1910

Milenijum:	2. milenijum
Vijekovi:	19. vijek – 20. vijek – 21. vijek
Decenija:	1880-e  1890-e  1900-e  – 1910-e –  1920-e  1930-e  1940-e
Godine:	1907 1908 1909 – 1910 – 1911 1912 1913

1910 u drugim kalendarima

Gregorijanski	1910 MCMX
Ab urbe condita	2663
Islamski	1327 – 1329
Iranski	1288 – 1289
Hebrejski	5670 – 5671
Bizantski	7418 – 7419
Koptski	1626 – 1627
Hindu kalendari
- Vikram Samvat	1965 – 1966
- Shaka Samvat	1832 – 1833
- Kali Yuga	5011 – 5012
Kineski
- Kontinualno	4546 – 4547
- 60 godina	Yang Metal Pas (od kineske N. g.)
Holocenski kalendar	11910
Podrobnije: Kalendarska era

Godina 1910 (MCMX) bila je redovna godina koja počinje u subotu po gregorijanskom, odn. redovna godina koja počinje u petak po 13 dana zaostajućem julijanskom kalendaru (linkovi pokazuju kalendare).

Događaji

Januar/Siječanj

• januar - Prvi zvanični popis stanovništva u Crnoj Gori - 222.015 stanovnika.
• 1. 1. - Radnici u BiH dobili zdravstveno osiguranje.
• 7 - 9. 1. - U Beogradu prva konferencija socijaldemokratskih partija Balkana, protive se nacionalizmu i militarizmu.
• 13. 1. - Emitovan je prvi radio-prenos opere uživo iz njujorške „Metropoliten opere“, Leonkavalovi „Pajaci“ i Mascagnijeva „Kavalerija rustikana“.
• 15. 1. - Francuski Kongo je postao dio Francuske Ekvatorijalne Afrike.
• 16. 1. - Otvoren "Apolo", prvi bioskop u Novom Sadu.
• 17. 1. - Károly Khuen-Héderváry ponovo na čelu mađarske vlade (do 1912).
• siječanj? - Nikola Tomašić novi hrvatski ban (do 1912).
• 25. 1. - Sporazum bana Tomašića i Hrvatsko-srpske koalicije (objavljen pola godine kasnije).
• 31. 1. - Muslimanska napredna stranka Ademage Mešića menja ime u Muslimanska samostalna stranka i privremeno se udaljava od hrvatstva.

Februar/Veljača

• 3. 2. - Lav Tolstoj izabran za dopisnog člana Srpske kraljevske akademije.
• 20. 2. - Proglašen Zemaljski statut - ustav Bosne i Hercegovine - ustanovljen Bosanski sabor ograničenih prava, koji je na konfesionalnoj i socijalnoj osnovi bio organizovan na po tri kurije; vrhovna uprava i dalje Zajedničko ministarstvo finansija AU i činovnička Zemaljska vlada.
• 23. 2. - Nekoliko oficira osnovalo Srpski olimpijski klub u beogradskoj "Moskvi".

Mart/Ožujak

• 3. 3. - BiH: carevo pismo zajedničkom ministru finansija Burijanu - rešavanju agrarnog pitanja da se pristupi dobrovoljnim otkupom.
• 8. 3. - U Kopenhagenu održana Druga konferencija žena-socijalista, na inicijativu nemačke revolucionarke Klare Cetkin. Na toj konferenciji ustanovljen praznik, Dan žena, u znak sećanja na demonstracije žena u Čikagu 8. marta 1909.
• mart - Srpski kralj Petar I u poseti Rusiji, praćen predsednikom vlade Pašićem i ministrom ino. poslova Milovanovićem (oslonac na Rusiju u stvaranju Balkanskog saveza).
• 18. 3. - Nakon dvije godine otvoren Hrvatski sabor, sutradan za predsjednika izabran Bogdan Medaković, vođa Srpske samostalne stranke.
• 31. 3. (18. 3. po j.k.) - Vaseljenska patrijaršija izabrala jeromonaha Varnavu Rosića za veleško-debarskog vladiku.

April/Travanj

• 2. 4. - Kralj Petar u Sofiji, dva dana kasnije u Carigradu.
• 6. 4. - Osnovano Srpsko geografsko društvo u Beogradu.
• 10. 4. (28. 3. po j.k.) - Opštinski izbori u Srbiji; uveče u Rožini kod Prokuplja učitelj i pandur bacili bombu u krčmu u kojoj su se veselili pobednici, trojica mrtvih (pandur osuđen na smrt 7/20. 12.).
• 11. 4. (29. 3. po j.k.) - Kralj Petar, premijer Pašić i ministar Milovanović posetili Hilandar.
• 19. 4. - Poplave u Srbiji, najviše pogođen Kragujevac.
• 22. 4. - Mile Starčević, vođa Stranke prava, na plenarnoj sjednici Hrvatskog sabora razotkrio političku pozadinu Veleizdajničkog procesa, učešće bivšeg načelnika vlade Izidora Kršnjavog u sastavljanju optužnice.
• april-jun - Albanski ustanak na Kosovu.

