1942

Izvor: Wikipedia

< | 19. vijek | 20. vijek | 21. vijek | >
< | 1910-e | 1920-e | 1930-e | 1940-e | 1950-e | 1960-e | 1970-e | >
<< | < | 1938. | 1939. | 1940. | 1941. | 1942. | 1943. | 1944. | 1945. | 1946. | > | >>


Ovo je članak o godini 1942.
1942 u drugim kalendarima
Gregorijanski 1942
MCMXLII
Ab urbe condita 2695
Islamski 1360 – 1361
Iranski 1320 – 1321
Hebrejski 5702 – 5703
Bizantski 7450 – 7451
Koptski 1658 – 1659
Hindu kalendari
 - Vikram Samvat 1997 – 1998
 - Shaka Samvat 1864 – 1865
 - Kali Yuga 5043 – 5044
Kineski
 - Kontinualno 4578 – 4579
 - 60 godina Yang Voda Konj
(od kineske N. g.)
Holocenski kalendar 11942
p  r  u
Podrobnije: Kalendarska era

Godina 1942 (MCMXLII) bila je redovna godina koja počinje u četvrtak, po gregorijanskom kalendaru.

Događaji[uredi - уреди]

Januar/Siječanj[uredi - уреди]

  • 1. 1. - Potpisana Deklaracija Ujedinjenih nacija (26 vlada, među kojima i jugoslovenska izbeglička) - prvi put se pominju Ujedinjene nacije.
  • 2. 1. - Drugi svjetski rat: Japanci osvojili Manilu, glavni grad Filipina.
  • 2. 1. - Nemački zapovednik u Srbiji pod pretnjom smrtne kazne zabranio skrivanje Jevreja i čuvanje njihovih stvari.
  • 4. 1. - Mađarska vojska i žandarmerija razbili Prvi šajkaški NOP odred kod Žablja, počinju represalije prema civilima u Bačkoj, čiji je vrhunac Novosadska racija.
  • 7. 1. - Počinje bitka za Bataan na Filipinima.
  • 11. 1. - CK KPJ i VŠ NOP odreda Jugoslavije doneli odluku od stvaranju Dobrovoljačke vojske (novi naziva štaba je VŠ NOP i DV Jugoslavije).
  • 11. 1. - Okončana Dražgoška bitka kod Škofje Loke u Sloveniji - partizani se povukli nakon što su naneli gubitke Nemcima, koji zbog toga pale selo Dražgoše.
  • 12. 1. - Prof. Slobodan Jovanović na čelu izbegličke jugoslovenske vlade, umesto generala Simovića (kome je kabinet otkazao poslušnost a kralj poverenje) - đeneral Draža Mihailović je imenovan za ministra vojske, mornarice i vazduhoplovstva.
  • 12. 1. - Delovi Kordunaškog NOP odreda zauzeli Vojnić.
  • 13. 1. - Deklaracija nekih savezničkih vlada (i jugoslovenske) o kažnjavanju ratnih zločina.
  • 14. 1. - Zajednička deklaracija Poljske, Čehoslovačke, Jugoslavije i Grčke kojim je ustanovljen Planerski odbor Centralne i Istočne Evrope. Kraljevina Jugoslavija potpisala Deklaraciju Ujedinjenih nacija o ratnim zločinima.
  • 15. 1. - Izbegličke vlade Jugoslavije i Grčke sklopile ugovor koji predviđa njihovu posleratnu konfederaciju (Balkanski Savez).
