1908

< | 19. vijek | 20. vijek | 21. vijek | >
< | 1870-e | 1880-e | 1890-e | 1900-e | 1910-e | 1920-e | 1930-e | >
<< | < | 1904. | 1905. | 1906. | 1907. | 1908. | 1909. | 1910. | 1911. | 1912. | > | >>

1908 u drugim kalendarima

Gregorijanski	1908 MCMVIII
Ab urbe condita	2661
Islamski	1325 – 1326
Iranski	1286 – 1287
Hebrejski	5668 – 5669
Bizantski	7416 – 7417
Koptski	1624 – 1625
Hindu kalendari
- Vikram Samvat	1963 – 1964
- Shaka Samvat	1830 – 1831
- Kali Yuga	5009 – 5010
Kineski
- Kontinualno	4544 – 4545
- 60 godina	Yang Zemlja Majmun (od kineske N. g.)
Holocenski kalendar	11908
Podrobnije: Kalendarska era

Godina 1908 (MCMVIII) bila je prijestupna godina koja počinje u srijedu po gregorijanskom, odn. prijestupna godina koja počinje u utorak po 13 dana zaostajućem julijanskom kalendaru (linkovi pokazuju kalendare).

Događaji

Januar/Siječanj

• 8. 1. - Pavao Rauch novi hrvatski ban.
• 16. 1. - Kralj Petar I Karađorđević otvorio hotel "Moskva" ("Palata Rosija") u Beogradu.
• januar - Naredba o hapšenju srpskih učitelja i zatvaranju škola na Kosovu i Sandžaku.
• 31. 1. - Otomanska vlada odobrila Austrougarskoj koncesiju za železnicu preko Sandžaka do Mitrovice - nezadovoljstvo u Srbiji, Rusiji, Italiji.

Februar/Veljača

• 21. 2. - Osnovana Hrvatska narodna zajednica (građansko-liberalna struja i franjevci, glavni ideolog Ivo Pilar).
• 27 - 28. 2. - Izbori u Hrvatskoj, većina za Hrvatsko-srpsku koaliciju (izabran i Stjepan Radić, mada u zatvoru).

• februar-mart - Opozicija u Srbiji opstruira skupštinu, povodom povećanja kraljeve civilne liste.

Mart/Ožujak

• 14. 3. - Rad Hrvatskog sabora odložen do daljnjeg, ban Rauch vlada dekretima blizu dvije godine.
• 16. 3. - U Kragujevcu osnovan Savez srpskih sokolova.
• mart - Carinski rat: Srbija i Austro-Ugarska postigle novi trgovački sporazum - privremeni kompromis, AU ga nije ratifikovala.

April/Travanj

• april - Posjeta knjaza Nikole Rusiji.

+ Počela s radom komisija za trasiranje Novopazarske železnice (neostvareno).

+ Uklanjanje dvojice profesora, Manojlovića i Šurmina, povezanih sa Koalicijom, sa Zagrebačkog sveučilišta izaziva proteste i ispisivanje studenata.

Maj/Svibanj

• 1. 5. - Car Franjo Josip I. odobrio "Statut vakufske i mearifske autonomije" u Bosni; ostalo nerešeno pitanje menšure (potvrde) carigradskog Mešihata.
• 25. 5. - 13. 6. - Suđenje za Bombašku aferu u Crnoj Gori - krunski svedok austrougarski agent Đorđe Nastić koji optužuje i srpsku vladu - šest osuda na smrt od kojih 4 u odsustvu, knjaz pomilovao.
• 31. 5. (18. 5. po j.k.) - Izbori u Srbiji, radikalima smanjena većina.

Jun/Juni/Lipanj

• 7. 6. - Policija rasterala II kongres Glavnog radničkog saveza u BiH.
• 12. 6. - Počeo Trojički sabor na beogradskoj Adi Ciganliji u organizaciji Uprave novinarskog udruženja. U okviru sabora "1. male olimpijske igre".
• 18. 6. (5. 6. po j.k.) - Zbog opstrukcije samostalaca vlada Nikole Pašića podnela ostavku.

Jul/Juli/Srpanj

• 6. 7. - Mladoturska revolucija u Osmanskom carstvu.
• 20. 7. (7. 7. po j.k.) - Novi predsednik vlade u Srbiji je Petar Velimirović, u kabinet ušli i samostalni radikali (traje samo do februara).
• 24. 7. - U Turskoj vraćen ustav iz 1876., po ultimatumu Mladoturaka (→ Druga osmanska ustavna era).

Avgust/August/Kolovoz

• 7 - 9. 8. - Uhapšeni braća Adam i Valerijan Pribićević, Adam pokušao samoubistvo (Đorđe Nastić u brošuri "Finale" optužio prvake Srpske samostalne stranke za pripremu prevrata u korist "južnoslovenske federacije", slede i druga hapšenja Srba, → Veleizdajnički proces).
• 18. 8. (5. 8. po j.k.) - U Srbiji izglasan trgovački ugovor sa AU (propao zbog aneksione krize).
• 23 - 25. 8. - U Skoplju konferencija Srba iz tri vilajeta, osn. "Srpska narodna organizacija Srba Osmanlija" (Srpska demokratska liga) - strogo ustavnim putem do razvoja Srba, za predsednika glavnog odbora izabran Bogdan Radenković, srednjoškolski profesor.
• 26. 8. - Osnovana prorežimska i prohrvatska Muslimanska napredna stranka (Ademaga Mešić).

