1895

< | 18. vijek | 19. vijek | 20. vijek | >
< | 1860-e | 1870-e | 1880-e | 1890-e | 1900-e | 1910-e | 1920-e | >
<< | < | 1891. | 1892. | 1893. | 1894. | 1895. | 1896. | 1897. | 1898. | 1899. | > | >>

1895 u drugim kalendarima

Gregorijanski	1895 MDCCCXCV
Ab urbe condita	2648
Islamski	1312 – 1313
Iranski	1273 – 1274
Hebrejski	5655 – 5656
Bizantski	7403 – 7404
Koptski	1611 – 1612
Hindu kalendari
- Vikram Samvat	1950 – 1951
- Shaka Samvat	1817 – 1818
- Kali Yuga	4996 – 4997
Kineski
- Kontinualno	4531 – 4532
- 60 godina	Yin Drvo Koza (od kineske N. g.)
Holocenski kalendar	11895
Podrobnije: Kalendarska era

Godina 1895 (MDCCCXCV) bila je redovna godina koja počinje u utorak po gregorijanskom, odn. redovna godina koja počinje u nedjelju po 12 dana zaostajućem julijanskom kalendaru (linkovi pokazuju godišnje kalendare).

Događaji

Januar/Siječanj

• 3. 1. - Počela s radom Beogradska berza (osnovana prethodnog novembra).
• 5. 1. - Dreyfusova afera: Alfred Dreyfus ražalovan i osuđen na doživotnu robiju na Đavoljem ostrvu.
• 17. 1. - Félix Faure izabran za francuskog predsednika nakon ostavke Casimir-Periera.
• 15. 1. (27. 1.?) - Obnovljena produkcija baleta Labudovo jezero.
• 24. 1. - Carsten Borchgrevink i družina stupili na čvrsto tlo Antarktika.
• 28. 1. - Prvi telefonski koncert u Beogradu, u čast Nikole Tesle, u organizaciji Poštansko-telegrafske zadruge.
• 29. 1. (17. 1. po j.k.) - Kralj Aleksandar Obrenović stigao u Pariz, u posetu predsedniku Foru; zatim kod majke u Bijaric, gde će sresti Dragu Mašin.

Februar/Veljača

• 9. 2. - William G. Morgan izmislio odbojku (on je nazvao Mintonette).
• 14. 2. - Praizvedba Wildeovog komada The Importance of Being Earnest.
• 20. 2. - Venecuelanska kriza 1895.: rezolucija Predstavničkog doma SAD preporučuje arbitraciju u teritorijalnom sporu između Venezuele i Velike Britanije.
• 24. 2. - Počinje Kubanski rat za nezavisnost od Španije (do '98).

Mart/Ožujak

• 4. 3. - Prvi kinesko-japanski rat: Japanci se iskrcali na Tajvan.
• 5. 3. - U Turn Severinu štampan prvi broj lista "Slavenska sloga", glasila svih Slovena u Rumuniji, urednik Tasa Ivković.
• 13. 3. - Izgorela Teslina laboratorija u Njujorku.
• 15. 3. - Bridget Cleary u Irskoj brutalno ubio njen muž, jer je verovao da je vilinska zamena - slučaj dobija i političku dimenziju.
• 18. 3. - Firma Netphener Omnibusgesellschaft u Nemačkoj pokreće prvu autobusku liniju sa benzinskim motorima.

April/Travanj

• 3. 4. - U Zagrebu osnovana Srpska banka, osnivački kapital 3 miliona kruna.
• 14. 4. - Ljubljanski potres 1895.
• april - U Sofiji osnovan Makedonski komitet (tj. Vrhovni makedonsko-odrinski komitet, kasnije nazvani "vrhovisti").
• 17. 4. - Ugovor iz Šimonosekija okončava Prvi kinesko-japanski rat: Kina se odriče uticaja u Koreji, gubi Tajvan, ostrva Penghu (Peskadorska) i deo poluostrva Liaodong, plaća veliku odštetu.
• 19. 4. (7. 4. po j.k.) - Izbori u Srbiji: bez radikala i uz policijsku pomoć naprednjaci dobijaju većinu u skupštini.
• 22. 4. - U opoziciji Ugovoru iz Šimonosekija nastaje pokret Gongche Shangshu, prvi moderni politički pokret u Kini.
• 30. 4. - Otvoren prvi Venecijanski bijenale.

