1968

Izvor: Wikipedia
Ovo je članak o godini 1968.

< | 19. vijek | 20. vijek | 21. vijek | >
< | 1930-e | 1940-e | 1950-e | 1960-e | 1970-e | 1980-e | 1990-e | >
<< | < | 1964. | 1965. | 1966. | 1967. | 1968. | 1969. | 1970. | 1971. | 1972. | > | >>


1968 u drugim kalendarima
Gregorijanski 1968
MCMLXVIII
Ab urbe condita 2721
Islamski 1387 – 1388
Iranski 1346 – 1347
Hebrejski 5728 – 5729
Bizantski 7476 – 7477
Koptski 1684 – 1685
Hindu kalendari
 - Vikram Samvat 2023 – 2024
 - Shaka Samvat 1890 – 1891
 - Kali Yuga 5069 – 5070
Kineski
 - Kontinualno 4604 – 4605
 - 60 godina Yang Zemlja Majmun
(od kineske N. g.)
Holocenski kalendar 11968
p  r  u
Podrobnije: Kalendarska era

Godina 1968 (MCMLXVIII) bila je prijestupna godina koja počinje u ponedjeljak.

Događaji[uredi - уреди]

Januar/Siječanj[uredi - уреди]

+ Napadnuta ambasada SAD u Sajgonu.
+  Nauru nezavisan od australsko-novozelandsko-britanskog trusta UN.

Februar/Veljača[uredi - уреди]

+ Premijera "Planete majmuna".
+ Rehabilitovani Albanci osuđeni na Prizrenskom procesu 1956.
+ Masakri u Vijetnamu, u mestima Phong Nhi, Phong Nhat i Ha My.

Mart/Ožujak[uredi - уреди]

  • 7. 3. - Kraj Prve bitke za Sajgon.
  • 8. 3. - "Martovski događaji" u Poljskoj - studenti demonstriraju u Varšavi zbog zabrane jednog Mickiewicz-evog komada, policija ih rastura, ali okupljanja tokom meseca bilo i u drugim gradovima.
  • 11. 3. - Severnovijetnamci i Pathet Lao zauzeli američko navigaciono postrojenje Lima Site 85 u Laosu.
  • 12. 3. -  Mauricijus nezavisan od britanske vlasti.
  • 16. 3. - Jedna američka jedinica u sklopu američkih trupa u Vijetnamu napala je južnovijetnamsko selo My Lai i pobila, prema vijetanmskim podacima, 507 stanovnika, među njima i 246 dojenčadi i djece (javnost u SAD saznala u novembru 1969).
+ Robert F. Kennedy ulazi u trku za demokratsku nominaciju.

April/Travanj[uredi - уреди]

  • 2. 4. - Premijera 2001: A Space Odyssey.
  • 2/3. 4. - Iz protesta protiv političkih i društvenih odnosa u Zapadnoj Njemačkoj četiri radikalna člana APO-a (izvanparlamentarne opozicije), među kojima i Andreas Baader i Gudrun Ensslin zapalili su u Frankfurtu na Majni dvije robne kuće.
  • 4. 4. - Ubijen Martin Luther King, Jr. hicem iz snajpera na balkonu hotelske sobe u Memphisu, u saveznoj državi Tennessee; u većim gradovima SAD izbijaju neredi koji traju nekoliko dana.
  • 5. 4. - U Čehoslovačkoj je program demokratizacije svih društvenih prodručja potaknuo tzv. "Praško proljeće".
  • 6. 4. - Pesma Evrovizije: pobedila numera iz Španjolske, jugoslavenski "Dubrovački trubaduri" ("Jedan dan") sedmi.
  • 9 - 11. 4. - Konferencija progresivnih pokreta i organizacija mediteranskih zemalja (učestvuju i SKJ i SSRNJ).
  • 11. 4. - Pokušaj ubistva Rudi Dutschke-a, studentskog vođe u Zapadnoj Nemačkoj - studenti će blokirati distribuciju tabloida Bild-Zeitung, kojeg su smatrali neprijateljskim.
  • 20. 4. - Britanski političar Enoch Powell održao tzv. Govor o rekama krvi, protiv imigracije iz zemalja Komonvelta u V. Britaniju.
  • 22. 4. - XIV sednica Predsedništva i Izvršnog komiteta CK SK Srbije - "pokrajina Kosovo i Metohija treba više da bude kategorija federacije i da se jasnije izrazi kao sastavni deo federalizma".
  • 23 - 30. 4. - Studenti zatvorili Univerzitet Columbia protestujući protiv Vijetnamskog rata.
  • 29. 4. - Mjuzikl "Kosa" kreće na Broadwayu.
  • proleće - Predloženo da se naziv pokrajine skrati u Kosovo, koristi oznaka "Albanac" a ne "Šiptar", zvanični albanski jezik na Kosovu isti kao u Albaniji, tj. južni dijalekt.
  • april - Mehmet Hoxha na sednici SSRN Srbije: ako 370.000 Crnogoraca može imati republiku, može i 1,2 miliona Albanaca na Kosovu[1].

