1947

Izvor: Wikipedia

< | 19. vijek | 20. vijek | 21. vijek | >
< | 1910-e | 1920-e | 1930-e | 1940-e | 1950-e | 1960-e | 1970-e | >
<< | < | 1943. | 1944. | 1945. | 1946. | 1947. | 1948. | 1949. | 1950. | 1951. | > | >>


1947 u drugim kalendarima
Gregorijanski 1947
MCMXLVII
Ab urbe condita 2700
Islamski 1366 – 1367
Iranski 1325 – 1326
Hebrejski 5707 – 5708
Bizantski 7455 – 7456
Koptski 1663 – 1664
Hindu kalendari
 - Vikram Samvat 2002 – 2003
 - Shaka Samvat 1869 – 1870
 - Kali Yuga 5048 – 5049
Kineski
 - Kontinualno 4583 – 4584
 - 60 godina Yin Vatra Svinja
(od kineske N. g.)
Holocenski kalendar 11947
p  r  u
Podrobnije: Kalendarska era

Godina 1947 (MCMXLVII) bila je redovna godina koja počinje u srijedu.

Događaji[uredi - уреди]

Januar/Siječanj[uredi - уреди]

  • novembar 1946 - mart 1947 - Veoma hladna zima i nestašica hrane u Evropi[1].
  • 1. 1. - Britanska Nigerija dobila ograničenu autonomiju.
  • 5. 1. - Prvi derbi Crvena Zvezda - Partizan.
  • 6. 1. - Radikalski političar Miloš Trifunović i još sedmorica osuđeni zbog "davanja informacija američkoj ambasadi" - Trifunović na osam godina, trojica na smrt - Milutin Stefanović, prevodilac ambasade SAD, major Željko Šušin i novinar Jovanović (Eric Pridonoff, ekonomski analitičar ambasade organizovao doušničku mrežu[2]).
  • 15. 1. - U Los Angelesu pronađeno unakaženo telo Elisabet Short, kasnije prozvane Black Dahlia.
  • 16. 1. - Vincent Auriol postaje prvi predsednik Francuske Četvrte republike.
  • 19. 1. - Izbori u Poljskoj, Demokratski blok (komunisti, socijalisti i dr.) zvanično dobija 80 % glasova, na osnovu čega preuzimaju vlast krajem meseca.

Februar/Veljača[uredi - уреди]

Proširenje FNRJ na zapadu

Mart/Ožujak[uredi - уреди]

  • 4. 3. - Sastanak Politbiroa CK KPJ sa rukovodstvom CK KP Srbije - Blagoje Nešković kritikovan zbog rezervisanosti prema petogodišnjem planu i "oportunizma u ostvarivanju otkupa" (smanjivanje količina).
  • 4. 3. - Ugovor iz Dankerka između V.Britanije i Francuske - savez u slučaju nemačkog napada.
  • 9. 3. - Jugoslavija preko SAD traži pomoć u žitu.
  • 10. 3. - 24. 4. - Četvrti sastanak Veća inostranih ministara četiri sile u Moskvi - američki državni sekretar George Marshall zaključio da Sovjeti odugovlače, odlučuje se za pomoć Evropi[3].
  • 12. 3. - Američki predsjednik Truman iznio je svoju doktrinu pred Kongresom SAD-a - vojno-ekonomska pomoć vredna 400 miliona dolara Grčkoj i Turskoj protiv komunističkog nadiranja (odgovarajući zakon potpisan 22. 5.).
  • 15. 3. - Međuverski sukobi u Pendžabu, Britanska Indija.
  • 28. 3. - Ekspoze ministra unutrašnjih poslova Rankovića Narodnoj skupštini: zapadni saveznici prikrivaju ratne zločince.
  • 29. 3. - Malgaški ustanak na Madagaskaru protiv francuske vlasti.
  • 31. 3. - U iranskom Mahabadu obešeni lideri, prošle godine ugušene, kurdske Mahabadske republike.

