Bosanski Petrovac

Izvor: Wikipedia
Bosanski Petrovac
90px
BosanskiPetrovac Municipality Location.png
Entitet Federacija Bosne i Hercegovine
Kanton/županija Unsko-sanski
Sjedište Bosanski Petrovac
Načelnik Zlatko Hujić
Površina 750km km²
Stanovništvo
 - Ukupno
 - Gustoća

15.621 (1991.)
?/km²

Bosanski Petrovac je grad i središte istoimene općine u zapadnom dijelu Bosne i Hercegovine, sa 15.552 stanovnika prema popisu iz 1991. Administrativno pripada Unsko-sanskom kantonu Federacije BiH.

Historija[uredi - уреди]

Kao naselje Bosanski Petrovac je postojao i u rimsko doba kao raskrsnica puteva tad najmoćnijeg Rimskog carstva, a Konstantin Porfirogenet ga spominje 1334. godine pod nazivom Pset. Razdoblje rimske dominacije ovdje je potvrđeno nalazima na 15 lokaliteta, što već samo po sebi govori o veoma slabom naseljavanju ovih područja u to vrijeme. Na lokalitetu Bukovača nalaze se tragovi rimske nekropole, gdje je otkrivena kasno-antička grobnica i rimski novac. Još su sačuvani tragovi rimskog života na lokalitetima Cimesa, Vaganca Bjelajskog i kod lokaliteta Vođenica.

Samo 16 lokaliteta iz perioda srednjeg vijeka govori da je ovo geografski veoma prostrano područje slabo naseljeno i u ovom periodu. Treba spomenuti srednjovjekovni grad Bjelaj (stari toponim Bilaj) koji se nalazi na rubu Bjelajskog (Bilajskog) polja. Prvi put se u dokumentima spominje 945. godine. Srednjovjekovna arhitektura ovog grada je i danas dosta dobro očuvana. Najstarijem jezgru grada pripada moćna okrugla kula visoka oko 16 m i gradsko dvorište s cisternom opasano snažnim bedemom. Pored kule je i glavni ulaz u grad. Od srednjovjekovnih naselja treba spomenuti grad Covku koji se spominje u 15. vijeku. Ruševine ovog grada nalaze se na prvobitnoj prethistorijskoj gradini. Historijski izvori ga spominju kao kraljevski grad u Humskoj župi. Najpoznatiji gospodari Covke bili su plemići Orlovići, koji su ovaj grad održavali sve do njegovog pada pod osmansku vlast 1524. godine. U pisanim dokumentima, naselje koje je bilo na mjestu današnjeg Bosanskog Petrovca spominje se 1334. godine pod nazivom St. Petri de eodem. Historiograf Sisic stavlja na ovo mjesto stari grad Pset u istoimenoj župi, koju spominje još Konstantin Porfirogenet u 10. vijeku. Međutim ubikacija Pseta i Psetske župe još do danas je ostalo nerazriješeno, pa se ovaj podatak mora uzeti sa dosta rezerve.

Osmanlije ovo područje osvajaju između 1520. i 1530. godine i tu organiziraju kadiluk Novosel. Bosanski Petrovac spada među mlađa gradska naselja u Krajini. Grad u Petrovcu sagrađen je za vrijeme sultana Ahmeda III. Iza Karlovačkog mira (1699. godine) Lika i Dalmacija, koje su do tada bile u sastavu velikog Osmanskog carstva, potpadaju pod vlast Austrije, odnosno Mletačke Republike, a bosnjačko muslimansko stanovništvo se povlači iz tih oblasti i naseljava područja Kulen-Vakufa, Bjelaja, Bihaća, Cazina i područje sadašnjeg Bosanskog Petrovca, gdje osnivaju grad. U gradu je bila jedna tabija i jedna kula na više katova, a spadala je među najviše u području Krajine.

Slavlje povodom prvog oslobođenja Bosanskog Petrovca 31. maja 1942. godine.

Petrovački grad je dočekao u dobrom stanju okupaciju Austro-Ugarske 1878. godine. Vjerovatno je porušen 1905. godine prilikom provođenja regulacionog plana, koji je izgradila austro-ugarska vlast. Mnogi Krajiski Srbi iz Knina i to sa Kninske tvrdjave su prodavsi imanja u Kninu doseljavali u Bosansko Grahovo i Bosanski Petrovac, a sa sobom su donijeli svijetlo oruzje, familiju i dobar kapital. Pored toga svi gradjani i seljaci su radili na probijanju puteva, gradnji pruga, krcenju i secenju suma a tako su dosta zaradjivali. Austrougari su napravili veliko klizaliste u Bosanskom Petrovcu i svu pratecu infrastrukturu za zivot gradica. Za vrijeme Drugog svjetskog rata u Bosanskom Petrovcu je održan Prvi kongres AFŽ i Prvi kongres ljekara partizana. Na pocetku rata su ustase tokom noci opkolile sire podrucje Bosanskog Petrovca i zapalili sve srpske kuce a Srbe iz grada su sproveli u portu - dvoriste Crkve. Tu su ih drzali u zici 2-3 dana i odveli na stratise gde su ih ubijali. Zene decu i starce... Poznatije i bogatije Srbe su Ustase ili Domobrani uhapsili i policijski sprvodili u Karlovac gde su ih na mostu u gradu ubijali. Mnogi Muslimani su spasavali Srbe iz porte - dvorista crkve davavsi ustasama zlato i novac da bi izbavili zarobljenog komsiju, kuma ili dobrog druga. I slali ih vozom za Sanski Most da idu za Srbiju Veliki broj Srba je pristupio komunističkom antifašističkom pokretu KPJ na čelu sa Josipom Brozom a manji dio je 1942 se odvojio i pristupio u četničke odrede,koji su izvršili pokolj Muslimana u Ljutočkoj dolini oko Bihaća. Bosanski Petrovac je posle II svjetskog rata imao oko 40 narodnih heroja.