Maj/Svibanj[uredi - уреди]

  • 2. 5. - Sastanak Tito-Čaušesku u Beogradu, reafirmisana vera u nemešanje u unutrašnje stvari drugih država (u vezi sovjetskih pritisaka na Čehoslovačku[2]).
  • 3. 5. - Okupljanje studenata na pariskoj Sorbonne-i, protestuju zbog zatvaranja Univerziteta Nanterre prethodnog dana.
  • 6. 5. - Maj 1968. u Francuskoj: Sukob policije i studenata u Parizu koji su protestovali zbog policijskog prisustva na Sorbonne-i.
  • 12 - 15. 5. - Jugoslovenski ministar spoljnih poslova Marko Nikezić u Pragu, podržava čehoslovačku politiku.
  • 13. 5. - Francuska: jednodnevni generalni štrajk, milion ljudi maršira Parizom; narednih dana se i radnici pridružuju protestima ("okupacije" fabrika).
  • 19. 5. - Izbori u Italiji: pobedili demohrišćani (+ 9 mandata), uspešni i komunisti (+ 27).
+ Nigerijski građanski rat: Bijafranci opkoljeni zauzećem Port Harkurta, još veća glad.
  • 22. 5. - Kod Azora potonula američka nuklearna podmornica USS Scorpion, 99 mrtvih.
  • 29. 5. - Francuski predsednik Charles de Gaulle nakratko pobegao u Nemačku, gde se uverio u podršku armije (detalji otkriveni 1982).
  • 29 - 30. 5. - XIV sednica CK SK Srbije. Dobrica Ćosić na sednici CK SK Srbije izjavio da se na Kosovu vrši teror nad Srbima i da kosovske vlasti ništa ne čine da bi to sprečile, kritikuje položaj Srbije u SFRJ; Istoričar Jovan Marjanović kritikuje stvaranje "veštačkih nacija" (Muslimani); CK se ogradio od ovih stavova, ovaj događaj označio je početak Ćosićevog disidentstva. On i Marjanović će biti isključeni iz CK.
  • 30. 5. - Velike demonstracije u Parizu, De Gol raspustio parlament - raspisivanjem novih izbora okončana pretnja revolucije u Francuskoj.
+ U Nemačkoj doneseni Vanredni zakoni (Notstandgesetze), čime su okončana specijalna ovlašćenja Savezničkih sila iz 1949 (nemirni studenti se protivili njihovom donošenju).
  • proleće - Jaka prolećna suša u Jugoslaviji i okolnim zemljama - smanjeni prinosi u poljoprivredi[2].

