1946

Izvor: Wikipedia
Milenijum: 2. milenijum
Vijekovi: 19. vijek20. vijek21. vijek
Decenija: 1910-e  1920-e  1930-e  – 1940-e –  1950-e  1960-e  1970-e
Godine: 1943 1944 194519461947 1948 1949
1946 u drugim kalendarima
Gregorijanski 1946
MCMXLVI
Ab urbe condita 2699
Islamski 1365 – 1366
Iranski 1324 – 1325
Hebrejski 5706 – 5707
Bizantski 7454 – 7455
Koptski 1662 – 1663
Hindu kalendari
 - Vikram Samvat 2001 – 2002
 - Shaka Samvat 1868 – 1869
 - Kali Yuga 5047 – 5048
Kineski
 - Kontinualno 4582 – 4583
 - 60 godina Yang Vatra Pas
(od kineske N. g.)
Holocenski kalendar 11946
p  r  u
Podrobnije: Kalendarska era

Godina 1946 (MCMXLVI) bila je redovna godina koja počinje u utorak.

Događaji[uredi - уреди]

Januar/Siječanj[uredi - уреди]

Februar/Veljača[uredi - уреди]

  • 1. 2. - Zoltán Tildy, iz Sitnoposedničke stranke, prvi predsednik mađarske republike.
  • 2. 2. - Norvežanin Trygve Lie postaje prvi Generalni sekretar Ujedinjenih naroda (do 1952).
  • 4 - 5. 2. - Američka i britanska vlada priznale rumunsku vladu, kojom dominiraju komunisti.
  • 7. 2. - Incident u Beogradu, američki narednik Charles Nicoloff ubio sovjetskog vojnika Ivana Ivanovića Vasiljenka, navodno u samoodbrani (oslobođen u decembru pred vojnim sudom u Napulju)[1].
  • ca. 7. 2. - Zakon o ovlašćenju Vladi FNRJ za donošenje uredaba po pitanjima iz narodne privrede (jačanje državne intervencije u privredu).
  • 9. 2. - Staljinov govor u Boljšom teatru: kapitalistički razvoj čini ratove neizbežnim (shvaćeno kao pretnja Zapadu), najavljuje nove petogodišnje planove i napore.
  • 14. 2. - Memorandum vlade FNRJ o "antijugoslovenskom stavu" poljske emigrantske armije (Andersova armija).
  • 14. 2. - Javnosti predstavljen ENIAC, prvi računar opšte svrhe.
  • 14. 2. - Laburistička vlada nacionalizovala Banku Engleske.
  • 18. 2. - U Bombaju pobuna u Kraljevskoj indijskoj mornarici - proširila se lukama cele Britanske Indije.
  • 20. 2. - Eksplozija u rudniku uglja u Zapadnoj Nemačkoj, poginulo preko 400 rudara.
  • 22. 2. - Uticajni "Dugi telegram" službenika američke ambasade u Moskvi Georga F. Kennana o načinu na koji SSSR posmatra svet.
  • 24. 2. - Juan Peron izabran za predsednika Argentine (preuzima 4.6.).
  • februar-avgust - Povrede jugoslovenskog vazdušnog prostora iznad Slovenije, od strane američkih i britanskih aviona.

Mart/Ožujak[uredi - уреди]

April/Travanj[uredi - уреди]

  • 1. 4. - Omladinskom radnom akcijom (ORA) počela izgradnja željezničke pruge Brčko-Banovići.
  • 1. 4. - Formirana Malajska Unija, pod britanskom vlašću.
  • 1. 4. - Singapur postao zasebna britanska krunska kolonija, nakon raspuštanja Kolonija Malajskog prolaza (Straits Settlements).
  • 3. 4. - Titov ekspoze o vanjskoj politici u Saveznoj skupštini, izvještava o "prelijetanju savezničkih vojnih i drugih aviona" iznad Jugoslavije.
  • ca. 4. 4. - FNRJ: Zakon o opštoj državnoj kontroli (nadzire državne organe i njima potčinjene ustanove i preduzeća).
  • 5. 4. - Američki brod USS Missouri stigao pred Istanbul s ostacima preminulog turskog ambasadora (SSSR protestuje); četiri dana kasnije stiže u Pirej.
  • 13. 4. - Vlada FNRJ priznala Špansku republikansku vladu u izbeglištvu.
  • 17. 4. -  Sirija nezavisna od Francuske.
  • 17. 4. - Osnovana Narodna tehnika Jugoslavije.
  • 18. 4. - Vlada SAD uspostavila diplomatske odnose sa FNRJ.
  • 18. 4. - Zvanično raspušteno Društvo naroda.
  • 21. 4. - Prva prijateljska fudbalska utakmica Crvene Zvezde i Partizana.
  • 29. 4. - Počinje Tokijski proces japanskim ratnim zločincima.
  • ca. 29. 4. - FNRJ: Uredba o otkupu žitarica u ekonomskoj 1946/1947 godini (obavezni ili prinudni otkup) - cilj je snabdevanje gradova, vojske i nove industrije; nerealne procene i ideološki pristup dovode do nezadovoljstva i ekscesa na selu.
  • april - Tadao Kashio u Japanu osnovao firmu, budući Casio; prvi veći proizvod: prsten-držač za cigaretu.