U toku poslijednjeg rata u Bosni, Bosanski Petrovac je za vrijeme rata u BiH bio pod kontrolom snaga bosanskih Srba.Koji su u periodu mart-septembar 1992 ubili 72 Petrovačka Muslimana Bošnjaka među njima i dvogodišnju djevojčicu i 15-godišnjeg dječaka a sve Bošnjake su bili poveli na strijeljanje 13.9.1992,ali neki savjesni Srbi iz Bos Petrovca su pozvali Odred JNA iz Drvara i oni su spriječili veći masakr. Ali su sve Bošnjake protjerali ka Travniku a neke u logore (Kamenica Drvar) Nakon vojne akcije u ljeto 1995, grad su zauzele jedinice [[Armija Republike Bosne i Hercegovine|Armije BiH]13.9.1995.

Daytonskim mirovnim sporazumom je Bosanski Petrovac pripao Federaciji BiH.Od 1996 g do danas svi izbjegli(Srbi i Bošnjaci) koji su to htjeli su se vratili i grade suživot

Geografija[uredi - уреди]

Datoteka:Petrovac.jpg
Razglednica Bosanskog Petrovca

Grad Bosanski Petrovac se nalazi na raskrsnici puteva Bihać-Jajce-Knin, u Petrovačkom polju,u zapadnom dijelu Bosne i Hercegovine, između planina Osječenice, Klekovače i Grmeča na nadmorskoj visini od 500 do 600 m. Općinu okružuju planine Grmeč sa sjevera, sa zapada obronci Grmeča i Osječenice, a sa juga Osječenica i Oštrelj. Opština Bosanski Petrovac je smještena na na Petrovačkom polju,kojeg čine prostorne cjeline Vrtočko-krnjeuško polje,Bjelajsko polje,Medeno polje,Petrovačko polje(gdje je smješten gradski dio opštine),Bravsko polje.


Na zapadu graniči sa opštinom Bihać,na sjeverozapadu sa Bosanskom Krupom,na sjeveru je Sanski Most,na istoku opština Ključ,na jugu opština Drvar a na jugoistoku opština Petrovac (rs)ili Drinić. To je naselje koje je posle Dejtonskog mirovnog sporazuma u administrativnom pogledu pripalo entitetu Republika Srpska a bilo je dio prijeratne opštine Bosanski Petrovac.Danas Bosanski Petrovac u administrativnom pogledu pripada Unsko-sanskom kantonu i entitetu Federacija BIH. Gorje je bogato šumama, što predstavlja osnovu ekonomskog razvoja općine. Samu visoravan najviše karakteriše kraško tlo. Osim nekoliko neznatnih izvora po podnožju okolnih obronaka na ovoj visoravni nema niti jedne rijeke, čak niti ovećeg potoka.Izuzetak je ponornica Japaga na južnom dijelu Petrovačkog polja i Smoljanska rijeka na krajnjem sjeverozapadu Bravskog polja i vodopad Skakavac u sjeverozapadnom dijelu opštine Bosanski Petrovac, ali zbog kraškog terena sve vode poniru. Površina općine Bosanski Petrovac iznosi oko 750,1 km2;, a ukupna dužina granice je 144,20 km.

Ovaj kraj posjeduje izvrsne uvjete za planinski i lovni turizam. Na obroncima planine Grmeč nalaze se tereni za planinarenje, izlete i lov. Na razmeđu dvaju, šumom bogatim planinama Osječenice i Klekovače, smjestio se prevoj Oštrelj. Od davnina poznat kao vazdušna banja i vrijedno klimatsko odmaralište, privlačilo je pažnju znatiželjnika ali i zaljubljenika odmora u prirodi.