Jun/Juni/Lipanj[uredi - уреди]

King i R. Kenedi
  • 2. 6. - Uveče čarka između brigadista i studenata u blizini Studentskog grada u Beogradu, milicija interveniše.
  • 3. 6. - Studentske demonstracije 1968. u Jugoslaviji: Studenti krenuli u stari deo Beograda, milicija ih presreće kod nadvožnjaka i prebija; Rezolucija studentskih demonstracija: protiv socijalne nejednakosti, nezaposlenosti, birokratije i lošeg stanja na univerzitetu.
+ Radikalna feministkinja Valerie Solanas upucala i ranila Andy Warhola.
  • 4. 6. - Studenti u grupicama dolaze do svojih fakulteta širom Beograda, počinje štrajk, središte je na Filozofskom fakultetu. Među opštim zahtevima su: nezadovoljstvo zbog nejednakosti, nezaposlenosti, ometanja demokratije i samoupravljanja, zahtevaju se demokratizacija i slobode [3]. Univerzitet preimenovan u "Crveni univerzitet Karl Marks". Stevo Žigon igra monolog iz drame "Dantonova smrt".
+ Predsedništvo konferencije Saveza studenata Jugoslavije podržava većinu zahteva studenata i osuđuje brutalnost milicije i pisanje štampe (studente podržavaju i Predsedništvo i IK CK SK Srbije ali zahtevi "samo demokratskim putem").
  • 5. 6. - Atentat na Roberta Kenedija, američkog senatora i kandidata na stranačkim izborima za predsedničku trku (umro rano sledećeg dana).
  • 9. 6. - Tito u TV obraćanju daje za pravo studentima, kraj protesta; Donesene "Smernice" Predsedništva i IK CK SKJ o najvažnijim zadacima SK u razvijanju sistema društveno-ekonomskih i političkih odnosa (bez efekta).
  • 5 - 10. 6. - Football pictogram.svg U Italiji Evropsko prvenstvo u fudbalu: 1. Italija, 2. Jugoslavija 3. Engleska; finale Italija-Jugoslavija je igrano 8. 6. (1:1) i opet 10. 6. (2:0).
  • 23 i 30. 6. - Parlamentarni izbori u Francuskoj - degolistička Unija demokrata za Republiku odnela ubedljivu pobedu.
  • 26. 6. - Boninska ostrva (Ogasawara) vraćena Japanu.
  • 30. 6. - Prvi let Lockheed C-5 Galaxy, dugovekog transportnog aviona.
  • jun - Šesti kongres jugoslovenskih sindikata u Beogradu.

Jul/Juli/Srpanj[uredi - уреди]

Avgust/August/Kolovoz[uredi - уреди]

Septembar/Rujan[uredi - уреди]

Oktobar/Listopad[uredi - уреди]

+ Železnička pruga Sarajevo-Ploče (dogodine elektrificirana).
+ Vojni puč u Panami - Omar Torrijos dolazi na vlast sa kolegom, izgnanim sledeće godine.
  • 12. 10. -  Ekvatorijalna Gvineja nezavisna od Španije.
  • 12 - 27. 10. - Olympic rings with white rims.svg XIX Olimpijske igre u Meksiku. Prije svega zbog nadmorske visine na kojima su se odvijale (2240 metara), postignuta su čak 34 svjetska rekorda. Učinak Jugoslavije: tri zlatne medalje (Miroslav Cerar, Đurđica Bjedov i vaterpolisti), tri srebrne (Đurđica Bjedov, rvač Stevan Horvat i košarkaši) i dve bronzane (bokser Zvonimir Vujin i rvač Branislav Simić).
  • 16. 10. - "Pozdrav crne moći" dvojice crnih američkih atletičara na pobedničkom podiju.
  • 20. 10. - Jacqueline Kennedy, udovica ubijenoga americkog predsjednika J. F. Kennedyja, udala se za grčkog multimilijardera i brodovlasnika Onazisa.
  • 29. 10. - Na dražbi u pariškom hotelu Drouot za 885 njemačkih maraka prodan je pramen kose Napoleona Bonapartea koji mu je 1815. na Elbi odrezao sluga.
  • 31. 10. - Na osnovu napretka na pariskim mirovnim pregovorima predsednik SAD Džonson obustavlja vazdušno, artiljerijsko i pomorsko bombardovanje Severnog Vijetnama od 1. 11..
  • oktobar - Američki državani podsekretar Nicholas Katzenbach posetio Beograd - zabrinutost zbog sovjetskih pretnji[2].

