Kosovo i Metohija

Izvor: Wikipedia

(Preusmjereno sa Kosovo)
Dialog-warning.svg   
Ovaj članak se smatra kontroverznom temom.
Moguće je da se pojedinci ne slažu sa tačkom gledišta izraženom u ovom članku ili je neutralna tačka gledišta ovog članka sporna.
Obavezno pročitajte stranicu za razgovor prije uređivanja ovog članka.


Kosova se preusmerava ovamo. Za ostale upotrebe pogledajte Kosova (razvrstavanje).
Kosovo
Položaj Kosovo
Položaj Kosova (svijetlozeleno) i Srbije (tamnozeleno)
na evropskom kontinentu (zeleno + tamnosivo)
Glavni grad Priština (Prishtina)
42°40′N 21°10′E / 42.667, 21.167
Etničke grupe (2007) 92% Albanci
  5,3% Srbi
  2.7% ostali[1]
Površina
 -  Ukupno 10,908 km2 
4,212 sq mi 
Stanovništvo
 -  procjena 2007  2,100.000[2] 
 -  popis 1991 1,956,1961 
 -  Gustina 220/km2 
500/sq mi
GDP (PPP) proc. 2007
 -  Ukupno 5 mrld. $[3] (n/a)
 -  Per capita 2.300 $[3] (151.)
GDP (nominalni) proc. 2008
 -  Ukupno 3.804 mrld. €[4] 
 -  Per capita 1.759 €[4] (n/a)
Valuta Euro (€) (EUR)
Vremenska zona CET (UTC+1)
 -  Ljeti (Ljetno računanje vremena) CEST (UTC+2)
Strana puta kojom se vozi desna
Internetska domena .rs 3
Pozivni broj +3812
1 Popis je rekonstrukcija; većina Albanaca ga je bojkotirala.
2 Službeno +381; neki mobilni operateri koriste +377 (Monako) ili +386 (Slovenija).
3 ICANN nije dao Kosovu njegov ccTLD; .rs je ccTLD Srbije.
Republika Kosovo
Republika e Kosovës
Република Косово
Zastava Kosova Grb of Kosova
Himna: Evropa[5]
Položaj Kosova
Karta Kosova
Najveći grad glavni_grad
Službeni jezik/ci albanski, srpski
Priznati regionalni jezik/ci turski, goranski, romski, bosanski
Demonim Kosovari
Vlada Parlamentarna republika
 -  Predsjednik Fatmir Sejdiu (LDK)
 -  Premijer Hashim Thaçi (PDK)
Ustanovljena
 -  Proglašena 17. februar 2008. 
1 Nezavisnost je priznata samo od dijela međunarodne zajednice.
Kosovo, administracija Ujedinjenih naroda
Zastava Kosova
Položaj Kosova
Kosovo po Rezoluciji VS UN 1244
Glavni grad Priština
Vlada
 -  Specijalni predstavnik Lamberto Zannier (UN)
 -  Predsjednik Fatmir Sejdiu (LDK)
 -  Premijer Hashim Thaçi (PDK)
Ustanovljena
 -  UNSCR 1244 10. jun 1999. 
 -  EULEX 16. februar 2008. 


Kosovo (alb. Kosova/Kosovë, srpski: Косово/Косово и Метохија) je samoproglašena država u jugoistočnoj Europi koja je predmet političkog sukoba Srba i Albanaca.

Od završetka rata na Kosovu 1999. godine, Kosovo se nalazilo pod administracijom UN (UNMIK). Evropska unija je 16. februara 2008. pokrenula misiju Euleksa na Kosovu, a 17. februara 2008. parlament Kosova je doneo odluku o proglašenju nezavisnosti od Srbije.[6] Republika Srbija i dalje smatra Kosovo i Metohiju svojom autonomnom pokrajinom (srpski: Аутономна покрајина Косово и Метохија)[7], dok većinsko albansko stanovništvo smatra Kosovo nezavisnom republikom (albanski: Republika e Kosovës, srpski: Република Косово), koja je stekla djelomično međunarodno priznanje od strane SAD i većine evropskih država.

