Socijaldemokratska partija Njemačke

Izvor: Wikipedia

Socijaldemokratska partija Njemačke (njemački Sozialdemokratische Partei Deutschlands) je politička stranka lijevog centra u Njemačkoj.

Osnovana je godine 1863. i njena originalna platforma je bilo zalaganje za socijalizam. Iako ju je za vrijeme Drugog Reicha zabranjivao kancelar Otto von Bismarck, njeni članovi su bili birani u Reichstag i Bismarck je, kako bi suzbio njihov uticaj, donio niz reformi kojima je po prvi put u historiji uveden moderni sistem mirovisnkog i socijalnog osiguranja. Godine 1912.

SPD se nametnula kao najjača stranka u Reichstagu. Usprkos revolucionarne retorike, SPD je s vremenom postala dio establishmenta te je podržala carsku vladu prilikom ulaska u prvi svjetski rat. Nakon poraza Njemačke u ratu, čelnici SPD-a su predvodili zbacivanje monarhije i uspostavljanje Weimarske republike, ali su se također i krvavo obračunali sa svojim drugovima koji su prihvatili komunizam.

SPD, koja je revolucionarni socijalizam u potpunosti zamijenila reformskom socijaldemokracijom, svoj program nije bila u stanju provesti zbog oštrih odredbi Versailleskog mirovnog ugovora, velike ekonomske krize i političke nestabilnosti koja je završena dolaskom nacista na vlast. Nova vlada je godine 1933. zabranila rad SPD.

Nakon drugog svjetskog rata, SPD je obnovljena u dijelu Njemačke pod dominacijom zapadnih saveznika, dok su njeni članovi u istočnom dijelu pod sovjetskom dominacijom prisilno ujedinjeni u s komunistima u vladajuću Jedinstvenu socijalističku partiju Njemačke.

Na zapadu je SPD bila u opoziciji sve dok godine 1966. nije s vladajućim demokršćanima ušla u veliku koaliciju. Zahvaljujući popularnom Willyju Brandtu je godine 1969. osvojila vlast te je zadržala sve do godine 1982. kada su ih njihovi saveznici iz centrističke FDP odbacili u korist CDU.

SPD je u drugoj polovici 1990-ih pod vodstvom Gerharda Schroedera odbacila klasični socijaldemokratski program u korist neoliberalnog Trećeg puta te godine 1998. zajedno sa Strankom zelenih preuzela vlast od CDU. Pod vlašću SPD Njemačka je zabilježila ekonomsku stagnaciju, porast nezaposlenosti te jačanje ekstremnih stranaka s lijeva i desna. Zbog svega toga su godine 2005. raspisani izvanredni izbori, prije kojih se lijeva frakcija stranke odmetnula i zajedno s bivšim komunistima iz DDR-a stvorila Ljevicu. Nakon izbora su SPD i CDU dogovorili stvaranje velike koalicije na čelu s Angelom Merkel iz CDU.

SPD je članica Socijalističke Internacionale.