1890

< | 18. vijek | 19. vijek | 20. vijek | >
< | 1860-e | 1870-e | 1880-e | 1890-e | 1900-e | 1910-e | 1920-e | >
<< | < | 1886. | 1887. | 1888. | 1889. | 1890. | 1891. | 1892. | 1893. | 1894. | > | >>

1890 u drugim kalendarima

Gregorijanski	1890 MDCCCXC
Ab urbe condita	2643
Islamski	1307 – 1308
Iranski	1268 – 1269
Hebrejski	5650 – 5651
Bizantski	7398 – 7399
Koptski	1606 – 1607
Hindu kalendari
- Vikram Samvat	1945 – 1946
- Shaka Samvat	1812 – 1813
- Kali Yuga	4991 – 4992
Kineski
- Kontinualno	4526 – 4527
- 60 godina	Yang Metal Tigar (od kineske N. g.)
Holocenski kalendar	11890
Podrobnije: Kalendarska era

Godina 1890 (MDCCCXC) bila je redovna godina koja počinje u srijedu po gregorijanskom, odn. redovna godina koja počinje u ponedjeljak po 12 dana zaostajućem julijanskom kalendaru (linkovi pokazuju godišnje kalendare).

Događaji

Januar/Siječanj

• 1. 1. - Ustanovljena Italijanska Eritreja.
• 4. 1. (23. 12. 1889. po julijanskom) - "Tucindanski događaj": Jaša Tomić ubio Mišu Dimitrijevića nakon oštrih novinarskih polemika - osuđen na doživotnu robiju, smanjeno na šest godina.
• 11. 1. - Britanski ultimatum Portugalu da se povuče sa teritorije između Angole i Mozambika.
• 25. 1. - Nellie Bly obišla svet za 72 dana.

Februar/Veljača

• februar (po j.k.) - Predsednik srpske skupštine Nikola Pašić primljen u Rusiji s velikim počastima, dogovorio nabavku oružja i zajam.
• 4. 2. - Nemački car Wilhelm II doneo Februarsku uredbu o zaštiti radnika, protivno savetu kancelara Bizmarka, prethodno nisu produženi Bizmarkovi antisocijalistički zakoni.
• 22. 2. - Srbija preuzela monopol soli od Anglo-austrijske banke.
• 26. 2. - Vele- i maloprodaja, kao i prerada duvana u Srbiji u državnim rukama.

Mart/Ožujak

• 13. 3. - Srbija podigla zajam od realnih 20 miliona dinara za otkup železnica.

+ Kálmán Tisza odstupio posle 15 godina s čela ugarske vlade, sledi ga Gyula Szapáry (do '92).

• 20. 3. - Kancelar Otto von Bismarck dao ostavku na kajzerovo insistiranje - na čelu vlade Pruske i Nemačke bio od 1862, nasleđuje ga Leo von Caprivi.
• 29. 3. - Veleprodaja soli u Srbiji isključivo u državnim rukama.

April/Travanj

• 12. 4. - Počelo uređivanje beogradske Botaničke bašte.
• 18. 4. - Ustanovljeno Srpsko brodarsko društvo (proradilo '93, glavno plovilo parobrod "Deligrad").
• 27. 4. - Izmene u srpskom vojnom zakonu - 2. i 3. poziv su organizovani kao narodna vojska.
• 29. 4. - Zakon protiv otvaranja dućana na praznike u Srbiji.

Maj/Svibanj

• 2. 5. - Zapadni deo Indijanske Teritorije organizovan u Teritoriju Oklahoma.
• 7. 5. - Ustanovljena Srpska državna klasna lutrija.
• 9. 5. - U Srbiji Zakon o crkvenim vlastima istočno-pravoslavne crkve (manje vladinog mešanja).
• 17. 5. - Praizvedba opere Cavalleria rusticana.
• 24. 5. - Lokalni izbori u Dubrovniku, pobedio srpsko-autonomaški kandidat Frano Getaldić-Gundulić (Frano Gondola), hrvatska Narodna stranka bojkotovala.
• maj (po j.k.) - Pogreb s državnim počastima antiaustrijskog pesnika Stevana Kaćanskog u Beogradu. Zahlađenje odnosa, ugarska vlada zabranjuje uvoz svinja iz Srbije do septembra.

+ Bivši kralj Milan se vratio u Srbiju (Natalija se vratila prethodnog septembra).

Jun/Lipanj

• 2. 6. - Popis stanovništva u SAD, za obradu podataka se prvi put koristi Hollerithova tabulaciona mašina; ocenjeno da Američka granica ("Divlji Zapad") više ne postoji u smislu granice naseljenosti.
• 20. 6. - Objavljen Wildov roman The Picture of Dorian Gray.
• 28. 6. - Arhijerejski sabor oglasio da je akt o razvodu Milana i Natalije iz 1888 "bez... zakonskog osnova".