Kosovo se graniči sa Albanijom, Republikom Makedonijom, Crnom Gorom i centralnom Srbijom. Ima oko 2 miliona stanovnika. Službeni jezici su albanski i srpski, a glavni grad je Priština.

Trenutni prijedsednik Kosova je Fatmir Sejdiu, a premijer Hashim Thaçi.

Sadržaj/Садржај

[uredi - уреди] Ime

Kosovo se prema geografskim kriterijima može podijeliti na dvije cjeline: istočno Kosovo koje se tradicionalno zove Kosovo i zapadno Kosovo, koje Srbi zovu Metohija, a Albanci Dukađin odnosno Rrafsh i Dukagjinit. S vremenom je istočni dio regije cijelom Kosovu dao ime.

Riječ Kosovo dolazi od slavenske riječi kos, koje je ime za vrstu crne ptice na srpskohrvatskom jeziku i drugim slavenskim jezicima u regionu.[8] Postoje indicije da je postojalo mjesto sa istim imenom, po kojem je i čitava regija dobila ime. Kosovo je inače uobičajen naziv mnogih mjesta u Bosni i Hercegovini, Dalmaciji i sjevernoj Albaniji. Albanski naziv Kosova (ili Kosovë) je albanizirana slavenska riječ Kosovo.

Metohija potiče od grčke riječi μετόχια, izraza koji označava zemlju u vlasništvu pravoslavne crkve. Razlog za ovo je da su se neka imanja Srpske pravoslavne crkve (SPC) nalazila ovom zemljištu, koje su joj dodjelili srpski srednjovjekovni vladari. Naziv Metohija koriste isključivo Srbi, dok Albanci ne upotrebljavaju taj termin, već koriste naziv Dukađin (Dukagjin), po bogatoj albanskoj srednjovjekovnoj porodici (vidi: Leka Dukađini), koja je upravljala sjevernom Albanijom i zapadnim Kosovom. Po njima je ovaj region dobio njihovo albansko ime - Rrafsh i Dukagjinit.

U 19. veku područje današnjeg Kosova je u geografskom smislu nazivano Severna Albanija[9][10][11], pre nego što je u Kneževini Srbiji počeo da se upotrebljava naziv Stara Srbija. 1938. godine Komunistička partija Jugoslavije stvara skraćenicu Kosmet za Kosovo i Metohiju.

Danas velika većina zemalja ovu teritoriju naziva Kosovom[12], osim Srbije, gde je Milošević Ustavom Republike Srbije donetim 1990. godine promenio ranije ime "Socijalistička Autonomna Pokrajina Kosovo" u "Autonomna Pokrajina Kosovo i Metohija", kako bi dodatkom "Metohija" osnažio srprsku pretenziju na tu teritoriju. To njegovo nasleđe i danas je široko prihvaćeno u Srbiji.

[uredi - уреди] Istorija

Glavni članak: Istorija Kosova

[uredi - уреди] Antičko doba

Ruševine Ulpijane
Glavni članak: Dardanija

U antičko doba prostor današnjeg Kosova i Metohije se nazivao Dardanija. Ilirska plemena se uglavnom smatraju precima današnjih Albanaca[13], i na prostoru Kosova se nalaze od 2. milenijuma p. n. e. Dardanci su naseljavali i prostor današnje jugozapadne Srbije i deo Makedonije.[14]

U trećem i drugom veku pre nove ere, ovim regionom su vladali dardanski kraljevi: Longarus, Bato i Monunius, kao i Etuta, Monuniusova ćerka. Oblast Dardanije zatim dolazi pod vlast Makedonaca.

Rimljani osvajaju ovu oblast 160. godine p.n.e, u toku Ilirskih ratova. Teritorija kasnije ulazi u sastav rimske provincije gornje Mezije (-{Moesia Superior}-) 87. godine. Od cara Dioklecijana čini zasebnu provinciju Dardaniju (-{Dardania}-).[14]

[uredi - уреди] Srednji vek

Slovenska plemena su počela naseljavati Balkansko poluostrvo u 6. i 7. veku, dok su oblast Kosova počeli naseljavati približno u 9. ili 10. veku.[15] Sloveni su tu zatekli starosedeoce Arbreše. Arbreše, odnosno Ilire, mnogi smatraju za pretke današnjih Albanaca.[16][17][18] Prva slovenska država na Kosovu je bila Bugarsko carstvo, čija se vlast smenjivala za vizantijskom sve do kraja 12. veka.