  • 15. 1. - 7. 2. - "Druga neprijateljska ofanziva" u istočnoj Bosni, u dve etape: Romanijsko-birčanska i Druga ozrenska operacija; četnici propuštaju nemačke jedinice, partizani izbegli uništenje.
Balkan 1942.
  • 19. 1. - Draža Mihailović unapređen u diviziskog đenerala.
  • 20. 1. - Wannsee konferencija predviđa deportaciju, prinudni rad i uništenje Jevreja iz Evrope i Francuske Severne Afrike (Magreba).
  • 20. 1. - Bugarski 1. okupacioni korpus (tri divizije) završio okupaciju dela Nedićeve Srbije (približno jugoistočna četvrtina, do Kragujevca i K. Mitrovice), zamenjujući nemačke snage.
  • 21. 1. - Na stanici Pjenovac, između Olova i Han Pijeska, iznenađeno i poginulo 59 partizana Šumadijskog bataljona 1. proleterske i dela Romanijskog NOP odreda, među njima i N.H. Slaviša Vajner Čiča.
  • 21. 1. - Romelov Afrički korpus počinje kontraofanzivu u Libiji.
  • 21 - 23. 1. - Novosadska racija - mađarski fašisti ubili nekoliko hiljada Srba, Jevreja i Roma u Bačkoj.
  • 22. 1. - Ravnogorski pokret proglašen od izbegličke vlade za Jugoslovensku vojsku u otadžbini (prethodna imena: Četnički odredi jugoslovenske vojske, zatim Vojno-četnički odredi).
  • 23. 1. - Počinje Bitka za Rabaul, koja Japancima otvara Novu Gvineju.
  • 23 - 24. 1. - Partizani kod Ljubova, između Gospića i Korenice, zarobili dva tenka od Italijana.
  • 24. 1. - Izbegličke vlade Poljske i Čehoslovačke sklopile ugovor koji predviđa njihovu posleratnu konfederaciju.
  • 24. 1. - Ante Pavelić osnovao Hrvatski državni sabor (članovi imenovani, savjetodavna funkcija).
  • 24. 1. - Partizani iz Graca kod Makarske izveli prvu akciju na moru, zarobivši jedrenjak "Merkur" sa 90 tona hrane.
  • 25. 1. - 10. 5. - "Fočanski period" - CK KPJ i VŠ Narodnooslobodilačke partizanske i Dobrovoljačke vojske Jugoslavije se nalaze u Foči.
  • 27. 1. - Igmanski marš.
  • 29. 1. - Poslanik Endre Bajcsy-Zsilinszky u spoljnopolitičkom odboru mađarskog parlamenta osuđuje nasilje u Bačkoj (Novosadska racija).
  • 29. 1. - Počela Druga ozrenska operacija, druga etapa Druge ofanzive,
  • 29. 1. - Potpisan ugovor o savezu Velike Britanije, SSSR i Irana, kojim je regulisan boravak snaga prve dve države u Iranu.
  • 30. 1. - 1. 2. - Razgovori Jezdimira Dangića (četničkog komandanta u istočnoj Bosni), Nedića i nemačkih predstavnika u Beogradu - obećavano pa opozvano priključenje 17 srezova istočne Bosne Nedićevoj Srbiji.
  • 31. 1. - Malajska kampanja okončana japanskim zauzećem poluostrva.
  • januar - Kosmajski NOP odred se vratio na Kosmaj iz Sandžaka.

Februar/Veljača[uredi - уреди]