Novembar/Studeni[uredi - уреди]

  • 3. 11. - Razoran zemljotres pogodio Bar u Crnoj Gori.
  • 5. 11. - U SAD je republikanski kandidat Richard Milhous Nixon pobijedio na predsjedničkim izborima. Na izborima za predstavnički dom i senat većinu su osvojili demokrati. Nixon je uspio približiti SAD Kini i SSSR-u te okončati vijetnamski rat.
  • 7. 11. - Jugoslavija druga na 18. šahovskoj olimpijadi u švajcarskom Luganu (SSSR prvi).
  • 11. 11. - Počela američka operacija Commando Hunt za prekidanje Ho Ši Minove staze (traje do 1972, bez uspeha).
  • 12. 11. - Osnovan Fakultet političkih nauka u Beogradu.
  • 22. 11. - Izdat The Beatles (album) (poznat i kao "Beli album").
  • 25. 11. - Plovidbu završava znameniti britanski putnički brod "Queen Elizabeth" da bi 1970. bio otegljen u Hong Kong i poslužio kao ploveće sveučilište, ali ne zadugo, jer je već 9. 1. 1972. izgorio.
  • novembar - Šesti kongres SK Srbije, partija ima novo rukovodstvo - Marko Nikezić predsednik (ranije savezni sekretar ino. poslova), Latinka Perović sekretarica. Početak "liberalne" ere u SKSr. - naglašava se industrijski razvoj, modernizacija, tržište, nemešanje u poslove drugih republika.
  • 27. 11. - U Prištini održane demonstracije na kojima su studenti albanske nacionalnosti tražili da Kosovo postane republika u okviru SFRJ; demonstracije i u Uroševcu, Gnjilanu, Podujevu, kao i zapadnoj Makedoniji; razbijaju se izlozi i prevrću automobili, poginuo jedan demonstrant povređeno 10 pripadnika snaga reda.
  • 28. 11. - Tenkovi i jedinice JNA sprečavaju demonstracije za albanski Dan zastave.

Decembar/Prosinac[uredi - уреди]

Zemlja, 24. 12. 1968.
+ Venčali se David Eisenhower, unuk bivšeg predsednika, i Julie Nixon, kćerka izabranog predsednika.
  • 24. 12. - Apollo 8 u orbiti oko Meseca: posada (Borman, Lovell, Anders) su prvi ljudi koji vide drugu stranu našeg satelita.
  • 26. 12. - Amandmani VII-XIX na Ustav SFRJ - dalje sužavanje saveznih ovlašćenja; autonomne pokrajine (sada "Socijalističke A. P.") su konstitutivni elementi federacije i imaju svoj Vrhovni sud i ustavne zakone. Naziv "Kosovo i Metohija" skraćen u "Kosovo".

Tokom godine[uredi - уреди]

1968. u temama[uredi - уреди]

  • Televizija. TV serije: "Gorski car", "Kod Londona", "Maksim našeg doba", "Samci", "Spavajte mirno", "Parničari" (1967-68), "Prvoklasni haos", "Sačulatac" (1968-69), "Naše priredbe" (?), "TV Bukvar" ("Kika Bibić", 1968-69), "Zanati", "Dvogled" (1968-78) (TV Beograd); "Dnevnik Očenašeka", "Maratonci" (TV Zagreb).

Rođenja[uredi - уреди]

Smrti[uredi - уреди]

Glavni članak: :Kategorija:Umrli 1968.

Nobelova nagrada za 1968. godinu[uredi - уреди]

Reference[uredi - уреди]

  1. Sabrina Ramet, Tri Jugoslavije...
  2. 2.0 2.1 2.2 2.3 2.4 Collier's Year Book za 1968 (Microsoft Encarta 2004)
  3. Ljudski je uživati, zar ne? PDF

Spoljne veze[uredi - уреди]