Kosovski posed Vuka Brankovića

Srpski vladari su za osvajanja teritorija južno od Raške uglavnom koristili krstaške pohode zapadnoevropskih vladara na Bliski istok.[15] Tokom 12. veka Srbi iz Raške počinju da prodiru na područje Kosova. Raški veliki župan Vukan je uspeo da osvoji Zvečan 1091. i spali Lipljan, ali 1106. trpi poraz od Vizantije. Krajem 12. veka župan Stefan Nemanja dolazi do Lipljana i 1170. kod Sitnice odnosi pobedu nad vizantijskom vojskom.[14] Početkom 13. veka srpski župani su svojim posedima priključili i Kosovo. Narednih dva veka Srbi grade mnoge crkve i zadužbine u ovoj oblasti. Od toga doba pa do pada pod tursku vlast, područje je važan deo srpske srednjevekovne države. Neko vreme je grad Prizren prestonica srpskih vladara Dušana i Uroša. Grad Peć je bio središte srpske pravoslavne Pećke patrijaršije 1346.-1457. godine (kasnije ponovo 1557-1766). Područje se dobro razvija, rudarstvo i stočarstvo sa ratarstvom je prisutno. Rudnik Trepča se spominje od 1303. kao nalazište olova i srebra. Novo Brdo je jedan od najvažnijih rudnika Srbije toga doba, i iz njega se vadi srebro i olovo. Srebro u tom rudniku je bilo pomešano sa zlatom, i srpski vladari su imali dobre prihode od rada rudnika.[14] Za vreme postojanja srpskih država od XIII do XV veka, većinu stanovništva u toj oblasti uglavnom su činili Srbi.[15]

1389. godine u bitci na Kosovu, Srbi i Bosanci su doživeli poraz od turske vojske, čime se Turcima otvara put za dalje osvajanje Balkanskog poluostrva. Između 1371 i 1398 godine Kosovom i Metohijom je vladao Vuk Branković, gospodar Kosova i Drenice, koji 1389. godine postaje turski vazal. Nakon propasti srednjevekovne srpske despotovine 1459. godine, Kosovo dolazi pod otomansku vlast.

[uredi - уреди] Otomanski period

Glavni članak: Kosovski vilajet
Kosovski vilajet, 1881-1912.

Između 1459 i 1912 godine, Kosovo je bilo u sastavu Osmanskog carstva. Područje Kosova do godine 1541. pripada rumelijskom ejalatu. Od 1541. do 1580. pripada budimskom, zatim bosanskom, a od 1607. opet rumelijskom ejalatu. Po turskom sistemu dolazi do podele na sandžake (okrug), kaze (srez), i nahije i kadiluke (opština). Tokom turske vladavine, na teritoriji današnjeg Kosova i Metohije su postojali Prizrenski i Vučitrnski sandžak, da bi kasnije bio formiran Kosovski vilajet, prvobitno sa sedištem u Prizrenu, a potom u Skoplju.

Tokom viševekovne Otomanske vladavine dolazi do krupnih demografskih promena u sastavu stanovništva. Od kraja 14. veka, dolazi do pomeranja srpskog i dela albanskog stanovništva (Klimenti) na zapad i sever Balkanskog poluostrva. Srbi su se neprestano iseljavali ka severu, u današnju Šumadiju, Srem, Mačvu i Vojvodinu.[15] S druge strane, Albanaci su se u plodnije krajeve doseljavali iz planinske i siromašne severne Albanije, o čemu svedoči činjenica da kosovski Albanci govore severnoalbanskim dijalektom „Gega“.[15]

