Republika Srpska
Izvor: Wikipedia
| Himna: Bože Pravde | |
| Svetac zaštitnik:Sveti Stefan | |
 |
|
| Položaj Republike Srpske kao dijela Bosne i Hercegovine. | |
 |
|
| Republika Srpska (crveno) u Bosni i Hercegovini. Distrikt Brčko (zeleno) pripada objema entitetima.4 | |
| Glavni grad | Banja Luka [1] [2] |
| Službeni jezici | srpski, hrvatski i bosanski5 |
| Službena pisma | ćirilica, latinica |
| Vlada | Republika/Entitet |
| - Predsjednik | Igor Radojičić (SNSD) (v.d.) |
| - Predsjednik vlade | Milorad Dodik (SNSD) |
| Površina | |
| - Total | 25,053 km² |
| - voda (%) | n/a |
| Stanovništvo | |
| - procjene iz 2001. | 1,490,993 |
| - Gustoća | 60/km2 |
| - Etničke grupe (1996 est.) |
Srbi: 90% Bošnjaci: 7% ostali: 3% |
| Valuta | Konvertibilna marka {KM} |
| Vremenska zona | CET (UTC +1) |
| - Ljeto (Ljetno računanje vremena) | CEST (UTC +2) |
| Bilješke 1 & 2Ustavni zakon o zastavi, grbu i himni Republike Srpske proglašen je neustavnim, odnosno neusklađenim s Ustavom Bosne i Hercegovine, s obzirom da tvrdi kako ti simboli predstavljaju "državnost Republike Srpske" te se koriste u skladu s "moralnim normama srpskog naroda". Prema odluci Ustavnog suda, zakon se morao promijeniti do septembra 2006.[1] 3Dan sv. Stefana se slavi kao Dan Republike Srpske i pada na 9.1. prema kalendaru pravoslavne crkve (u RS je to Srpska pravoslavna crkva). 4Iako Brčko Distrikt formalno predstavlja kondominij entiteta (Republika Srpska i Federacija Bosne i Hercegovine), on je de facto treći entitet, s obzirom da ima iste ovlasti kao i druga dva entiteta te je pod direktnim suverenitetom BiH. [2] [3] 5Ustav Republike Srpske izbjegava navesti imena jezika, te navodi "jezike Srba, Bošnjaka i Hrvata." |
|
Republika Srpska jedan je od dva entiteta Bosne i Hercegovine. Drugi entitet je Federacija Bosne i Hercegovine. Glavni grad Republike Srpske je Banja Luka[3] [4].
Sadržaj/Садржај |
[uredi - уреди] Istorija
Republika Srpska je formirana 9.1. 1992. pod nazivom Srpska Republika Bosna i Hercegovina, od strane predstavnika srpske nacionalnosti u organima vlasti tadašnje Socijalističke Republike Bosne i Hercegovine, još uvijek formalno u sastavu SFRJ. Već ranije, tokom raspada SFRJ, na područjima sa srpskom većinom su se formirali paralelni organi vlasti, uključujući i tzv. srpske autonomne oblasti i opštine i druge entitete.
Skupština bosanskohercegovačkih Srba, formirana 24.10. 1991., je 28.2. 1992. donijela Ustav Srpske republike Bosne i Hercegovine, kojom se odredilo da teritorija republike obuhvaća sva područja sa srpskom većinom. Istom odlukom je Republika proglašena dijelom jugoslovenske federalne države.
Nakon provedenog referenduma Bosna i Hercegovina 5.4. 1992. proglašave nezavisnost, Srpska Republika Bosna i Hercegovina proglašava 7.4. 1992. godine odvajanje od Bosne i Hercegovine i ostanak u Jugoslaviji. Ime republike je promijenjeno u Republika Srpska 12.8. 1992. Rat u BiH je bio počeo nekoliko dana prije proglašenja nezavisnosti Bosne i Hercegovine.