Maj/Svibanj[uredi - уреди]

  • 1. 5. - Čuvar ambasade SAD William Wedge službenim džipom pod uticajem alkohola usmrtio oficira JA (u septembru osuđen na osam godina)[2].
  • 7. 5. - Pod imenom Tokijski telekomunikacioni inženjering osnovana kompanija Sony, sa 20 zaposlenih.
  • 9. 5. - Italijanski kralj Vitorio Emanuele III abdicirao u korist sina, Umberta II.
  • 10. 5. - Na poligonu White Sands u Novom Meksiku lansirana prva raketa V-2.
  • 11-15. 5. - Treći kongres USAOJ u Zagrebu, ime promenjeno u Narodna omladina Jugoslavije, predsednik Ratko Dugonjić.
  • 15. 5. - Incident u Krfskom kanalu (1. deo): sa albanske obale otvorena vatra na britanske brodove HMS Orion i HMS Superb.
  • 20. 5. - Britanski Donji dom nacionalizovao rudnike.
  • 25. 5. - Jordan Okončanjem Britanskog mandata, nastaje nezavisna Hašemitska Kraljevina Transjordan (od 1948. Jordan) - prvi kralj Abdulah I Jordanski.
  • 26. 5. - Izbori u Čehoslovačkoj: komunisti dobili 38% glasova u celoj zemlji (relativna većina), Slovački Demokrati dobili 62% u poluautonomnoj Slovačkoj.
  • 27. 5. - 10. 6. - Tito u poseti SSSR-u.
  • maj - Počelo povlačenje sovjetskih trupa iz Irana.

Jun/Juni/Lipanj[uredi - уреди]

  • 1. 6. - Pogubljen Ion Antonescu, ratni vođa Rumunije.
  • 2. 6. - Referendum o monarhiji u Italiji: 54,3% za Republiku Italiju (na jugu većina za monarhiju).
  • ca. 3. 6. - FNRJ: Zakon o opštedržavnom privrednom planu i državnim organima za planiranje (planske komisije na svim nivoima; "najviši izraz administrativne intervencije države").
  • 8. 6. - Potpisani sporazumi o ekonomskoj saradnji FNRJ i SSSR, do februara će biti osnovana zajednička preduzeća JUSTA i JUSPAD (civilna avijacija odn. dunavsko parobrodarstvo).
  • 9. 6. - Ukinute vojne komisije pri partijskim rukovodstvima - centralizacija poslova narodne odbrane, Vojni savet pri CK KPJ, na čelu sa Titom.
  • 9. 6. - Bhumibol Adulyadej (Rama IX) je novi kralj Tajlanda, nakon tajanstvene smrti brata Anande Mahidola (Rama VIII).
  • 10. 6. - Počelo suđenje Draži Mihailoviću pred Vojnim većem Vrhovnog suda FNRJ; sudi se još 23-ici (10 u odsustvu) od kojih će ukupno 11 biti osuđeno na smrt.
  • 10. 6. - Proglašena Republika Italija, Umberto II napušta zemlju tri dana kasnije.
  • 17. 6. - Osnovana "Jugoslovenska knjiga".
  • 30. 6. - U Poljskoj referendum o ukidanju Senata, distribuciji zemlje, nacionalizaciji industrije i novim granicama.