Sve teže prilike u turskom carstvu vremenom dovode do ustanaka i nemira stanovnika, naročito za vreme ratova Austrije sa Turskom. U borbu protiv Turaka stupaju Srbi i Albanci se pridružuju austrijskoj vojsci Đ. Pikolominija koja nadire ka Skoplju. Nakon poraza Austrijanaca, sa austrijskom vojskom se povlače i Srbi, zajedno sa grupama Albanaca, iz Prištine, Peći, Mitrovice, Prizrena i Novog Pazara, u strahu od turske osvete. Najveće pojedinačno iseljavanje Srba sa Kosova zbilo se 1690. godine, a predvodio ga je patrijarh srpske pravoslavne crkve Arsenije III Čarnojević. Računa se da je tada sa patrijarhom u Vojvodinu došlo pešice i na kolima oko 100.000 “duša”[15], što je ostalo upamćeno kao Velika seoba Srba. Ovim premeštanjima, srpski etnički centar se seli iz starih područja Raške i Kosova u sliv Morave i Vojvodinu.[19] Usled ovih seoba, neki smatraju da je srpsko stanovništvo na Kosovu već pri kraju 18. veka postalo brojčano manjinsko.[15]

Od sredine 19. veka vođena je Borba za nezavisnost Albanije, a centar albanskog nacionalnog pokreta je bio na Kosovu. 10. juna 1878. godine na sastanku u Prizrenu Albanci osnivaju Prizrensku ligu. Zahtevi Turskoj su bili autonomija za Albance, i ujedinjenje u jedan vilajet. Porta je ovo odbila, i počeo je ustanak 1879. kojim je turska vlast svrgnuta u Vučitrnu, Prizrenu, Đakovici, Prištini, Peći i drugde.[19] Turska šalje Derviš-pašu sa vojskom da razbije ustanak, i on od aprila 1881. ulazi u Prizren, Đakovicu i Peć. Smirenje je bilo privremeno, jer ponovo izbijaju nemiri po pašinom povratku u Carigrad. Lokalne bune niču 1883. i 1884. godine.[20] Od godine 1905. do 1912. Albanci dižu niz ustanaka. U julu 1908. u Ferizovićima (danas Uroševac) započinje albanski ustanak, kojim se pokušava izvesti oslobođenje od Turaka. Augusta 1909. izbija novi ustanak, a Mladoturci šalju vojsku koja u krvi guši ustanak Albanaca na Kosovu. Godine 1912. ponovo dolazi do ustanka pod vođstvom Opšteg ustaničkog komiteta, na području Drenice, Peći, Đakovice, i severne Albanije. Ustanici zauzimaju čitavo Kosovo, severnu Albaniju, pa čak i Skoplje, na šta Mladoturska vlada podnosi ostavku.

[uredi - уреди] Prvi balkanski rat

Glavni članak/ci: Prvi balkanski rat i Zločini nad Albancima u Balkanskim ratovima

Srpska i crnogorska vojska su napale otomansku državu u Prvom balkanskom ratu oktobra 1912. prodirući na Kosovo i Metohiju. Sa otomanske strane su naišli na slab otpor, a jedine značajne prepreke srpskom napredovanju pružale su albanske jedinice Ise Boljetinija, Idriza Seferija i Bajrama Curija.[21] Međutim, loše organizovan oružani otpor kosovskog stanovništva, srpska vojska je slomila za nekoliko meseci, uz artiljerijska razaranja velikog broja naselja.[15] Tadašnji kritičar srpskog Dimitrije Tucović se žestoko protivio srpskom zauzimanju Kosova, nazivajući ga imperijalnim osvajanjem.[22] On je smatrao da Kosovo pripada Albancima i zalagao se za pripajanje Kosova Albaniji.[23]

[uredi - уреди] Period Kraljevine

Glavni članak/ci: Srbizacija, Kosovski komitet, i Kolonizacija Kosova

Nakon prisajedinjenja Kosova Kraljevini Srbiji, Kosovski Albanci su bili suočeni sa politikom prisilne srbizacije, koja se ogledala u zabrani korišćenja albanskog jezika, pokrštavanju, kolonizaciji i etničkom čišćenju.[24] U novoj državi, albanska naselja su bila preimenovana srpskim nazivima (npr. Ferizović u Uroševac), a Albancima je bilo zabranjeno da se školuju na svom jeziku.[25] Usled pojačanog pritiska na Albance i Turke pod srpskom upravom, mnogi se iseljavaju sa Kosova.[20]

Azem Galica i Šota Galica, vođe kačaka iz Drenice.