Maj/Svibanj

• 4. 5. (22. 4. po j.k.) - Srpski ministar finansija Vukašin Petrović dao ostavku jer skupština nije želela prihvatiti njegov sporazum o konverziji dugova, zaključen u decembru; sutradan ex-kralj Milan odlazi iz zemlje (sa apanažom od 360.000 dinara u zlatu).
• 7. 5. - Aleksandar Stepanovič Popov predstavio vrstu radio-prijemnika.
• 9. 5. - Osnovano Društvo za podizanje Hrama Svetog Save na beogradskom Vračaru, za prvog predsednika izabran mitropolit srpski Mihailo.
• 10. 5. (28. 4. po j.k.) - Kraljica Natalija svečano dočekana u Beogradu.
• maj - U Njujorku i Londonu objavljene dve varijante Wellsovog romana The Time Machine.
• 23. 5. - Protivno Japancima proglašena Republika Formoza (tj. Demokratska Država Tajvan, ugušena u oktobru).
• 25. 5. - Oscar Wilde osuđen na dve godine zatvora za sodomiju.
• 27. 5. - In re Debs: Vrhovni sud SAD presudio da savezna vlada ima pravo regulisati međudržavni promet robe, čime je legalizovano vojno gušenje Pulmanovog štrajka.

Jun/Lipanj

• jun - Pad austrijske koalicione vlade usled odluke o slovenskim razredima u celjskoj gimnaziji (odlazi knez Windischgrätz, dolazi grof Kielmansegg) - kraj pokušaja da se u Austriji vlada ustavnim putem.
• 21. 6. - Otvoren Kilski kanal u Nemačkoj između Severnog i Baltičkog mora.

Jul/Srpanj

• 1. 7. - Britanska vlada uvodi protektorat nad Istočnom Afrikom (Kenija).
• 7. 7. (25. 6. po j.k.) - Nikola Hristić dao ostavku, nova srpska vlada naprednjaka Stojana Novakovića (prekid naprednjaka sa austrofilskom politikom).
• 10/11. 7. - Duhobori spaljuju svoje oružje u ruskoj Transkavkaziji, sledi represija od strane vladinih kozaka.
• 15. 7. (3. 7. po j.k.) - Stefan Stambolov, bivši bugarski premijer, teško povređen u atentatu u Sofiji, umire tri dana kasnije.
• jul - U Makedoniji dignut Melnički ustanak (poznat i kao Melnička avantura, u Bugarskoj kao Četnička akcija Makedonskog komiteta).
• 18. 7. - U Sremskim Karlovcima objavljen prvi broj časopisa "Brankovo kolo" (izlazio do 12. jula 1914).
• 20. 7. (8. 7. po j.k.) - Novi Zakon o konversiji državnih dugova Srbije (Popovićev ili "Karlsbadski aranžman") od nominalnih 355,3 miliona dinara - izbegnuto bankrotstvo po cenu stavljanja finansija (Srpske monopolske uprave) pod strani nadzor.
• 24. 7. (12. 7. po j.k.) - U Srbiji donet zakon za iskorenjivanje hajdučije.

Avgust/Kolovoz

• 10. 8. - Kongres narodnosti u Budimpešti (Srbi, Slovaci, Rumuni).

Septembar/Rujan

• 5. 9. - U Beogradu počela s radom Srpska crtačka i slikarska škola.
• 10. 9. - Na izborima za Dalmatinski sabor u Dubrovniku izabran hrvatski kandidat Vlaho DeGiulli, jer su ga podržali autonomaši, ranije saveznici srpske stranke.
• septembar? - Umro mitropolit raško-prizrenski Melentije (Grk), za administratora postavljen Grk Visarion, ali ga Srbi ubrzo primorali na odlazak.
• 18. 9. - Booker T. Washington održao govor u Atlanti koji je postao osnova Kompromisa iz Atlante: crnci će biti pokorni u zamenu za osnovno obrazovanje i pravično suđenje.