Na početku rata su bosanskosrpske snage potpomognute s JNA stekle nadzor nad oko 60-70 % teritorija predratne BiH. Politički dogovor velikih sila podržan od strane Miloševića i Tuđmana o podjeli Bosne i Hercegovine na Republiku Srpsku i Federaciju Bosnu i Hercegovinu u odnosu 49 % naprema 51 % je postignut 1994., ali do njegove vojne provedbe dolazi tek u ljeto 1995. godine kada bosanskosrpske snage eliminiraju bošnjačke "zaštićene zone" u istočnoj Bosni i kada Hrvatske vojska zajedno s vojskom Bosne i Hercegovine zauzima zapadne dijelove države.
Nakon primirja su započeli pregovori u Daytonu koji su 21.11. 1995. doveli do potpisivanja Daytonskog mirovnog sporazuma.Njime je Republika Srpska međunarodno priznata kao jedan od dva entiteta koji čine Bosnu i Hercegovinu (drugi entitet je Federacija Bosne i Hercegovine). Republika Srpska obuhvata 49% teritorije Bosne i Hercegovine, a Federacija Bosne i Hercegovine 51%. Arbitražnom odlukom o statusu Brčkog, te uspostavljanjem Distrikta Brčko BiH 2000. godine, posjed teritorije oba entiteta je smanjen za otprilike 0.5 - 1.0 %.
Tokom proteklih godina, neke ingerencije Republike Srpske izričito definisane dejtonskim ustavom i njegovim aneksima prenesene su na nivo Bosne i Hercegovine (carinska i granična služba, vojska, pravosuđe - osnivanjem Suda BiH i Visokog sudskog i tužilačkog savjeta itd.).
[uredi - уреди] Demografija
Po podacima Republičkog zavoda za statistiku broj stanovnika Republike Srpske je u porastu[1]. Po njihovim procenama u RS je:
- 2001. godine živjelo 1.447.477 stanovnika
- 2002. - 1.455.446 stanovnika
- 2003 - 1.463.465 stanovnika
- 2004. - 1.471.529 stanovnika i
- 2005. 1.479.634 stanovnika
[uredi - уреди] Opštine i gradovi
Republika Srpska se sastoji iz 61 opštine i dva grada, Banje Luke i Istočnog Sarajeva (čine ga opštine: Istočni Stari Grad, Istočna Ilidža, Istočno Novo Sarajevo, Pale, Sokolac i Trnovo. Grad Brčko (38.479) nalazi se u Distriktu Brčko, koji je pod zajedničkom upravom Republike Srpske i Federacije Bosne i Hercegovine. Mnogi gradovi Republike Srpske su u vrijeme civilnog rata u Bosni i Hercegovini dobili prefikse izvedene od pridjeva srpski: Srpski Brod (Brod), Srbinje (Foča), Srpsko Sarajevo (Istočno Sarajevo), itd. Kasnije su mnogim od ovih gradova vraćena stara imena ili su dobili nova imena bez prefiksa srpski. Primjera radi, današnji Brod se prije rata zvao Bosanski Brod, da bi mu tokom rata ime bilo promijenjeno u Srpski Brod, a danas se zove samo Brod.
| Osnovni podaci o opštinama Srpske | |||||
| Ime opštine | Sedište opštine | broj naselja | Površina (km²) | broj stan.1996. | broj stan.2004. |
|---|---|---|---|---|---|
| Grad Banja Luka | Banja Luka | 54 | 1.225,05 | 217.968 | 224.647 |
| Opština Berkovići | Berkovići | 21 | 241,27 | 2.660 | 2.799 |
| Opština Bijeljina | Bijeljina | 61 | 724,69 | 104.831 | 109.211 |
| Opština Bileća | Bileća | 61 | 632,35 | 11.864 | 12.282 |
| Opština Bosanska Kostajnica | Bosanska Kostajnica | 12 | 85,11 | 7.467 | 7.874 |
| Opština Brod | Bosanski Brod | 23 | 228,46 | 13.035 | 20.424 |