Nakon stvaranja Kraljevine SHS 1918. godine, na Kosovu je započeo oružani otpor albanskih kačaka. Iste godine, osnovan je Komitet narodne odbrane Kosova, poznatiji kao Kosovski komitet, koji se borio za izdvajanje teritorija naseljenih Albancima (Kosova, Metohije, zapadne Makedonije i delova Sandžaka) iz novoformirane Kraljevine Srba, Hrvata i Slovenaca i za njihovo pripajanje Albaniji.[26] Poznatije vođe kačaka su bili Azem Bejta (poznat i kao Azem Galica), Bajram Curi, Hasan Vučitrna, Iso Boljetinac, Mehmed Delija, Elez Jusug i drugi, koji su skoro u svim mestima imali svoje odrede.[27] Kačaci su u oblasti Drenice čak uspeli da oforme „oslobođenu“ oblast koju su nazivali Mala Albanija (alb. Arbnia e Vogel). Krajem septembra 1924. godine srpska vojska je u velikoj akciji uz opsežnu upotrebu artiljerije razbila većinu kačačkih odreda i likvidirala njihove vođe.[28]

Kraljevina Jugoslavija je nastojala da politikom agrarne reforme i merama kolonizacije utiče na izmenu etničke slike Kosova i Metohije.[29] Beogradska vlada je započela opsežan program kolonizacije Kosova, dajući prednost Srbima, a posebno bivšim vojnicima ili pripadnicima četničkih odreda.[30] Na Kosovo i Metohiju je planski kolonizivano oko 65.000 nealbanskog stanovništva sa raznih krajeva Jugoslavije.[29] Bilo je i oduzimanja zemlje od Albanaca, što dovodi do pobuna čitavih sela, i intervencije vojske. U međuratnom periodu (1918-1941), koji je trajao 23 godine, na Kosovu je skoro osamnaest godina bila uspostavljena vojna uprava.[31]

Komunistička partija Jugoslavije deluje na Kosovu i Metohiji, i 1938. komunisti stvaraju naziv Kosmet za područje. KPJ se zalaže za autonomiju Kosmeta i bratsku ravnopravnost njegovih naroda, protivi se iseljavanju Albanaca, oduzimanju njihove zemlje i teroru nad njima.[20]

[uredi - уреди] Drugi svetski rat

Glavni članak: Velika Albanija

Između 1941. i 1945. godine, za vreme okupacije Sila osovine, Kraljevina Italija je anektirala najveći deo Kosova i priključila ih Kraljevini Albaniji, pod italijanskim protektoratom (vidi: Velika Albanija). Manje delove Kosova zauzimaju Nemci i Bugari.[32] Italijani se prikazuju kao oslobodioci Albanaca, uvode albanski jezik u upravi i školstvu, i dozvoljavaju upotrebu albanske zastave.[32]

Zbog terora okupatora i albanskih kvislinških odreda, veliki broj Srba se seli u Crnu Goru i Srbiju. U oktobru 1941. osniva se i Metohijski NOP (narodno-oslobodilački partizanski) odred. Ipak, veće akcije se ne vrše na Kosovu sve do početka 1943. godine, kada postaje aktivniji NOP odred Zejnel Ajdini formiran krajem 1942.[32] Aprila 1943. ginu Boro Vukmirović i Ramiz Sadik, članovi CK KP. Uprkos svim naporima, do konačnog oslobođenja Jugoslavije, na Kosovu i Metohiji nije bilo slobodne teritorije i partizani deluju u vrlo teškim uslovima.[33] Takođe, tokom Drugog svetskog rata na teritoriji Kosova delovale su i četničke jedinice Koste Milovanovića Pećanca.