+ Daniel David Palmer prvi put primenio kontroverznu hiropraktiku.

• 28. 9. - Na kongresu u Limožu osnovan francuski sindikat Confédération générale du travail (CGT).
• 30. 9. - Grof Kasimir Felix Badeni predsednik vlade austrijskih zemalja (do 1897).

Oktobar/Listopad

HNK u Zagrebu

• 1. 10. - Francuzi zauzeli Antananarivo na Madagaskaru (uvode protektorat).
• 8. 10. - Korejska carica Myeongseong ubijena u palati - pretpostavlja se da je to naredio japanski ambasador.
• 8. 10. - Masakr u Trabzonu - nastavljaju se Hamidovi masakri Jermena u Osmanskom carstvu.
• 14. 10. - Svečano otvorenje nove zgrade Hrvatskog narodnog kazališta u Zagrebu.
• 14 - 15. 10. - Demonstracije u Zagrebu zbog istaknutih srpskih zastava u vreme posete cara Franje Josipa.
• 16. 10. - Spaljivanje mađarske zastave u Zagrebu; zbog odnosa prema ovom događaju iz Stranke prava se izdvaja Čista stranka prava (Josip Frank i Ante Starčević).
• 22. 10. - Iskliznuće na stanici Montparnasse: voz izleteo iz ove pariske stanice na trg ispod.
• 23. 10. - Dovršeno japansko okupiranje Tajvana.

Novembar/Studeni

• 8. 11. - Wilhelm Röntgen otkrio rendgenske zrake.
• 27. 11. - Alfred Nobel potpisao testament kojim ostavlja svoje imanje za dodelu nagrada.

Decembar/Prosinac

• 7. 12. - Prvi italijansko-abesinski rat, bitka kod Amba Alagija, uništene italijanske snage.
• 10. 12. - Osnovano društvo za unapređenje i ulepšavanje Sokobanje, što se smatra začetkom turizma u Srbiji.
• 10. 12. - Zakoni o potpomaganju klaničkog preduzeća i srpskog akcionarskog društva za stočni trg.
• decembar - Četvrti Anglo-ašanti rat.
• 18. 12. - Osnovana firma Laurin & Klement, kasnija Škoda Auto.
• 19. 12. - Osnovan Prirodnjački ("jestastvenički") muzej u Beogradu.
• 28. 12. - Braća Auguste i Louis Lumiere u Parizu održavaju prvu javnu filmsku projekciju.

Tokom/tijekom godine

• Proradila HE Krka kod Šibenika, snage 0,6 MW - dio prvog cjelovitog elektroenergetskog sustava na tlu Hrvatske.
• Osnovana Privilegovana zemaljska banka za BiH.
• Termoelektrana i javna rasveta u Sarajevu.
• U Srbiji osnovan Savez zemljoradničkih zadruga (daju kredite seljacima).
• U tri navrata zabranjivan uvoz svinja iz Srbije u Ugarsku.
• Osnovana London School of Economics.

Rođenja

• 1. 1. - J. Edgar Hoover, direktor FBI († 1972)
• 4. 1. - Leroy Grumman, aeronautički inženjer († 1982)

• 1. 2. - John Ford, američki redatelj († 1973.)
• 2. 2. - Nedeljko Čabrinović, jedan od Sarajevskih atentatora († 1916)
• 6. 2. - George Herman "Babe" Ruth , američki igrač baseballa i nacionalna ikona SAD († 1948.)
• 8. 2. - Dragan Plamenac, hrvatski muzikolog i skladatelj († 1983.)
• 17. 2. - Slavko Ježić, hrvatski književnik, književni povjesničar i prevoditelj († 1969.)
• 21. 2. - Milan Kašanin, književnik i istoričar umetnosti († 1981)
• 26. 2. - Josip Pavičić, hrvatski književnik († 1963.)