April/Travanj[uredi - уреди]

Maj/Svibanj[uredi - уреди]

Jun/Juni/Lipanj[uredi - уреди]

  • 5. 6. - Američki državni sekretar George Marshall drži govor na Univerzitetu Harvard u kome izlaže Plan obnove Evrope ("Maršalov plan", deluje od aprila 1948).
  • 5. 6. - Bugarski antikomunistički političar Nikola Petkov uhapšen u Parlamentu (obešen 23. 9.).
  • 7. 6. - Akcija 10. 4.: prva ustaška grupa (Božidar Kavran) ulazi u FNRJ, postaće žrtve Udbine Operacije Gvardijan.
  • 23. 6. - Prevazilaženjem predsedničkog veta u SAD donet Taft–Hartleyev zakon, kojim se nadgledaju sindikalne aktivnosti.
  • 24. 6. - Kenneth Arnold-ovo opažanje NLO-a u državi Vašington, SAD - prvo o kome se široko izveštavalo i prvi put upotrebljen izraz "leteći tanjir".
  • 25. 6. - U Srbiji osnovan Republički zavod za zaštitu spomenika kulture.
  • 26. 6. - Grčka se obratila Savetu Bezbednosti UN zbog kršenja mira od strane Jugoslavije, Bugarske i Albanije (izveštaj Anketne komisije UN nepovoljan za Jugoslaviju).

Jul/Juli/Srpanj[uredi - уреди]

  • jun/jul - Roswellski NLO incident.
  • 7. 7. - Izveštaj Johna Cabota, otpravnika poslova u beogradskoj ambasadi - nesporazumi Jugoslavije sa Sovjetima neminovni (prolazi nezapaženo).
  • 8. 7. - Počeo proces protiv sedmorice "špijuna-obaveštajaca" u Beogradu - američka Služba za registrovanje grobova kontaktirala sa ostacima četnika radi sakupljanja informacija, za šta im je dala malu količinu oružja (vojnik Walter Florek), službenik ambasade SAD Borivoje Pantelić osuđen na smrt[4].
  • 10. 7. - Čehoslovačka vlada pod Staljinovim pritiskom odustaje od odlaska na Parisku konferenciju.
  • 12. 7. - Pariska konferencija u vezi Maršalovog plana, istočne zemlje (među kojima i FNRJ) odbijaju, ili od Sovjeta prinuđene da odbiju.
  • 15. 7. - U Zagrebu, Čehoslovačka pobedila Jugoslaviju u zonskom finalu Davis Cupa 4:0; poslednji meč nije odigran jer su gledaoci napravili nerede, uvređeni češkom zamenom povređenog tenisera.
  • 18. 7. - Brod SS Exodus sa 4500 Jevreja stigao iz Francuske do blizu Palestine, ali Britanske vlasti ne dozvoljavaju iskrcavanje.
  • 26. 7. - Predsednik SAD Hari Truman potpisao Zakon o nacionalnoj sigurnosti (1947): departmani vojske i mornarice konsolidovani u Departman odbrane, stvoreni CIA, Veće nacionalne sigurnosti i Združeni načelnici štabova (stupilo na snagu 18.9.).
  • jul - Kennanov članak "Izvori sovjetskog ponašanja" u časopisu Foreign Affairs, poznatiji kao "X-ov članak", smatra se "auto-kartom" Hladnog rata (→ Dugi telegram, Containment).

Avgust/August/Kolovoz[uredi - уреди]

Septembar/Rujan[uredi - уреди]

  • 15. 9.-16.9. - Stupa na snagu mirovni ugovor sa Italijom, savezničke snage napuštaju Pulu, povučena linije Tršćanske zone, neredi u Trstu, Jugoslavija preuzima bivše italijanske teritorije.
  • 22-27. 9. - Osnivački sastanak Informbiroa u Šklarskoj Porembi kod Vroclava, Poljska. Prisutno devet partija, doneta Deklaracija koja ističe da je u toku borba između imperijalističkog (SAD) i antiimperijalističkog (SSSR) tabora. Za sedište organizacije određen Beograd.
  • 25. 9. - Na Međunarodnom sudu za ratne zločine japanski car Hirohito oslobođen je svake krivnje za rat.
  • 30. 9. - U Beogradu osnovan Savez udruženja boraca Narodnooslobodilačkog rata (SUBNOR).
  • septembar - Jugoslavija odbila Maršalov plan.
  • septembar - Drugi kongres Narodnog fronta Jugoslavije, Tito: postojanje predratnih buržujskih stranaka neopravdano.

Oktobar/Listopad[uredi - уреди]