Privreda[uredi - уреди]

Nekada davno u davna vremena su starosedeoci Srbi i Muslimani (islamske vjeroispovjesti )ziveli su od stocarstva i obrade drveta. Bili su dosta imucni u vreme Kraljevine Srba, Hrvata i Slovenaca. Kapital su sticali za vreme Austro-Ugarske monarhije. Najbogatiji je imao auto 1932 i veleprodaju u Zagrebu. Bile su to mnogobrojne porodice sa po 15 do 50 clanova blize familije, a ziveli su u zajednici braca se ozene i imaju decu i zive u istoj kuci. Zajedno rade i stvaraju veliki kapital. Ima jedan kuriozitet, a to je da je prosecna familija imala 300-400 komada stoke. Bilo je familija i sa 400-1200 komada. Danas se cjelokupna djelatnost Bosanskog Petrovca svodi na veliko bogatstvo šume,od nekadašnjeg velikog preduzeća ŠIP Oštrelj ,danas je ostalo nekoliko pilana,a u industrijskoj zoni Gorjevac otvorena je fabrika peleta,koja radi od 2013 godine.Nekadašnja tvornica tekstila Novitet je u vlasništvu banke koja je prodaje.

Politika[uredi - уреди]

Načelnik u periodu 2008-2012 bio je Ermin Hajder iz Naše Stranke kasnije SDP Načelnik opštine je Zlatko Hujić nezavisni kandidat PERIOD 2012-2016 god U opštinsko vijeće na izborima 2012 ušlo je 11 stranaka,najviše mandata je osvojila SNSD 5 ostale stranke su osvojile po 2 ili 1 mandat a to su SDA,ČISTA SDP, SDP BIH,STRANKA ZA BIH, ASDA,DNZ,SBB,NARODNA STRANKA RADOM ZA BOLJITAK,SPS,NAŠA STRANKA.

Sport[uredi - уреди]

U Bosanskom Petrovcu egzistira Nogometni klub "Mladost" (NK "Mladost") koji se takmiči u kantonalnoj ligi. Odbojkaški klub Mladost se takmiči u Drugoj ligi Federacije BiH Tu su još i Košarkaški klub Mladost,Karate klub, Klub planinara,Šahovski klub, Tu je i društvo Pedagoga Tjelesnog odgoja koje svake godine organizuje škole plivanja i skijanja za mlade.

Poznate ličnosti[uredi - уреди]

Vanjske veze[uredi - уреди]


 
Administrativna podjela Bosne i Hercegovine
Zastava Bosne i Hercegovine
Entiteti Bosne i Hercegovine
Republika Srpska | Federacija Bosne i Hercegovine
Federalni Distrikti Bosne i Hercegovine
Brčko distrikt
Regije Republike Srpske
Banjalučka | Dobojska | Bijeljinska | Zvornička | Sarajevsko-romanijska | Fočanska | Trebinjska
Kantoni Federacije Bosne i Hercegovine
Bosansko-podrinjski | Hercegovačko-neretvanski | Posavski | Sarajevo | Srednjobosanski | Tuzlanski | Unsko-sanski | Zapadnohercegovački | Zeničko-dobojski| Zapadnobosanski
Službeni gradovi Bosne i Hercegovine
Banja Luka | Istočno Sarajevo| Mostar | Sarajevo
Općine Bosne i Hercegovine
Banja Luka | Banovići | Berkovići | Bihać | Bijeljina | Bileća | Bosanska Dubica | Bosanska Kostajnica | Bosanska Krupa | Bosanski Brod | Bosanski Novi | Bosanski Petrovac | Bosanski Šamac | Bosansko Grahovo | Bratunac | Breza | Bugojno | Busovača | Bužim | Cazin | Centar | Čajniče | Čapljina | Čelić | Čelinac | Čitluk | Derventa | Drvar | Doboj | Doboj Istok | Doboj Jug | Dobretići | Domaljevac-Šamac | Donji Vakuf | Donji Žabar | Foča | Foča-Ustikolina | Fojnica | Gacko | Glamoč | Goražde | Gornji Vakuf-Uskoplje | Gračanica | Gradačac | Gradiška | Grude | Hadžići | Han-Pijesak | Ilidža | Ilijaš | Istočna Ilidža | Istočni Drvar | Istočni Mostar (općina) | Istočni Stari Grad | Istočno Novo Sarajevo | Jablanica | Jajce | Jezero | Kakanj | Kalesija | Kalinovik | Kiseljak | Kladanj | Konjic | Ključ | Kotor-Varoš | Kreševo | Krupa na Uni | Kupres | Kupres (RS) | Laktaši | Livno | Lopare | Lukavac | Ljubinje | Ljubuški | Maglaj | Milići | Modriča | Mostar | Mrkonjić Grad | Neum | Nevesinje | Novi Grad | Novo Sarajevo | Novi Travnik | Odžak | Olovo | Orašje | Osmaci | Oštra Luka | Pale | Pale-Prača | Pelagićevo | Petrovac | Petrovo | Posušje | Prijedor | Prnjavor | Prozor | Ravno | Ribnik | Rogatica | Rudo | Sanski Most | Sapna | Skender-Vakuf | Sokolac | Srbac | Srebrenica | Srebrenik | Stari Grad | Stolac | Šekovići | Šipovo | Široki Brijeg | Teočak | Tešanj | Teslić | Tomislavgrad | Travnik | Trebinje | Trnovo | Trnovo (FBiH) | Tuzla | Ugljevik | Usora | Ustiprača | Vareš | Velika Kladuša | Višegrad | Visoko | Vitez | Vlasenica | Vogošća | Zavidovići | Zenica | Zvornik | Žepče | Živinice