Područje zauzimaju partizani posle povlačenja Nemaca u novembru 1944.[33] Međutim, u decembru 1944. u većem delu Kosova dolazi do masovne pobune Albanaca protiv NOV i Jugoslavije. Vrhovni štab NOV i POJ šalje oko 30.000 vojnika JNA, a 8. februara 1945. godine uvodi vojnu upravu za područje Kosova i Metohije. Tim merama je tek u martu 1945. slomljen otpor kosovskih Albanaca.[33]

[uredi - уреди] Period SFRJ

Glavni članak/ci: Socijalistička Autonomna Pokrajina Kosovo i Nemiri na Kosovu 1981.
Socijalistička Autonomna Pokrajina Kosovo u SFRJ

Posle završetka rata, Kosovo i Metohija su vraćeni Jugoslaviji i ulaze u sastav Narodne (kasnije Socijalističke) Republike Srbije. Autonomna Kosovsko-Metohijska Oblast (AKMO) zvanično je proglašena 10 Jula 1945. godine. Aprila 1963. godine AKMO je uzdignuta na nivo pokrajine, postavši Autonomna Pokrajina Kosovo i Metohija. Novembra 1968. godine ime pokrajine je promenjeno u Socijalistička Autonomna Pokrajina Kosovo, a Metohija je uklonjeno iz naziva. Prema ustavu Srbije iz 1974. godine, Kosovo je imalo -{de facto}- status federalne jedinice SFRJ, iako je formalno i dalje bilo deo Srbije.

Kosovski Albanci su početkom 1980-ih tražili da SAP Kosovo postane sedma republika SFRJ i da Albanci budu izjednačeni u pravima sa ostalim slovenskim narodima Jugoslavije.[15] Jugoslovenske vlasti su na albanske zahteve odgovorile slanjem vojske i policije i zavođenjem vanrednog stanja na Kosovu. Tokom nereda koji su usledili, oružane snage SFRJ su ubile više desetina albanskih đaka i studenata.[15]

[uredi - уреди] Miloševićev period

Glavni članak/ci: Antibirokratska revolucija, Kosovski rat, i Ratni zločini u Kosovskom ratu

Nakon što je tadašnji predsednik Centralnog komiteta Saveza komunista Srbije Slobodan Milošević masovnim protestima srušio pokrajinske vlasti Vojvodine i republičke vlasti Crne Gore, na njihovo mesto postavivši svoje pristalice, započeo je pritiske na rukovodstvo Kosova.[34] Početkom 1989. godine najavljene promene srpskog ustava izazvale su generalni štrajk albanskih rudara u rudniku Stari Trg kod Prištine. 28. februara Predsedništvo SFRJ odobrava upotrebu vojske i zavodi vanredno stanje na Kosovu. Nakon toga, specijalne snage srpske policije upale su u rudarska okna i ugušile štrajk albanskih rudara. Pohapšeno je na stotine osoba, a pokrajinsko rukovodstvo je smenjeno. 23. marta 1989. godine kosovski parlament usvaja ustavne amandmane. Kosovo gubi dotadašnju široku autonomiju i ponovo dobija Metohija u nazivu.

Kosovske izbeglice prelaze granicu između Jugoslavije i Albanije, u aprilu 1999.

Albanci su nakon oduzimanja autonomije upražnjavali pasivni otpor, odbijajući da učestvuju u političkom životu Srbije, ne izlazeći na izbore ni na popis. Nekoliko meseci kasnije, većinsko albansko stanovništo pokrajine je 1990. godine proglasilo nezavisnost Republike Kosova, što nije priznala ni jedna država osim Albanije. Od tada Albanci su počeli da organizuju paralelne državne institucije, kao što su škole, poreski sistem, sudstvo i policija. 1994. godine je osnovana Oslobodilačka vojska Kosova, čiji je cilj bio nezavisno Kosovo, a koristila se svim sredstvima oružane borbe. 1996. godine Oslobodilačka vojska Kosova je započela sa oružanim napadima na srpsku vojsku i policiju. Usljedili su oružani sukobi JNA i OVK na dolini Drenica, u kojima su se našli i mnogi nedužni civili.[35].