  • 1. 10. - SAD priznale bugarsku vladu i uspostavile diplomatske odnose, samo 8 dana nakon pogubljenja Nikole Petkova.
  • 2. 10. - Osnovana Baletska škola "Lujo Davičo" u Beogradu.
  • 3. 10. - Zbog incidenta od 24.8., u Pazinu osuđen sveštenik Stepan Ček na šest godina i msr. Jakob Ukmar na mesec dana (već odležao) zbog "provokacije". Ubice sveštenika osuđene na tri odn. pet meseci.
  • 5. 10. - U Varšavi formalno osnovan Informbiro, sa sedištem u Beogradu i zadatkom "razmene iskustava i, u slučaju potrebe, koordinacije delatnosti komunističkih partija na osnovu uzajamne saglasnosti".
  • 7. 10. - Dragoljub Jovanović, lider Zemljoradničke stranke i bivši saveznik KPJ, osuđen na devet godina zatvora; istovremeno i HSS-ovac Franjo Gaži na pet godina (političke krivice).
  • 11. 10. - Jugoslavija prekinula odnose sa Čileom, nakon što su odatle proterana dvojica jugoslovenskih zvaničnika kao "deo opšte-hemisferske komunističke mreže".
  • 14. 10. - Čak Jeger prvi put ikad probio zvučni zid, raketnim avionom Bell X-1.
  • 21. 10. - Rezolucija 109 Generalne skupštine Ujedinjenih nacija: pozivaju se Albanija, Bugarska i Jugoslavija da ne pomažu gerilu u Grčkoj, osniva se Specijalna komisija sa sedištem u Solunu (radi od decembra).
  • 21. 10. - Počinje Indo-pakistanski rat 1947 u Kašmiru - prvi od četiri rata između dve nacije (do 1999).
  • 27. 10. - Crveni strah: Počinje saslušavanje osoba iz filmske industrije pred Parlamentarnim komitetom za neameričke aktivnosti povodom veza sa KP SAD - Holivudska desetorica odbijaju saradnju (vidi 25.11.).
  • 28. 10. - Osnovan Gradski zavod za zdravstvenu zaštitu u Beogradu.
  • 30. 10. - Ustanovljen Generalni sporazum o carinama i trgovini (GATT), prethodnik Svetske trgovinske organizacije.

Novembar/Studeni[uredi - уреди]

Decembar/Prosinac[uredi - уреди]

  • 3. 12. - U Francuskoj, ekspresni voz Paris-Tourcoing izbačen iz šina uz 21-og poginulog - optuženi komunistički štrajkači koji su mislili da voz prevozi vojsku; sutradan preduzete vanredne mere u zemlji.
  • 4. 12. - Bugarska ima novi ustav, tzv. Dimitrovljev.
  • 9. 12. - Francuski sindikati opozvali generalni štrajk i nastavili pregovore sa vladom.
  • 14. 12. - Osnovano Udruženje bibliotekara Srbije.
  • 22. 12. - Bardeen, Brattain i Shockley predstavili prvi praktičan elektronski tranzistor.
  • 24. 12. - Probni let MiG-15.
  • 24. 12. - Uredbom o zabrani privatnih akcionarskih društava ugašeno preduzeće "Aeroput".
  • 30. 12. - Rumunski kralj Mihai I abdicira pod pritiskom komunističke vlade, koja proglašava narodnu republiku.
  • decembar - Državni ugovor Albanije i Bugarske - znaci nezavisnosti Albanije (Envera Hodže) od Jugoslavije.
  • decembar - Ugovor o uzajamnoj pomoći Jugoslavije i Mađarske (istog meseca i sa Rumunijom).
  • decembar - Grčki građanski rat: Grčki komunisti formirali Privremenu demokratsku vladu, na čelu Markos Vafijadis.

Tokom godine[uredi - уреди]

  • U Beogradu: rekonstrukcija Terazija, gradnja Filmskog grada, ILR u Železniku, Pionirska pruga u Košutnjaku (takođe i u zagrebačkom Maksimiru).
  • U Beogradu sedišta Informbiroa i Panslovenskog pokreta.
  • Sjedinjene Države ne dozvoljavaju putovanje svojih građana u Jugoslaviju, zbog teškoća svojih diplomatskih službenika da zaštite američke građane u toj zemlji (jedina zemlja pod takvom zabranom 1947.).
  • Otkriveni prvi Svici sa Mrtvog mora.
  • Dizajniran "Kalašnjikov" AK-47.
  • Svetozar Gligorić osvojio panslovenski šahovski turnir u Varšavi.

1947. u temama[uredi - уреди]

Rukovodstvo FNRJ:

Rođenja[uredi - уреди]

Smrti[uredi - уреди]

Glavni članak: :Kategorija:Umrli 1947.

Nobelova nagrada za 1947. godinu[uredi - уреди]

Reference[uredi - уреди]

  1. ((de)) Hungerwinter 1946/47, ndr.de
  2. Jakovina, Američki komunistički saveznik, p. 194
  3. CNN - Cold War, Episode 3 on web.archive.org
  4. Jakovina, p. 197

Literatura[uredi - уреди]

  • Collier's Year Book za 1947. (Microsoft Encarta 2004)
  • Return to Diversity, A Political History of East Central Europe Since World War II, Joseph Rothschild & Nancy M. Wingfield