• 3. 3. - Matthew Ridgway, general SAD († 1993)
• 10. 3. - Stjepan Gomboš, hrvatski arhitekt († 1975.)
• 21. 3. - Zlatko Baloković, violinist († 1965)
• 25. 3. - Đuro Tiljak, hrvatski slikar († 1965.)
• 28. 3. - Ignjat Job, hrvatski slikar († 1936.)

• 3. 4. - Marko Orešković, narodni heroj († 1941)

• 6. 5. - Rudolph Valentino, američki filmski glumac († 1926.)
• 24. 5. - Ivan Kos, slovenski slikar († 1981.)

• 10. 6. - Hattie McDaniel, glumica († 1952)
• 24. 6. - Jack Dempsey, bokser († 1983)

• 7. 7. - Trifko Grabež, sarajevski atentator († 1916)
• 10. 7. - Carl Orff, kompozitor († 1982)
• 12. 7. - Buckminster Fuller, arhitekta († 1983)
• 22. 7. - Pavel Suhoj, aeronautički inženjer († 1975)
• 24. 7. - Robert Graves, engleski pisac († 1985.)

• 18. 9. - Ivo Tijardović, hrvatski skladatelj, literat i slikar († 1976.)
• 27. 9. - Vojislav Arnovljević, srpski lekar, profesor i akademik († 1989)
• 28. 9. - Louis Pasteur, francuski kemičar i biolog (* 1822.)

• 3. 10. - Sergej Aleksandrovič Jesenjin, ruski pjesnik († 1925.)
• 4. 10. - Buster Keaton, američki redatelj i glumac († 1966.)
• 8. 10. - Juan Perón, predsednik Argentine († 1974)
• 8. 10. - Zog od Albanije († 1961)
• 9. 10. - Vlastimir Pavlović Carevac, violinista († 1965)
• 10. 10. - Jakov Gotovac, operni dirigent (Zagreb) i skladatelj († 1982.)
• 25. 10. - Ante Ercegović, hrvatski biolog, svećenik i oceanolog († 1969.)

• 16. 11. - Paul Hindemith, njemački skladatelj († 1963.)

• 14. 12. - Paul Éluard, pesnik († 1952)
• 14. 12. - George VI., kralj UK († 1952)
• 15. 12. - Vasa Pomorišac, srpski slikar († 1961)
• 30. 12. - Hamza Humo, književnik († 1970)

•  ? - Dragoljub Jovanović, srpski političar († 1977)
•  ? - Dobroslav Jevđević, četnički komandant († 1962)

Smrti

• 2. 2. - Ljubomir Nenadović, srpski književnik (* 1826)
• 10. 2. - Mustafa Hilmi ef. Hadžiomerović, bivši reis-ul-ulema (* 1816)
• 18. 2. - Albrecht von Österreich-Teschen, austrijski general (* 1817)
• 20. 2. - Frederick Douglass, bivši rob i pisac (* 1818)
• 26. 2. - Milorad Popović Šapčanin, književnik (* 1841)
• 28. 2. - Đura Horvatović, srpski general (* 1835)
• 19. 5. - José Marti - kubanski pjesnik (* 1853.)
• 21. 5. - Franz von Suppé, austrijski skladatelj (* 1819.)
• 5. 8. - Friedrich Engels, komunistički filozof (* 1820)
• 5. 9. - Jevrem Grujić, srpski političar (* 1826)
• 28. 9. - Louis Pasteur, hemičar i mikrobiolog (* 1822)
• 5. 10. - Friedrich Engels, njemački sociolog, filozof i revolucionar (* 1820.)
• 27. 10. - Alexandre Dumas (sin), francuski književnik (* 1824.)
• 28. 10. - Ivan Filipović, hrvatski pedagog i književnik (* 1823.)
• 21. 11. - Lenka Dunđerski, ljubav Laze Kostića (* 1870)
• 27. 11. - Alexandre Dumas (sin), književnik (* 1824)
• 30. 11. - Bogoslav Šulek, hrvatski jezikoslovac (* 1816.)

U Wikimedijinom spremniku nalazi se još materijala vezanih uz temu:

1895