| Opština Bratunac | Bratunac | 50 | 291,71 | 18.762 | 23.006 |
| Opština Višegrad | Višegrad | 163 | 448,93 | 17.822 | 19.419 |
| Opština Vlasenica | Vlasenica | 37 | 225,20 | 19.328 | 20.437 |
| Opština Vukosavlje | Vukosavlje | 13 | 86,83 | 1.761 | 5.454 |
| Opština Gacko | Gacko | 71 | 735,89 | 9.951 | 10.300 |
| Opština Gradiška | Gradiška | 68 | 762,06 | 59.494 | 61.440 |
| Opština Derventa | Derventa | 57 | 516,41 | 37.140 | 42.747 |
| Opština Doboj | Doboj | 82 | 808,85 | 76.550 | 80.464 |
| Opština Donji Žabar | Donji Žabar | 5 | 49,80 | 8,654 | 10,834 |
| Opština Zvornik | Zvornik | 61 | 371,96 | 43.718 | 51.688 |
| Opština Istočni Drvar | Potoci | 3 | 66,17 | 3 | 62 |
| Opština Istočni Mostar | Zijemlje | 3 | 85,72 | 326 | 794 |
| Opština Istočni Stari Grad* | Gornje Biosko | 19 | 83,39 | 3.050 | 3.185 |
| Opština Jezero | Jezero | 12 | 29,21 | 533 | 1.316 |
| Opština Kalinovik | Kalinovik | 68 | 678,93 | 4.614 | 4.871 |
| Opština Istočna Ilidža* | Sarajevo | 5 | 27,50 | 16.190 | 16.754 |
| Opština Kneževo | Kneževo | 20 | 318,93 | 11.793 | 12.278 |
| Opština Kozarska Dubica | Kozarska Dubica | 61 | 497,92 | 33.289 | 34.916 |
| Opština Kotor Varoš | Kotor Varoš | 43 | 545,49 | 16.129 | 20.025 |
| Opština Krupa na Uni | Donji Dubovik | 9 | 104,43 | 1.615 | 1.949 |
| Opština Kupres | Novo Selo | 5 | 35,04 | 5 | 483 |
| Opština Laktaši | Laktaši | 37 | 388,17 | 39.196 | 40.311 |
| Opština Lopare | Lopare | 35 | 283,87 | 16.047 | 16.983 |
| Opština Istočno Novo Sarajevo* | Lukavica | 8 | 38,13 | 8.807 | 9.129 |
| Opština Ljubinje | Ljubinje | 21 | 321,97 | 4.085 | 4.258 |
| Opština Milići | Milići | 55 | 266,99 | 9.659 | 10.214 |
| Opština Modriča | Modriča | 23 | 314,22 | 27.111 | 28.581 |
| Opština Mrkonjić Grad | Mrkonjić Grad | 38 | 638.19 | 16.088 | 20.004 |
| Opština Nevesinje | Nevesinje | 57 | 873,97 | 18.260 | 18.955 |
| Opština Novi Grad | Novi Grad | 48 | 483,22 | 28.502 | 31.144 |
| Opština Novo Goražde | Novo Goražde | 70 | 118,66 | 2.453 | 3.095 |
| Opština Osmaci | Osmaci | 16 | 71,35 | 4.529 | 4.807 |
| Opština Oštra Luka | Oštra Luka | 24 | 204,65 | 2.463 | 3.319 |
| Opština Pale* | Pale | 63 | 491,93 | 26.046 | 26.959 |
| Opština Pelagićevo | Pelagićevo | 11 | 124,47 | 4.824 | 6.435 |
| Opština Petrovac | Drinić | 6 | 146,20 | 0 | 189 |
| Opština Petrovo | Petrovo | 8 | 106,31 | 11.478 | 12.044 |
| Opština Prijedor | Prijedor | 71 | 842,75 | 90.002 | 98.570 |
| Opština Prnjavor | Prnjavor | 63 | 629,96 | 48.292 | 49.821 |
| Opština Ribnik | Gornji Ribnik | 28 | 501,96 | 7.881 | 9.008 |
| Opština Rogatica | Rogatica | 118 | 636,42 | 12.383 | 14.850 |
| Opština Rudo | Rudo | 89 | 343,53 | 8.807 | 9.801 |
| Opština Sokolac* | Sokolac | 94 | 722,53 | 16.858 | 17.449 |
| Opština Srbac | Srbac | 39 | 452,73 | 24.044 | 24.739 |
| Opština Srebrenica | Srebrenica | 81 | 533,32 | 16.305 | 21.879 |
| Opština Teslić | Teslić | 57 | 819,49 | 43.345 | 49.021 |
| Opština Trebinje | Trebinje | 141 | 889,60 | 30.086 | 31.299 |
| Opština Trnovo* | Trnovo | 24 | 113,56 | 1.645 | 2.594 |