Jul/Srpanj

• 1. 7. (19. 6. po j. k.) - U Prištini ubijen srpski konzul Luka Marinković.

+ Helgolandsko-zanzibarski ugovor: Nemci dobili ostrva Helgoland u Severnom moru u zamenu za ostrvo Zanzibar u istočnoj Africi.

+ Prvi skupštinski izbori u Japanu, pravo glasa ima 5% muškaraca.

• 2. 7. - U SAD stupio na snagu Šermanov antitrustovski zakon (protiv kartela i monopola).
• 3. 7. - Idaho postaje 43. država SAD.
• 10. 7. - Wyoming postaje 44. država SAD.
• 17. 7. - Pod Milanovim uticajem Arhijerejski sabor se oglasio nenadležnim u njegovom razvodu sa Natalijom.
• 26. 7. - Revolucija iz parka u Argentini, predsednik Celman prinuđen na ostavku.
• 29. 7. - Umro Vincent van Gogh.

Avgust/Kolovoz

• 5. 8. - Anglo-francuski sporazum: Francuzi priznaju britanski protektorat nad Zanzibarom u zamenu za priznanje u vezi Madagaskara, definisana i granica uticaja u zapadnoj Africi.
• 6. 8. - Rat struja: u Njujorku prvi put upotrebljena električna stolica.
• 20. 8. - Londonski ugovor određuje granice portugalskih kolonija Angola i Mozambik.

Septembar/Rujan

• 7. 9. - Vasa Pelagić proteran iz Beograda jer je optužen da je knjigom "Dužnost vlade i vlasti" uvredio kralja Aleksandra Obrenovića.
• 18. 9. - Turska fregata "Ertuğrul" potonula kod Japana, poginula 533 mornara i oficira.
• 26. 9. (14. 9. po j.k.) - Izbori u Srbiji, opet velika većina za radikale.

Oktobar/Listopad

• 1. 10. - Svečano otvoren Svetosavski dom na beogradskom Dorćolu.
• 8. listopada - Otvorena zagrebačka uspinjača - zaštićeni spomenik kulture i najkraća žičana željeznica namijenjena javnom prometu na svijetu.
• 9. 10. - Éole Clémenta Adera, avion na parni pogon, preleteo 50m na visini od 20cm.
• 13. 10. - U Subotici osnovana Gradska biblioteka.
• 18. 10. - Curt von François osnovao Windhoek u Namibiji.

Novembar/Studeni

• 6. 11. - Na 9. sjednici Dalmatinskog sabora raspravljalo se o prijedlogu zastupnika Mihe Klaića od 29. listopada o uvođenju hrvatskog kao naukovnog jezika u zadarskoj gimnaziji umjesto talijanskog; usvojen je s 33 glasa za, 1 protiv, 4 nisu glasovali.
• 23. 11. - Maloletna Wilhelmina postaje kraljica Holandije nakon smrti kralja Willema III (vl. 1890-1948); ovim je okončana personalna unija sa Luksemburgom, koji preuzima Adolf iz kuće Nassau-Weilburg.

Decembar/Prosinac

• 12. 12. - Srpska skupština se na tajnoj sednici oglasila nenadležnom po pitanju žalbe kraljice Natalije.
• 15. 12. - Ubijen Bik Koji Sjedi.
• 19. 12. - Praizvedba opere Pikova dama.
• 22. 12. - Izvesni A. V. Maršal dobio isključivu povlasticu za mašinsko klanje i preradu svinja u Srbiji (ništa od toga).
• 29. 12. - Masakr kod Wounded Knee - ubijeno 150-300 Indijanaca.

Tokom godine

• Robert Gair izmislio valovitu lepenku.
• Flinders Petrie iskopava Tell el-Hesi - prvo arheološko istraživanje u Palestini.
• Alfred Thayer Mahan objavio uticajnu knjigu "Uticaj pomorske sile na istoriju".
• Argentina proglasila moratorijum na dugove - još neke latinoameričke zemlje doživele isto sledeće decenije.
• Emil von Behring našao serum protiv difterije.
• Narodna banka Srbije se preselila u zdanje u ulici Kralja Petra.
• leto - Bugarske vladike dobile berate u Skoplju i Ohridu; u Ohridu ubijen srpski pop Stojan Krstić, uzbuđenje u Srbiji.
• Carigradska (tj. grčka) patrijaršija u Skoplju ukinula službu na slovenskom jeziku (loše za Srbe).
• Kuluk se u Crnoj Gori može platiti i novcem.

