Armijska grupa E

Izvor: Wikipedia

Armijska grupa E (nem. Heeresgruppe E) formirana je od Dvanaeste armije. 1. januara 1943. Štab Dvanaeste armije preimenovan je u štab Armijske grupe E. Do 26. avgusta 1943. komanda Armijske grupe E bila je ujedno i komanda Jugoistoka. Nakon tog datuma njena nadležnost ograničena je na teritoriju Grčke, dok je formiran novi štab Jugoistoka, odnosno štab Armijske grupe F, koji pod svojom komandom imao, pored Armijske grupe E i Drugu oklopnu armiju u Jugoslaviji.

Armijska grupa E borila se na teritoriji Grčke, Albanije i Jugoslavije. Na teritoriji Jugoslavije njene snage ratovale su od 1. januara do 26. avgusta 1943, i zatim od 1. septembra 1944. do kraja rata. Svoj ratni put završila je 8. maja 1945. u Sloveniji predajom jedinicama Jugoslovenske armije.

Period do avgusta 1943.[uredi - уреди]

Armijska grupa "E"
(nem.
Heeresgruppe E)' (stanje 9. aprila 1943.)
Segment Vermahta
Jačina oko 300.000 vojnika i oficira
Formacija Trupe u Grčkoj
Korpus "Hrvatska"
Bugarski okupacioni korpus u Srbiji
XXI brdski korpus Vermahta
Trupe zapovednika za Srbiju
Komandanti
Komandant Generalpukovnik
Alexander Löhr
(1. januar 1943 - 8. maj 1945)





Angažovanje
Bitke Operacija Vajs I
Operacija Vajs II
Bitka na Neretvi
Bitka na Sutjesci

Do 26. avgusta 1943. štab Armijske grupe "E" predstavljao je ujedno i komandu Jugoistoka. Pod njegovom komandom nalazile su se nemačke trupe u Grčkoj, Korpus "Hrvatska", Bugarski okupacioni korpus u Srbiji i snage opunomoćenog zapovednika za Srbiju.

Trupe u Grčkoj početkom 1943. sačinjavale su:

Korpus "Hrvatska" imao je pod svojom komandom

Bugarski okupacioni korpus u Srbiji u to vreme sačinjavale su:

  • 7. pešadijska divizija
  • 9. pešadijska divizija
  • 21. pešadijska divizija

Pod komandom opunomoćenog zapovednika za Srbiju bila je

Period nakon avgusta 1943.[uredi - уреди]

Armijska grupa "E"
(nem.
Heeresgruppe E)' (stanje 16. novembra 1944.)
Segment Vermahta
Jačina oko 350.000 vojnika i oficira[1]
Formacija Trupe štaba Armijske grupe
XXI brdski korpus
XXII brdski korpus
XCI brdski korpus
XXXIV armijski korpus
V SS dobrovoljački brdski korpus
Komandanti
Komandant Generalpukovnik
Aleksandar Ler
(nem. Generaloberst Alexander Löhr) (1. januar 1943 - 8. maj 1945)





Angažovanje
Bitke Proboj Armijske grupe "E" iz Grčke
Proboj kroz Sandžak
Proboj kroz istočnu Bosnu
Kraljevački mostobran
Operacija Lavina
Kninska operacija 1944
Proboj XXI brdskog korpusa iz okruženja
Virovitički mostobran
Frilingservahen

U avgustu 1943. Vrhovna komanda Vermahta (nem. Oberkommando der Wehrmacht) znatno je ojačala snage na Balkanu. Formiran je štab Armijske grupe "F" (nem. Heeresgruppe F) u Beogradu, koji je preuzeo dužnosti komande Jugoistoka. Njemu se bile potčinjene Armijska grupa E u Grčkoj i Druga oklopna armija u Jugoslaviji.

Sa izbijanjem Crvene armije na granice Srbije u septembru 1944. Armijska grupa "E" dobila je od Vrhovne komande zadatak da prikupi svoje trupe sa ostrva i drugih isturenih pozicija, i da se evakuiše iz Grčke. Linija fronta koju je trebalo da zauzme protezala se od ušća Timoka u Dunav do Skoplja i dalje na jadransku obalu kod Drača. Ova linija fronta bila je kompromitovana Beogradskom i Niškom operacijom pre nego što je Armijska grupa "E" uspela da ispolji značajno dejstvo na severu. Otuda je krajem oktobra dobila drugi zadatak: da zaposedne i brani liniju fronta preko Srema, tokom reke Drine, zatim preko Gacka južno od Mostara do ušća Zrmanje.

Ovaj zadatak pokazao se vrlo složenim usled savezničke nadmoći na moru i u vazduhu, te napada delova Crvene armije, bugarske vojske, i naročito NOVJ. Izvesnu pomoć pružili su im četnici u vidu zajedničke borbe u Crnoj Gori, i sadejstva u Sandžaku i istočnoj Bosni. Zadatak je izvršen delimično, po cenu znatnih gubitaka, i sa velikim zakašnjenjem - snage Armijske grupe "E" našle su se približno na zadatim pozicijama tek sredinom januara 1945.

Prilikom nastupanja kroz Jugoslaviju Armijska grupa "E" je, uz svoje posebne formacije, i svoje korpuse (Dvadesetdrugi i Devedesetprvi, sukcesivno je preuzimala komandu nad korpusima Druge oklopne armije; Dvadesetprvim u septembru, Tridesetčetvrtim, odnosno "korpusnom grupom Miler" u oktobru, Petim SS i Petnaestim brdskim u novembru, a LXIX rezervnim i XCVII korpusom u januaru 1945.

Sa ovim snagama pod svojom komandom Armijska grupa "E" je završila svoj ratni put predajom jedinicama JA 8. maja 1945. u Sloveniji.

Generalmajor Erih Šmit-Rihberg (nem. Erich Schmidt-Richberg), koji je bio načelnik štaba Armijske grupe E od 15. marta 1944. do 8. maja 1945, objavio je 1955. u Hajdelbergu knjigu "ZAVRŠNA BORBA NA BALKANU" (nem. Der Endkampf auf dem Balkan) o borbama ove armijske grupe u Jugoslaviji 1944/45[2].

Reference[uredi - уреди]

Literatura[uredi - уреди]

Vanjske veze[uredi - уреди]