Maj/Svibanj

• 2. 5. - Održan prvi maraton od Obrenovca do Beograda, daleka preteča Beogradskog maratona.
• 18 - 28. 5. - Izbori za Bosanski sabor.
• 19. 5. - Planeta Zemlja prošla kroz rep Halejeve komete.
• 22. 5. - Objavljeno zatvaranje srpskih škola na prostoru Raško-prizrenske mitropolije, jer mitropolit Nićifor ne želi podnositi učiteljske diplome vlastima na overu (srpska vlada se ne slaže s njim).
• maj - Izbori za Srpski narodno-crkveni sabor u Hrvatskoj, pobedili samostalci (prekinuta radikalska prevlast).
• svibanj - Na naknadnim izborima za Hrvatski sabor izabran Antun Radić, treći zastupnik HPSS.

Jun/Juni/Lipanj

• 1 - 10. 6. - Izbori za Ugarski sabor, pobeda vladine liste (na njoj je izabrano i devet Srba, nijedan opozicioni).
• 13. 6. - Nikola Pašić podnosio ostavku, dobija novi mandat.
• 15. 6. - Otvaranje Bosanskog Sabora; Bogdan Žerajić pokušao atentat na gen. Marijana Varešanina, poglavara austrougarske BiH, nakon čega je izvršio samoubistvo.

+ Više desetina mrtvih u Svilajncu od izlivene Resave, mesto razoreno; poplave i u Stigu i Ćupriji.

Jul/Juli/Srpanj

• 12. 7. (29. 6. po j.k.) - Objavljen Zakon o radnjama, koji predstavlja prvo radničko zakonodavstvo u Srbiji - ukinut esnafski sistem, radno vreme ograničeno na 10 sati (+2 po potrebi).
• 15. 7. - Sastanak delegacije Hrvatskog sabora u Pešti - ban Tomašić odbija neke njihove zahteve i podnosi ostavku (Franjo Josip je nije prihvatio - kraj pakta sa hs. koalicijom).
• 27. 7. - Zaključen novi srpsko-austrougarski trgovinski ugovor - manje svežeg mesa iz Srbije, veće carine za AU industrijsku robu (stupa na snagu 24. 1. 1911.).
• jul - Nemiri kmetova oko Bosanske Gradiške zbog plaćanja trećine, šire se u Posavinu i Bosansku krajinu.

Avgust/August/Kolovoz

• 8. 8. - U Grbavcima kod B. Gradiške se obavezali da neće davati hak, trećinu, posednicima.
• 13. 8. (31. 7. po j.k.) - Crnogorski emigrant major Nikola Mitrović smrtno ranjen u Skoplju.
• 22. 8. - Ban Tomašić raspustio Hrvatski sabor zbog sukoba sa Hs. koalicijom, izbori u listopadu.
• 27. 8. (ili u listopadu?) - Hrvatska stranka prava i Napredna stranka se ujedinile u Hrvatsku samostalnu stranku (ostaje u koaliciji sa Srpskom samostalnom strankom).
• 28. 8. (15. 8. po j.k., Velika Gospojina) - Nikola I. Petrović Njegoš proglasio Crnu Goru kraljevinom.
• avgust - Car Franjo Josif sprečio sedmi reizbor ljubljanskog gradonačelnika Ivana Hribara (krive ga zbog antinemačkih demonstracija 1908).

Septembar/Rujan

• septembar - Seljački "štrajk" se proširio Bosanskom krajinom.

Oktobar/Listopad

• 1. 10.? - Sukob vojske i kmetova kod Rudanke, blizu Doboja (gušenje pokreta silom do kraja meseca).
• oktobar - Prestolonaslednik Aleksandar boluje od teškog trbušnog tifusa.
• 5. 10. - Revolucija u Portugalu, zbačen kralj Manuel II, početak Prve Portugalske republike.
• 6. 10. - Eleftherios Venizelos prvi put postao predsednik grčke vlade.
• 16. 10. - Ivan Sarić leteo avionom "Sarić 1" u Subotici - prvi na teritoriji današnje Srbije.
• 23. 10. - U listu "Branik", Žarko Ognjanović objavio prvu filmsku kritiku kod nas.
• 28. 10. - Izbori za hrvatski Sabor: Hrvatsko-srpska koalicija 35, vlada (ban Nikola Tomašić) 18, frankovci 15, starčevićevci 9, seljačka stranka (Radić) 9, srpski radikali 1 i Frano Supilo (nezavisan) 1.
• oktobar? - Tomáš Masaryk u Beogradu, gde otkriva da su falsifikati iz Fridjungovog procesa stvoreni u tamošnjem austrougarskom poslanstvu (sekretar poslanstva, kap. Viktor fon Sventohovski; umešani i "Vladimir Vasić" - Mladen Sergijan i grof Forgač).