Srpska policija, favorizovana od Miloševićevog režima i uz podršku Vojske Jugoslavije, je sprovodila masovne progone albanskog i drugog muslimanskog življa sa Kosova tokom 1998. i 1999. godine.[15] Kosovskim Albancima je nakon usmene naredbe o iseljenju ostavljano kratko vreme za napuštanje domova, pa su sa sobom mogli poneti samo najneophodnije, ostavljajući nepokretnosti, stoku i ostalo.[15] Nakon progona, kosovskim Albancima su uništavana lična dokumenta – njihovi dokazi o državljanstvu.[15] Muškarce koji su se tome opirali, srpski policajci su ubijali u prisustvu njihovih žena i dece.[15] Prema podacima Visokog komesarijata UN za izbeglice (UNHCR) već 1998. godine (pre NATO bombardovanja) sa Kosova je bilo proterano oko 350.000 Albanaca.[15] Tri sedmice nakon početka NATO bombardovanja SRJ, registrovano je 525.787 albnskih izbeglica sa Kosova. Mesec dana kasnije, broj izbeglica je porastao na 781.618.[36]

[uredi - уреди] Proglašenje nezavisnosti

Glavni članak: Međunarodna reakcija na proglašenje nezavisnosti Kosova

Posle NATO bombardovanja SRJ 1999 godine, Kosovo i Metohija dolazi pod upravu Ujedinjenih nacija. Prema Rezoluciji 1244, Kosovo i Metohija je deo Savezne republike Jugoslavije, ali je pod kontrolom UN. Administracione poslove obavljaju Ujedinjene nacije bez učešća Srbije (rezolucija 1244 Saveta bezbednosti od 10. juna 1999.).

Nakon što što međunarodni pregovori o statusu Kosova nisu doveli do konsenzusa o ustavnom statusu, Kosovski parlament je 17. februara 2008. proglasio nezavisnost Kosova od Republike Srbije. Tu odluku je Vlada Srbije još iste večeri poništila kao protivpravni akt privremenih organa u Prištini[37], i od tada srpska diplomatija intenzivno radi protivu kosovske nezavisnosti. Međunarodna reakcija na proglašenje nezavisnosti Kosova je i dalje podeljena. Republiku Kosovo je dosad priznalo preko 60 država članica UN-a. Albanci imaju vlast na najvećem delu Kosova, uz iznimku nekih enklava koje su pod kontrolom Srba. Kontrola sigurnosti (unutarnji poslovi), sudski sistem i vanjski poslovi su i dalje pod punom kontrolom UNMIK-a.

[uredi - уреди] Demografija

Deca Kosova u narodnoj nošnji.
Glavni članak: Demografija Kosova

Kosovo ima oko 1,804,838 stanovnika (jul 2009).[38] Kosovo trenutno ima najmlađu populaciju u Evropi, sa fertilitetom procenjenim na 2,4 dece po ženi.[39]

Prema etničkoj pripadnosti stanovništvo Kosova čine:[38]

[uredi - уреди] Administrativna podjela

Glavni članak/ci: Popis kosovskih okruga i Opštine na Kosovu
UNMIK-ovi okruzi na Kosovu

UNMIK-ova uprava na Kosovu priznaje sedam okruga:

Vlada Republike Srbije, pak, na teritoriju Kosova priznaje pet okruga:

[uredi - уреди] Napomene

  1. ↑ Statistical Office, Republic of Kosovo
  2. ↑ V. [1][mrtav link] UN estimate, Procjene stanovništva Kosova se kreću od 1,9 do 2,4 miliona. Posljednja dva popisa stanovništva 1981. i 1991. su procijenila kosovsko stanovništvo na 1,6 i 1,9 miliona, ali se smatra da je popis 1991. vjerojatno dao manji broj Albanaca od stvarnog. Posljednja procjena koju je 2001. dao OSCE navodi 2,4 miliona. The World Factbook daje procjenu od 2,126.708 za godinu 2007. (v. Šablon:CIA World Factbook link).
  3. ↑ 3.0 3.1 The World Factbook - Kosovo. CIA.gov (March 20, 2008). Preuzeto na dan 2008-04-05.
  4. ↑ 4.0 4.1 International Monetary Fund (February 11-17, 2009). IMF Staff Visit to Kosovo (PDF). IMF.org. Preuzeto na dan 2009-03-13.
  5. ↑ "Assembly approves Kosovo anthem" b92.net 11. jun 2008 pristup linku 11/06/08
  6. ↑ B92. Vesti: Kosovo proglasilo nezavisnost. 17. februar 2008, 23.27 č
  7. ↑ Ustav Republike Srbije Preambula ustava, 10. novembar 2006.
  8. ↑ "The name Kosovo". Dr John-Peter Maher, Professor Emeritus of Linguistics, Northeastern Illinois University
  9. ↑ Načertanije Ilije Garašanina
  10. ↑ Čedomir Popov, Velika Srbija - stvarnost i mit
  11. ↑ ... "cela Severna Arbanija sa glavnim mestima Skadrom, Prizrenom, Đakovicom, Peći i Prištinom bila je očišćena od turske vlasti i vojničkih garnizona". Dimitrije Tucović, Srbija i Arbanija (u Izabrani spisi, knjiga II, str. 81) Prosveta, Beograd, 1950.
  12. ↑ Rezolucija Saveta bezbednosti UN 1244
  13. ↑ Albania, Encyclopædia Britannica
  14. ↑ 14.0 14.1 14.2 14.3
  15. ↑ 15.00 15.01 15.02 15.03 15.04 15.05 15.06 15.07 15.08 15.09 15.10 15.11 15.12 15.13 15.14 Anton Bebler, Propuštena prilika
  16. ↑ NGL Hammond The Relations of Illyrian Albania with the Greeks and the Romans. In Perspectives on Albania, edited by Tom Winnifrith, St. Martin’s Press, New York 1992
  17. ↑ Albania, Encyclopædia Britannica
  18. ↑ Balkansko poluostrvo i Južnoslovenske zemlje (1. deo)
  19. ↑ 19.0 19.1
  20. ↑ 20.0 20.1 20.2 Vojna enciklopedija, Beograd, 1972., knjiga četvrta, strana 656.
  21. ↑ Lav Trocki, Otpor okupaciji i modernizaciji
  22. ↑ Dimitrije Tucović, Srbija i Albanija, Beograd, 1914.
  23. ↑ Dimitrije Tucović
  24. ↑ Izveštaj međunarodne komisije za ispitivanje uzroka i vođenja Balkanskih ratova
  25. ↑ Howard Clark, Civil Resistance in Kosovo. London: Pluto Press, 2000. ISBN 0 7453 1569 0
  26. ↑ Goran Antonić, Kosovski komitet i Kraljevina SHS u svetlu jugoslovenskih izvora 1918–1920
  27. ↑ Saradnja kačaka i VMRO - a
  28. ↑ Saradnja kačaka i VMRO - a
  29. ↑ 29.0 29.1 Prva balistička pobuna
  30. ↑ Howard Clark, Civil resistance in Kosovo
  31. ↑ Zef Mirdita, Albanci u svjetlosti vanjske politike Srbije
  32. ↑ 32.0 32.1 32.2 Vojna enciklopedija, Beograd, 1972., knjiga četvrta, strana 657.
  33. ↑ 33.0 33.1 33.2 Vojna enciklopedija, Beograd, 1972., knjiga četvrta, strana 658.
  34. ↑ Olivera Milosavljević, Antibirokratska revolucija 1987-1989. godine
  35. ↑ "Kosovo Chronology: From 1997 to the end of the conflict", British Parliament, 1999-06-01. Preuzeto na 2009-09-20.
  36. ↑ "Under Orders: War Crimes in Kosovo", Human Rights Watch. Preuzeto na 2009-10-15.
  37. ↑ B92. Vesti: Srbija poništava nezavisnost. 17. februar 2008, 23.51 č
  38. ↑ 38.0 38.1 CIA World Factbook - Kosovo
  39. ↑ U.S. Census Bureau

[uredi - уреди] Videti također

[uredi - уреди] Vanjske veze

Commons logo
U Wikimedijinu spremniku se nalazi još materijala vezanih uz:
Dobavljeno iz "http://sh.wikipedia.org/wiki/Kosovo_i_Metohija"
Lični/osobni alati
interakcija - интеракција