Jul/Juli/Srpanj[uredi - уреди]

Avgust/August/Kolovoz[uredi - уреди]

  • 1. 8. - Uvedena mađarska forinta, umesto pengova, čime je okončana hiperinflacija u toj zemlji.
  • 7. 8. - Kriza turskih moreuza: SSSR traži preispitivanje režima u Moreuzima i sazivanje nove konferencije - napetost traje do oktobra.
  • 9. 8. - Kod Kranja prisilno spušten američki avion C-47 koji je navodno zalutao usled oluje (povrede vazdušnog prostora traju od februara).
  • 9. 8. - Rezolucija X plenuma bugarskih komunista o makedonskom pitanju - za ujedinjenje Makedonaca oko NR Makedonije, na osnovu ugovora o savezu Bugarske i Jugoslavije.
  • 12. 8.. - Britanska je vlada naredila zaustavljanje useljavanja u Palestinu, a preostale Židove koji su željeli imigrirati internirala je na Cipar.
  • 16. 8. - "Dan direktne akcije" u Kalkuti, početak "Sedmice dugih noževa" u kojoj je poginulo nekoliko hiljada muslimana i hinduista u međusobnim obračunima.
  • 18. 8. - Eksplozija na Vergaroli u Puli, pod savezničkom vojnom administracijom, oko 70 mrtvih.
  • 19. 8. - Kod Bleda oboren američki transportni avion C-47, pet mrtvih (ovaj i avion od 9. 8. spustili/oborili jugoslovenski lovci Jak-3).
  • ca. 26. 8. - Poslanik FNRJ Izidor Cankar napušta Grčku.
  • 27. 8.. Francuska i Laos su zaključili sporazum kojim je Laos postao kraljevina pod francuskom dominacijom.
  • 30. 8. - Protestna nota vlade FNRJ povodom preletanja američkih aviona.
  • 30. 8. - U odsustvu osuđen ljubljanski biskup Gregorij Rožman.

Septembar/Rujan[uredi - уреди]

  • 1. 9. - Plebiscit u Grčkoj, navodno za povratak kralja - podsticaj građanskom ratu.
  • 2. 9. - Stupila privremena vlada Indije, potpredsednik Jawaharlal Nehru.
  • 4. 9. - Izbija muslimansko-hinduističko ulično nasilje u Bombaju.
  • 6. 9. - Državni sekretar James F. Byrnes održao govor u Stuttgartu "Reformulacija politike o Nemačkoj", nazvan i "Govor nade": Nemačka će biti rekonstruisana, naizgled dovedena u pitanje nova granica sa Poljskom.
  • 8. 9. - Plebiscitom u Bugarskoj uvedena republika umesto monarhije (Narodna republika proglašena 15. 9.).
  • 18. 9. - Uhapšen nadbiskup Stepinac.
  • 24. 9. - Predsednik Truman dobio tajni Clifford-Elseyjev izveštaj: odnosi i sporazumi sa SSSR i kako ih Sovjeti krše - preporučeno "obuzdavanje i ograničavanje" njihovog uticaja (→ Containment).
  • 25. 9. - Bugarski ministar odbrane Damjan Velčev iz stranke "Zveno" smenjen pod sumnjom da je imao veze sa Dražom Mihailovićem[3].
  • 26. 9. - Zatvorena američka čitaonica u Beogradu - opet otvorena u decembru ali uz ograničen opseg informacija.
  • 26. 9. - Grčki kralj Đorđe II se vratio u zemlju.
  • 28. 9. - Mirovna konferencija u Parizu: odluka o stvaranju Slobodne Teritorije Trsta (ili 10. 10.?).

Oktobar/Listopad[uredi - уреди]

Novembar/Studeni[uredi - уреди]

Decembar/Prosinac[uredi - уреди]

Datum nepoznat[uredi - уреди]

1946. u temama[uredi - уреди]

Rukovodstvo FNRJ:

Rođenja[uredi - уреди]

Smrti[uredi - уреди]

Glavni članak: :Kategorija:Umrli 1946.

Nobelove nagrade[uredi - уреди]

Reference[uredi - уреди]

  1. T. Jakovina, Američki komunistički saveznik, p. 203
  2. Jakovina, p. 207
  3. Return to Diversity, A Political History of East Central Europe Since World War II - Joseph Rothschild & Nancy M. Wingfield, p. 116