Novembar/Studeni

• 10. 11. - Osnovano Društvo za srpski jezik i književnost.

Decembar/Prosinac

• 25. 12. (12. 12. po j.k.) - Demonstracije socijalista u Beogradu protiv zakona o štampi.
• decembar - Vojni ugovor Crne Gore i Rusije.

Datum nepoznat

• Popis stanovništva u Bosni i Hercegovini 1910.: 1.898.044 stanovnika, 43,49 % pravoslavaca, 32,25 % muslimana.
• U Srbiji završene pruge Stalać-Vrnjci i Vrnjci-Kraljevo.
• Osnovana Francusko-srpska banka a.d. Beograd.
• Dimitrije Branković na čelu Eparhije dalmatinske nakon Nikodima Milaša (do 1920).
• Crnogorski perper: zlatni od 10 i 20 i srebrni od 2.

Rođenja

• 23.1. - Jean Baptiste Reinhardt, belgijski jazz muzičar
• 27.1. - Edvard Kardelj, slovenski i jugoslavenski političar.
• 24.2. - Henrik Fingerhut, spiker AD Radio Beograd († 1941)
• 9.3. - Samuel Barber, američki kompozitor
• 23.3. - Akira Kurosawa, veliki japanski filmski režiser († 1998)
• 26.4. - Mehmed Meša Selimović, bosanski književnik († 1982)
• 27.4. - Šukrija Pandžo, bosanskohercegovački književnik († 1984)
• 12.5. - Karlo Bulić, hrvatski glumac († 1986)
• 11.6. - Jacques-Yves Cousteau, francuski istraživač mora († 1997)
• 4.7. - Gloria Stuart, američka glumica († 2010)
• 14.7. - William Hanna, svjetski poznati animator
• 30.7. - Edgar de Evia, meksičko-američki fotograf.
• 1.8. - Bojan Stupica, reditelj, arhitekta, dramaturg... († 1970)
• 4.8. - Žorž Skrigin, filmski reditelj i snimatelj († 1997)
• 26.8. - Majka Tereza, čuvena časna sestra i humanitarka († 1997)
• 2.9. - Skender Kulenović, bosanski književnik († 1978)
• 19.9. - Margaret Lindsay, američka glumica
• 22.9. - György Faludy, mađarski pisac, pesnik i prevodilac
• 18.10. - Vojislav Vučković, kompozitor, muzikolog i dirigent († 1942)
• 2.11. - Bogdan Čiplić, književnik i dramaturg († 1989)
• 19.11. - Adrian Conan Doyle, engleski književnik
• 16.12. - Stanojlo Rajičić, kompozitor, srpski akademik († 2000)
• 24.12. - Fritz Leiber, američki pisac

Smrti

• 24.3. - Šimun Milinović, barski nadbiskup (* 1835)
• 21.4. - Mark Twain, pravo ime Samuel Langhorne Clemens, američki književnik
• 30.6.. - Ivan Trnski, hrvatski književnik (* 1819.)
• 12.7. - Čarls Stjuart Rols, engleski proizvođač automobila i pilot.
• 30. 8. - Gligor Sokolović, četnički vojvoda (* 1872)
• 8.8. - Janko Polić Kamov, hrvatski pjesnik, pripovjedač i dramatičar
• 13.8. - Florence Nightingale, britanska bolničarka i humanitarna radnica
• 11. 10. - Dositej Jović, bokokotorski vladika
• 20. novembar - Lav Tolstoj, ruski književnik
• 9.12. - Laza Kostić, srpski pesnik († 1841)
•  ? - Ali-beg Firdus, bosanskohercegovački političar

Nobelove nagrade

• Fizika - Johannes Diderik van der Waals, Holandija
• Hemija - Otto Wallach, Njemačka
• Medicina - Albrecht Kossel, Njemačka
• Književnost - Paul Heyse, Njemačka
• Mir - Permanent International Peace Bureau

Literatura

---

Vidi takođe: Godišnji kalendar - Dnevni kalendar

U Wikimedijinom spremniku nalazi se još materijala vezanih uz temu:

1910