Septembar/Rujan

• 7. 9. - Memorandum Srpske i Muslimanske organizacije (Alibeg Firdus i Gligorije Jeftanović) ministru Burijanu na Ilidži - traži se ustav bez promene državno-pravnog položaja.
• 16. 9. - Sastanak Aehrenthal - Izvoljski u Buchlau, navodni pristanak na aneksiju BiH.
• 22. 9. (9. 9. po j.k.) - Izabran patrijarh srpski Lukijan Bogdanović, ranije budimski episkop (vl. do 1913); prethodno biran vršački vladika Gavrilo Zmejanović ali mađarska vlada ga nije prihvatila.
• 27. 9. - U Detroitu proizveden prvi primjerak automobila Ford Model T.
• septembar - Sporazum vlade sa muslimanskim pokretom u BiH (car potvrdio 1909).

Oktobar/Listopad

• 5. 10. - Bugarska proglasila neovisnost od osmanskog carstva.
• 6. 10. - Aneksija Bosne i Hercegovine od strane Austro-Ugarske, pravdana potrebom donošenja ustava - sledi Aneksiona kriza.

+ Veliki miting u Beogradu protiv aneksije BiH, traži se rat protiv Austrije.

+ Zemljotres u Vranči, Rumunija, (M 6.8, Int. VIII).

• 12. 10. - Vanredna sednica crnogorske skupštine, osuda Aneksije (pomirenje srpske i crnogorske vlade).
• 23. 10. (10. 10. po j.k.) - U Srbiji osnovana Narodna odbrana.
• oktobar, krajem - Srpska vlada izglasala ratne kredite, privatni ulagači povukli uloge u novčanim zavodima (strah od rata).

Novembar/Studeni

• 2. 11. - Uskotračna željeznička pruga Bar-Virpazar, izgrađena italijanskim kapitalom.
• novembar-decembar - Otomanski legislativni izbori - relativna većina za mladoturski Komitet jedinstva i progresa (izabrana i trojica Srba).

Decembar/Prosinac

• 28. 12. - Potres u Messini na Siciliji (Italija), odnio 75 000 žrtava.

Tokom/tijekom godine

• proleće - Nerodna 1907. izazvala glad u Sandžaku.

Rođenja

• 9.1. - Simone de Beauvoir, francuska književnica († 1986.)
• 4.2. - Predrag Milosavljević Peđa, slikar, diplomata, akademik († 1987)
• 14.3. - Koča Popović, književnik, narodni heroj, političar († 1992)
• 5.4. - Bette Davis, američka glumica († 1989.)
• 9.4. - Victor Vasarely, francuski slikar i grafičar mađarskog porijekla († 1997.)
• 19.4. - Svetolik Lukić, srpski slikar († 1980)
• 20.5. - James Stewart, američki filmski glumac († 1997.)
• 26.5. - Milan Đoković, književnik, prevodilac, pozorišni reditelj († 1993)
• 30.5. - Hannes Alfvén, švedski fizičar
• 4.6. - Lujo Davičo, baletski igrač, pedagog, kompozitor († 1943)
• 11.6. - Francisco Marto, portugalski katolički blaženik († 1919.)
• 10.7. - Olga Skovran, koreograf, pedagog, osn. i dir. "Kola" († 1995)
• 23.7. - Elio Vittorini, talijanski književnik († 1966.)
• 18.8. - Milan Ristić, srpski kompozitor i akademik († 1982)
• 27.8. - Lyndon B. Johnson, američki političar i predsjednik († 1973.)
• 31.8. - William Saroyan, američki književnik († 1981.)
• 1.10. - Ljubiša Jovanović, srpski glumac († 1971)
• 28.11. - Claude Lévi-Strauss, francuski etnolog i antropolog
• 25.12. - Quentin Crisp, engleski pisac i glumac
• 31.12. - Bora Glišić, srpski književnik († 1988)

Smrti

• 9.1. - Wilhelm Busch, njemački slikar i književnik (* 1832.)
• 2.2. (20.1. po j.k.) - Milovan Glišić, srpski književnik (* 1847)
• 4.3. (20.2. po j.k.) - Simo Matavulj, književnik, akademik (* 1852)
• 24.4. - Baltazar Bogišić, hrvatski znanstvenik, pravni i povijesni pisac (* 1834.)
• 19.6. - Josip Račić, hrvatski slikar (* 1885.)
• 17.8. - Radoje Domanović, srpski pisac (* 1873)
• 25.8. - Antoine Henri Becquerel, francuski fizičar (* 1852.)
• 8.9. - Stjepan Miletić, kazališni intendant, redatelj i kritičar (* 1868.)
• 29.10. - Silvije Strahimir Kranjčević, hrvatski književnik (* 1868.)
• 17.11. - Milan Đ. Milićević, srpski književnik, akademik (* 1831)
• 15.12. - Đorđe Stratimirović, političar i vojskovođa (* 1822)
• 31.12. - Augusta Vela Nigrinova, pozorišna glumica (* 1862)

Nobelova nagrada za 1908. godinu

• Fizika: Gabriel Lippmann
• Kemija: Ernest Rutherford
• Fiziologija i medicina: Ilja Iljič Mečnikov i Paul Ehrlich
• Književnost: Rudolf Eucken
• Mir: Klas Pontus Arnoldson i Fredrik Bajer

U Wikimedijinom spremniku nalazi se još materijala vezanih uz temu:

1908