  • 2. 2. - FDR potpisuje izvršno naređenje kojim su japanski Amerikanci internirani i imovina im oduzeta.
  • 3. 2. - Fočanski propisi o radu Narodnooslobodilačkih odbora (NOO).
  • 4. 2. - Kod Petrovca se iskrcali oficiri britanske misije Hidra, među kojima i major Terens Aterton.
  • 7. 2. - Ustaški pokolj u Banjalučkim naseljima: Drakulić, Šargovac i Motike, u kojem je na svirep način ubijeno 2300 stanovnika srpske nacionalnosti.
  • 8. 2. - U manastiru Ostrog osnovan NOO za Crnu Goru i Boku.
  • 10. 2. - Luksuzni brod SS Normandie potonuo u njujorškoj luci nakon požara, dok je prepravljan u vojne svrhe.
  • 12. 2. - Bekstvo jedne grupe zatvorenika iz konc-logora na Crvenom krstu u Nišu.
  • 15. 2. - Japanci zauzimaju Singapur.
  • 17. 2. - Bugarska vojska izvršila pokolj u Bojniku.
  • 17. 2. - Pukovnik Bajo Stanišić i komandant italijanske divizije "Taro" postigli prvi četničko-italijanski sporazum protiv partizana u Crnoj Gori.
  • 17. 2. - Vječeslav Vilder preko Radio Londona optužuje nadbiskupa Stepinca da "nije dao ni glas saučešća" prilikom pokolja Srba.
  • 19. 2. - Japanci bombardovali Darwin u severnoj Australiji.
  • 23. 2. - Sovjetska podmornica na ulazu u Bosfor potopila brod SS Struma - poginulo 768 jevrejskih izbeglica iz Rumunije krenutih za britansku Palestinu.
  • 23 - 28. 2. - Prvo zasjedanje Hrvatskog državnog sabora.
  • 25. 2. - "Bitka za Los Angeles" - ispaljeno preko 1400 PV granata na neidentifikovani objekt.
  • 26. 2. - Najgora eksplozija ugljene prašine u istoriji u rudniku Honkeiko, Kina - 1549 mrtvih.
  • februar - Prokomunistički EAM u Grčkoj formira gerili ELAS (Nacionalna narodna oslobodilačka armija).
  • februar - Stanovnici Kosova dobili albansko državljanstvo.

Mart/Ožujak[uredi - уреди]

April/Travanj[uredi - уреди]

Maj/Svibanj[uredi - уреди]

Jun/Juni/Lipanj[uredi - уреди]

Jul/Juli/Srpanj[uredi - уреди]

Avgust/August/Kolovoz[uredi - уреди]

Septembar/Rujan[uredi - уреди]

  • ca. 2. 9. - Septembarski propisi u Oštrelju - narodnooslobodilački odbori dobijaju stalan karakter.
  • 9. 9. - Nemački komandant Srbije, gen. Bader, izdao naredbu o izviđanjima i borbi protiv nelegalnih četnika Draže Mihailovića u Srbiji.
  • 9. 9. - Japanski hidroavion bacio dve zapaljive bombe na šumu u Oregonu - mala šteta, prvi put da su iz vazduha bombardovane kontinentalne SAD.
  • 13. 9. - Nemci u južnim predgrađima Staljingrada, počinje bitka za sam grad.
  • 22. 9. - Nemci stižu do centra Staljingrada.
  • 22. 9. - Poglavnik Ante Pavelić u poseti Hitleru.
  • 22. 9. - De Golovi Slobodni Francuzi se odrekli Minhenskog sporazuma.
  • 25 - 27. 9. - U Bosanskom Petrovcu održan Prvi kongres partizanskih lekara i sanitetskih radnika Jugoslavije, upućen poziv lekarima i studentima medicine da se priključe borbi.
  • 28. 9. - 31. 10. - Ciklus operacija "Dinara" protiv NOP i DV u BiH - partizani gube Prozor, Livno i Jajce.
  • 29. 9. - Kod Uroševca formiran NOP odred "Zejnel Ajdini", prvi od pripadnika albanske nacionalnosti.
  • septembar - Osnovan Nacionalni oslobodilački pokret u Albaniji - široki front sa komunistima, pod uticajem Titovih partizana.
  • septembar - Poslanstvo Kraljevine Jugoslavije u Moskvi podignuto u ambasadu, Tito zbog toga šalje protest Kominterni (proveriti).
  • septembar - Pokolj u Makarskoj 1942.