Rođenja

• 4. 1. - Moša Pijade, revolucionar, slikar, novinar, političar († 1957)
• 9. 1. - Karel Čapek, češki književnik († 1938.)
• 14. 1. - Petar Dobrović, srpski slikar († 1942)
• 20. 1. - Vinko Žganec, jedan od najvećih hrvatskih melografa, muzikologa, zapisivača narodnih plesova, obreda i običaja († 1976.)

• 10. 2. - Boris Leonidovič Pasternak, ruski književnik († 1960.)
• 18. 2. - Adolphe Menjou, američki glumac († 1963)

• 9. 3. - Vjačeslav Molotov, diplomata († 1986)
• 11. 3. - Vannevar Bush, inženjer i pronalazač († 1974)
• 12. 3. (1889/90?) - Vaclav Nižinski, baletski igrač († 1950)
• 31. 3. - William Lawrence Bragg, fizičar († 1971)

• 6. 4. - Anthony Fokker, avio-proizvođač († 1939)

• 10. 5. - Alfred Jodl, general († 1946)
• 19. 5. - Pjer Križanić, karikaturista († 1962)
• 19. 5. - Hồ Chí Minh, predsednik Severnog Vijetnama († 1969)
• 25. 5. - Vladimir Gaćinović, književnik, mladobosanac († 1917)

• 12. 6. - Egon Schiele, austrijski slikar i grafičar († 1918.)
• 12. 6. - Ivo Badalić, hrvatski glumac i redatelj († 1937.)
• 14. 6. - Ljubo Babić, hrvatski slikar, povjesničar umjetnosti i likovni pedagog († 1974.)
• 16. 6. - Stan Laurel, glumac († 1965)
• 24. 6. - Ivo Parać, hrvatski skladatelj i zborovođa († 1954.)

• 9. 7. - Danilo Ilić, publicista i učitelj, uč. Sarajevskog atentata († 1915)
• 22. 7. - Rose Kennedy, "matrijarh" Kenedijevih († 1995)

• 5. 8. - Naum Gabo, ruski kipar († 1977.)
• 20. 8. - H. P. Lovecraft, horor pisac († 1937)
• 23. 8. - Vitomir Prodanov, patrijarh srpski Vikentije († 1958)

• 15. 9. - Agatha Christie, engleska književnica († 1976)
• 18. 9. - Aleksandar Solovjev, rusko-srpski naučnik († 1971)
• 21. 9. - Max Immelmann, letački as († 1916)
• 23. 9. - Friedrich Paulus, feldmaršal († 1957)

• 2. 10. - Groucho Marx, komičar († 1977)
• 4. 10. - Alan L. Hart, američki lekar i pisac († 1962)

• 14. 10. - Dwight D. Eisenhower, američki general, političar i predsjednik SAD-a († 1969.)
• 16. 11. - Michael Collins, irski patriota († 1922)
• 22. 11. - Charles de Gaulle, predsednik Francuske († 1970)

• 16. 11. - Sveta Marija Goretti, talijanska svetica († 1902.)

• 1. 12. - Anka Gođevac-Subotić, prva žena Dr prava Beogradskog univerziteta († 1983)
• 4. 12. - Kosta Manojlović, srpski etnomuzikolog, prvi rektor Muzičke akademije u Bg. († 1949)
• decembar? - Aleksandar M. Leko, hemičar († 1982)
• 7. 12. - Stevan Jakovljević, srpski književnik i biolog († 1962)
• 24. 12. - Božidar Adžija, političar i publicist († 1941.)
• 25. 12. - Robert Ripley, sakupljač čudnih činjenica († 1949)

Smrti

• 16. mart (4.3. po j.k.) - Zorka Karađorđević, crnogorska princeza, žena budućeg kralja Petra (* 1864)
• 17. 3. - Mita Rakić, književnik i političar (* 1846)
• 30. ožujka - Luka Liengitz, austrijska redovnica (* 1861.)
• 11. 4. - Joseph Merrick, "čovek-slon" (* 1862)
• 11. 7. - Novak Radonić, slikar (* 1826)
• 15. srpnja - Gottfried Keller, švicarski književnik (* 1819.)
• 29. srpnja - Vincent van Gogh, nizozemsko-flamanski slikar (* 1853.)
• 4. kolovoza - Ivan Mažuranić, hrvatski pjesnik, jezikoslovac i političar (* 1814.)
• 20. 10. - Richard Francis Burton, istraživač, prevodilac itd. itd. (* 1821)
• 26. 10. - Carlo Collodi, tvorac Pinokija (* 1826)
• 15. 12. - Bik Koji Sjedi, poglavica (* ca. 1831)
• 26. prosinca - Heinrich Schliemann, njemački istraživač (* 1822.)

U Wikimedijinom spremniku nalazi se još materijala vezanih uz temu:

1890