3. - Nakon što je 15 HRSS-ovaca položilo zakletvu, Nikola Pašić dao ostavku (odmah dobio novi mandat).
  • 25. 3. - Proglašena republika u Grčkoj (Druga Helenska Republika).
  • 26. 3. - Svetozar Pribićević sa 14 kolega istupio iz demokratskog kluba, zbog Davidovićevog saveza sa HRSS i drugim "federalistima" u opozicionom bloku.
  • 27. 3. - Formirana vlada Pašić-Pribićević (ovaj drugi dobio četiri portfelja i dva podsekretara).
  • 29. 3. - "Radićevci" (HRSS) posle više godina dolaze u beogradski parlament (nemaju svi verifikovane mandate) - time vlada "P-P" gubi skupštinsku većinu.
+ Izbori u Italiji, fašisti uz pomoć zastrašivanja dobili veliku većinu glasova.
  • 1. 5. - Mihajlo Pupin dobio Pulicerovu nagradu za autobiografsko delo "Od pašnjaka do naučenjaka".
  • 3. 5. - Inženjer Rudolf Fizir konstruisao prvi jugoslovenski avion.
  • 4. 5. - 27. 7. - Olimpijada 1924 u Parizu - gimnastičar Leon Štukelj osvojio dve zlatne medalje.
  • 5. 5. - Objavljen proglas HRSS (usvojen 1. 5.) kojim se reafirmira republikanstvo stranke (zabranjen broj "Slobodnog doma" koji ga je objavio).
  • 6. 5. - Tzv. Majski manifest između Kominterne i VMRO-a, deo ideje o Balkanskoj komunističkoj federaciji.
  • 10. 5. - J. Edgar Hoover postavljen na čelo Istražnog biroa (prethodnik FBI).
  • 19. 5. - Nakon što je demokrata Ljuba Davidović vratio mandat, kriza završena time što mandat za radnu vladu, u istom sastavu kao do 12.4., ponovo dobija Nikola Pašić, (zakletva položena 21. 5.).
  • 24. 5. - U SAD potpisan Zakon o imigraciji - dodatno ograničeno useljavanje iz južne i istočne Evrope i zabranjeno useljavanje iz istočne i južne Azije.
  • 27. 5. - Nakon što su verifikovani mandati Hrvatske republikanske seljačke stranke, zasedanje skupštine zaključeno do 20. 10. - opozicija negoduje, nazivajući to državnim udarom.

L(j)eto[uredi - уреди]

+ U Beogradu počelo snimanje filma "Kačaci u Topčideru".

Jesen[uredi - уреди]

  • 14. 9. - Velika skupština HRSS, pozdravljena Davidovićeva vlada.
  • 19. 9. - Prvi probni koncert Radio-telegrafske stanice u beogradskoj Rakovici - početak radio difuzije u Srbiji.
  • ca. 20. 9. - Kralj zahteva da radićevci uđu vladu pod uslovom da polože zakletvu pred njim i da se s njima sklopi prethodno sklopi definitivan sporazum, a vladini krugovi bi ostavili takav sporazum nakon ulaska u vladu.
  • 1. 10. - Počeo s radom Radio Beograd (studio u zgradi Prve hrvatske štedionice, Knez Mihajlova 42, emitovanje iz Rakovice na 1650 m), prvi na Balkanu, deveti u Evropi (subvencije Ministarstva PTT ukinute 1926) ("Politika" od 2.10. najavljuje za taj dan "prvi redovni radio-koncert u Beogradu").
  • 5-16. 10. - Konferencija u Lokarnu - prvi korak ka sistemu kolektivne bezbednosti i normalizovanju odnosa u Evropi ("Duh Lokarna").
  • 8. 10. - Ministar vojni, đeneral Stevan Hadžić, dao ostavku i izazvao krizu vlade (Stjepan Radić, čiji je HRSS trebao da uđe u vladu, tražio smanjivanje vojske na polovinu, i da Hrvati služe u blizini doma[10][11]).
  • 12. 10. - Radićev govor u Vrpolju - oštro, ali se ne isključuje sporazum sa monarhijom.
  • 15. 10. - Vlada Ljube Davidovića dala ostavku, na zahtev Kralja.
  • 27. 10. - Uzbečka SSR se pridružuje SSSR.
  • 31. 10. - U Milanu prvi međunarodni kongres predstavnika svetskih štednih ustanova (od 1989. Svetski dan štednje).

Zima (dec.)[uredi - уреди]

  • 4. 12. - Zbor beogradskih studenata u znak podrške zagrebačkim kolegama koji štrajkuju zbog penzionisanja nekoliko profesora - došlo do sukoba sa policijom. Štrajkuje se i na ljubljanskom univerzitetu, Pašićeva vlada "nacionalizuje" tri univerziteta[12].
  • 7. 12. - Posvećen fra Ivan-Rafael Rodić, prvi beogradsko-smederevski nadbiskup.
  • 19. 12. - "Reč", list samostalnih demokrata, objavljuje isfabrikovanu verziju dokumenta o pristupanju HRSS Krestinterni.
  • 22. 12. - Ino-ministar Momčilo Ninčić se vratio s puta u Rim i Pariz.
  • 23. 12. - Vlada odlučila da rasturi HRSS i pohapsi njeno vođstvo, na osnovu Zakona o zaštiti države, jer je ocenjeno da od stranke preti "boljševička opasnost" (pristupanje Selj. internacionali). Obznana tek 2. 1./siječnja, u iščekivanju rascepa u HRSS.
  • 24. 12. - Ahmed-beg Zogu ušao u Tiranu (Jugoslavija ga podržava), pad Fan Nolija.
  • 26. 12. - Bugarski premijer Cankov stigao u Beograd.

Tokom godine[uredi - уреди]

Rođenja[uredi - уреди]

Smrti[uredi - уреди]

Glavni članak: :Kategorija:Umrli 1924.

Reference[uredi - уреди]

  1. [http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,736196,00.html TIME - Pro-Hungary?]
  2. Izjava vlade - Politika 19. februar 1924, str 1.
  3. Gjon Bisaku, Shtjefën Kurti & Luigj Gashi...
  4. "Politika", 14. feb. 1924, str. 1
  5. [http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,717834,00.html TIME - Ratified]
  6. Politika, 17. jul 1924, str. 1.
  7. TIME - Old, Out
  8. TIME - Gloom
  9. Politika" javila 16. septembra
  10. Out (TIME)
  11. Politika 12. oktobar 1924, str. 1
  12. YUGOSLAVIA: Iron Fist, Time magazin, 15. dec. 1924.

Nobelova nagrada za 1924. godinu[uredi - уреди]