Oktobar/Listopad[uredi - уреди]

Novembar/Studeni[uredi - уреди]

  • 1. 11. - Vrhovni štab NOV i PO Jugoslavije doneo odluku o stvaranju NOVJ kao redovne vojske. Istog dana formirane Prva i druga proleterska udarna divizija NOVJ. VŠ Narodnooslobodilačke partizanske i Dobrovoljačke vojske Jugoslavije postaje VŠ Narodnooslobodilačke vojske i Partizanskih odreda Jugoslavije.
  • 1. 11. - General Rudolf Lüters imenovan za komandanta nemačkih snaga u NDH (ranije im zapovedao komandant Srbije Paul Bader).
  • novembar, početkom - Sastanak Hitler-Ler-Pavelić u Vinici, Ukrajina - razmotreno stanje u NDH i odlučeno da se preduzmu operacije za uništenje partizana.
  • 2 - 15. 11. - Partizani izvode Bihaćku operaciju - cilj je uništenje neprijatelja u međurečju Une i Korane i spajanje slobodne teritorije u Bosni i Hrvatskoj.
  • 3. 11. - Formiran Šarplaninski NOP odred.
  • 4. 11. - Oslobođenjem Bihaća nastaje "Bihaćka republika".
  • 4-5. 11. - Sremski i bosanski partizani prelaze preko Save u Bosnu.
  • 8 - 16. 11. - Operacija Baklja - prva velika invazija saveznika, u Maroku i Alžiru; francuski Pokret otpora neutralizovao višijevske snage u Alžiru.
  • 10. 11. - 11. 11. - Višijevski admiral François Darlan prinuđen da okonča otpor u severnoj Africi, uz ostanak na čelu administracije.
  • 12. 11. - Unternehmen Anton - Nemci okupirali Višijevsku Francusku.
  • 12 - 15. 11. - Pomorska bitka kod Gvadalkanala - američka strateška pobeda nad Japancima.
  • 13. 11. - Britanci konačno zauzimaju Tobruk.
  • 15. 11. - Prvi broj lista "Slobodna Vojvodina" (od 1.1. 1952 "Dnevnik").
  • 19. 11. - Operacija Uran - sovjetska kontraofanziva u Staljingradu dovodi do opkoljavanja nemačke Šeste armije.
  • 20. 11. - Britanske snage zauzele Bengazi.
  • 23. 11. - Nakon što mu je brod torpedovan, Poon Lim provodi 133 dana sam na splavu.
  • 26. 11. - Operacija Harling - združeni Britanci, EAM i EDES dižu u vazduh važan železnički most Gorgopotamos na pruzi Solun-Atina.
  • 26 - 27. 11. - U Bihaću osnovan AVNOJ (Prvo zasedanje AVNOJ-a) - konstatovane unutrašnje i međunarodne prilike, donesene Rezolucije o osnivanju i organizaciji AVNOJ-a i upućen Proglas narodima Jugoslavije. Na čelu izvršnog odbora dr Ivan Ribar.
  • 26. 11. - Premijera filma Casablanca Michael Curtiza u Hollywood Theateru u New Yorku.
  • 27. 11. - Francuska (višijevska) mornarica potopila svoje brodove i podmornice u Tulonu, kako ne bi pali u ruke Nemcima.
  • 28. 11. - Bosanski i sremski partizani uništili četnički Majevički odred i kombinovani bataljon Trebavskog korpusa u selu Maleševci.
  • 28. 11. - U požaru koji je uništio noćni klub "Cocoanut Grove" u američkom gradu Boston poginulo 491 osoba.
  • novembar? - Osnovana Jugoslovenska ravnogorska omladina (JURAO).
  • novembar - Antikomunistički Dobrovoljački odredi u Srbiji reorganizovani u Srpski dobrovoljački korpus (razoružavanje svih vrsta četnika do kraja godine, mnogi oficiri uhapšeni i poslati u Nemačku[1]).

Decembar/Prosinac[uredi - уреди]

Tokom/tijekom godine[uredi - уреди]

1942. u temama[uredi - уреди]

Rođenja[uredi - уреди]

Smrti[uredi - уреди]

Glavni članak: :Kategorija:Umrli 1942.

Nobelova nagrada za 1942. godinu[uredi - уреди]

Reference[uredi - уреди]

  1. 1.0 1.1 Jozo Tomasevich, Četnici ...

Takođe pogledati[uredi - уреди]

Literatura/Spoljne veze[uredi - уреди]