Clara Zetkin

Izvor: Wikipedia
Clara Cetkin
Rođen/a 5. jul 1857.
Viderau, Kraljevina Saksonija (danas Nemačka)
Umro/la 20. jun 1933. (dob: 75)
Arhangelskoje, Ruska SFSR, SSSR
Zanimanje političar
Politička partija Socijaldemokratska partija Nemačke (SPD), kasnije Komunistička partija Nemačke (KPD)

Klara Cetkin, devojačko prezime Ajzner (nem. Clara Zetkin, Eißner; 5. jul 185720. jun 1933), bila je uticajni nemački socijalistički političar i borac za ženska prava. Do 1917. je bila aktivna u Socijaldemokratskoj partiji Nemačke, a zatim je stupila u Nezavisnu socijal-demokratsku partiju Nemačke (USPD) i njegovom ekstremnom levičarskom krilu, Spartakističkoj ligi - koja je kasnije postala Komunistička partija Nemačke (KPD), koju je ona predstavljala u Rajhstagu tokom Vajmarske Republike od 1920. do 1933.

Život[uredi - уреди]

Klara Cetkin i Roza Luksemburg 1910.

Školujući se za nastavnicu, Klara Cetkin se povezala sa ženskim i radničkim pokretom u Nemačkoj od 1874. 1878, postala je član Socijalističke radničke partije (Sozialistische Arbeiterpartei, SAP). Ova partija je osnovana 1875. spajanjem dveju prethodnih partija: Opšte nemačke radničke asocijacije (ADAV), koju je osnovao Ferdinand Lasal i Socijaldemokratske radničke partije (SDAP) Augusta Bebela i Vilhelma Libknehta. Godine 1890. njeno ime je promenjeno u današnje - Socijaldemokratska partija Nemačke (SPD).

Zbog zabrane socijalističkih aktivnosti koju je u Nemačkoj uveo Bizmark, 1878, Klara Cetkin je prešla u Cirih, 1882. a zatim je otišla u egzil u Pariz. Tokom boravka u Parizu igrala je važnu ulogu u osnivanju Socijalističke internacionale. Takođe je uzela prezime svog partnera, ruskog revolucionara Osipa Cetkina sa kojim je imala dva sina. Kasnije je bila udata za umetnika, Georga Fridriha Cundela od 1899. do 1928.

Klara Cetkin je u SPD-u sa Rozom Luksemburg, bliskom prijateljicom i poverenicom bila jedna od glavnih ličnosti levog revolucionarnog krila partije. U debati o revizionizmu na početku dvadesetog veka sa Rozom Luksemburg napada reformističke teze Eduarda Bernštajna.

Cetkinovu je veoma interesovala ženska politika, uključujući borbu za ravnopravnost i pravo glasa za žene. Razvila je socijaldemokratski ženski pokret u Nemačkoj; od 1891. do 1917. pisala je za SPD-ove ženske novine Die Gleichheit (Jednakost). Godine 1907. postaje vođa novoformirane "Ženske kancelarije" u SPD-u. Organizovala je proslavu prvog „Međunarodnog dana žena”, 8. marta 1911.

Tokom Prvog svetskog rata, Klara Cetkin je sa Karlom Libknehtom, Rozom Luksemburg i drugim uticajnim političarima iz SPD-a odbacila partijsku politiku Burgfrieden (primirje sa vladom, obećanje o uzdržavanju od svih štrajkova tokom rata). Uz druge antiratne aktivnosti, Cetkinova je ortanizovala međunarodnu žensku antiratnu konferenciju u Berlinu 1915. godine. Zbog antiratnih stavova bila je hapšena nekoliko puta tokom rata.

1916, Klara Cetkin je bila jedan od saosnivača Spartakističke lige i Nezavisne socijaldemokratske partije Nemačke (USPD) koja se 1917. otcepila od svoje matične partije, SPD-a, zbog neslaganja sa njenim proratnim stavovima. Januara 1919, nakon Nemačke revolucije novembra prethodne godine, osnovana je KPD (Komunistička partija Nemačke) kojoj Klara Cetkin pristupa i predstavlja je od 1920. do 1933. u nemačkom parlamentu. Intervjuisala je Lenjina o „ženskom pitanju”, 1920. i transkript intervjua se može naći na [1] (na engleskom).

Do 1924, Klara Cetkin je bila član centralne kancelarije KPD-a; od 1927. do 1929. bila je član partijskog centralnog komiteta. Takođe je bila član izvršnog komiteta Komunističke internacionale (Kominterna) od 1921. do 1933. Godine 1925. izabrana je za predsednika nemačke levičarske humanitarne organizacije Rote Hilfe (Crvena pomoć). Avgusta 1932, kao predsedavajuća Rajhstaga po starešinstvu, pozvala je narod da se bori protiv nacionalsocijalizma.

Kada su Adolf Hitler i njegova Nacional-socijalistička nemačka radnička partija preuzeli vlast, Komunistička partija Nemačke je izbačena iz Rajhstaga, nakon požara u Rajhstagu, 1933. Klara Cetkin poslednji put odlazi u egzil, ovoga puta u Sovjetski Savez. Tamo je umrla 20. juna 1933, sa skoro 76 godina. Sahranjena je kod zidina Kremlja u Moskvi.

Izvori[uredi - уреди]

Dalje čitanje[uredi - уреди]

Vanjske veze[uredi - уреди]