| Opština Ugljevik | Ugljevik | 24 | 173,37 | 16.142 | 17.005 |
| Opština Foča | Foča | 101 | 1.114,06 | 22.229 | 25.489 |
| Opština Han Pijesak | Han Pijesak | 26 | 326,75 | 4.740 | 4.902 |
| Opština Čajniče | Čajniče | 36 | 274,60 | 4.237 | 5.311 |
| Opština Čelinac | Čelinac | 30 | 362,09 | 16.980 | 17.536 |
| Opština Šamac | Šamac | 20 | 185,15 | 22.110 | 23.339 |
| Opština Šekovići | Šekovići | 38 | 218,79 | 9.612 | 10.167 |
| Opština Šipovo | Šipovo | 43 | 550,52 | 7.973 | 10.585 |
| Republika Srpska | Banja Luka | 2.731 | 24.467,79 | 1.355.885 | 1.471.529 |
| *Opštine koje čine Grad Istočno Sarajevo | |||||
[uredi - уреди] Ekonomija
Posljedice rata ostavile su teško nasljeđe za ekonomiju Republike Srpske kao i čitave Bosne i Hercegovine. Ukupne ratne štete u BiH cijene se sa 100 mlrd USD, od čega oko jedne trećine otpada na Republiku Srpsku.
Ekonomski oporavak Bosne i Hercegovine i Republike Srpske nakon 1995. godine ide veoma sporo. To se vidi posebno preko kretanja BDP per capita. U 2002. godini u čitavoj BiH ovaj indikator se procenjuje sa 1200-1300 USD, dok je na početku 1992. on iznosio cca 2200 USD.
Uz ovo, procjenjuje se da BDP per capita u Republici Srpskoj zaostaje iza prosjeka BiH za 20%. BDP je u 2005. godini u cijeloj RS iznosio 5.251.162.000 konvertibilnih maraka[
[uredi - уреди] Turizam
U srcu Balkana, a na prostoru sjevera i istoka Bosne i Hercegovine nalazi se Republika Srpska.
Iako teritorijalno nevelikoj, Republici Srpskoj pripadaju bogati, ali razuđeni prirodni resursi. Oni predstavljaju njenu osobenost i veliku prednost budući da se klimatske zone protežu od mediteranske na jugu Hercegovine, do umjereno-kontinentalne koja preovlađuje u sjevernim dijelovima.
Priroda, veliki neimar, zaista je bogato nagradila svakom ljepotom njene stanovnike, koji su umjeli da vole i poštuju svoju zemlju kao nešto najsvetije. Izdvojimo li te dragulje iz prirodnog bogatstva Republike Srpske, to bi svakako bile njene alpske planine, Zelengora, Treskavica, Jahorina, Romanija, potom Grmeč, Kozara, Ozren i mnoge druge, sa ogromnim šumskim i lovnim bogatstvom.
U njenim podnožjima prostrle su se pitome i plodne ravnice žitne Posavine i Semberije, Lijevče polja i lagano zatalasanih Potkozarja i Podgrmeča, kao i predjeli hercegovačkog krasa, prošaranog plodnim kraškim poljima.
Vodotoci moćnih rijeka Une, Sane, Vrbasa, Ukrine, Drine i Tare, zasigurno najbistrijih rijeka na čitavom Balkanu, bogati su svakovrsnom ribom.
[uredi - уреди] Geografija
[uredi - уреди] Političke institucije
Glavni članak: Institucije Republike Srpske
Glavni članak: Institucije Bosne i Hercegovine
[uredi - уреди] Spoljašnje veze
- Internet portal Republike Srpske
- Vlada Republike Srpske
- Predsjednik Republike Srpske
- Glavni grad Republike Srpske
- РТРС - Radio Televizija Republike Srpske
- Turistička organizacija Republike Srpske
 |
Ovaj članak o geografskoj lokaciji je u začetku. Možete pomoći tako da ga proširite. |
Greška citiranja <ref> tags exist, but no <references/> tag was found; $2
