Brazil

Izvor: Wikipedia
Federativna Republika Brazil
República Federativa do Brasil
Zastava Grb
GesloOrdem e progresso (portugalski, "red i napredak")
Državna himna: "Hino Nacional Brasileiro"
Glavni grad Brasilia
Službeni jezici portugalski (govorni jezik je narječje portugalskog - brazilski portugalski)
Vođe
 -  Predsjednik Dilma Rouseff
Uspostava Od Portugala
7. rujna 1822.
Površina
 -  Ukupno 8.514.876 km2 (5.)
 -  Voda (%) 0,65
Stanovništvo
 -  Popis iz 2006  188.078.227 (5.)
 -  Gustoća 22,1/km2
Valuta brazilski real
Vremenska zona -2 do -5
Pozivni broj 55
Web domena .br

Brazil (port. Brasil), službeno Savezna Republika Brazil (port. República Federativa do Brasil),[1] država je u Južnoj Americi [2]. Najveća je i najnaseljenija država Latinske i Južne Amerike, dok je u svetskim razmerama na petom mestu i po veličini teritorije i po broju stanovnika.[3] Takođe, Brazil je najveća zemlja portugalskog govornog područja na svetu.[4] Prema severu se graniči sa Venecuelom, Gvajanom, Surinamom i Francuskom Gijanom; prema severozapadu se graniči sa Kolumbijom; prema zapadu sa Bolivijom i Peruom; prema jugozapadu sa Argentinom i Paragvajem i prema jugu sa Urugvajem. Brazil se graniči sa svim državama Južne Amerike izuzev Ekvadora i Čilea. Deo brazilske teritorije su i brojni arhipelazi, kao što je Fernando de Noronja, atol Rokas, Sao Pedro i Sao Paulo, i Trindade i Martim Vaz.[5]

Brojni plemenski narodi su nastanjivali područje Brazila pre dolaska istraživača Pedra Alvaresa Kabrala 1500. godine, koji je proglasio ovu teritoriju delom Portugalije. Sve do 1808. Brazil je bio portugalska kolonija, da bi nakon invazije Napoleonovih snaga na Portugaliju glavni grad portugalskog carstva bio preseljen iz Lisabona u Rio de Žaneiro.[6] Brazil je 1815. proglašen kraljevinom u sastavu Ujedinjenog Kraljevstva Portugalije, Brazila i Algarvesa. Nezavisnost je stekao 1822. stvaranjem Brazilskog carstva, unitarne države sa parlamentarnom monarhijom. Nakon vojnog puča 1889. Brazil je postao republika sa predsednikom na čelu države. Od 1964. do 1985. na vlasti je bila vojna hunta.[7] Sadašnji ustav Brazila, donet 1988, definiše ovu državu kao saveznu republiku.[8] Federaciju čine Savezni distrikt, 26 saveznih država, i 5.564 opštine.[8][9]

Privreda Brazila je 2012. bila, kako po nominalnom BDP-u, tako i po BDP-u merenim prema paritetu kupovne moći, na sedmom mestu na svetu.[10] Brazil je član organizacije BRIKS. Sa jednom od najbrže rastućih privreda na svetu stiče sve veće međunarodno priznanje i uticaj.[11] Jedan je od osnivača Ujedinjenih nacija, grupe G20, Zajednice zemalja portugalskog jezika, Latinske unije, Organizacije ibero-američkih država, Organizacije američkih država, Merkosura, i Unije južnoameričkih nacija. Spada među sedamnaest zemalja sa najvećom raznovrsnošću flore i faune na svetu. U Latinskoj Americi predstavalja regionalnu silu, dok u međunarodnim odnosima ima sve bitniju ulogu.[12][13]

Poreklo imena[uredi - уреди]

Reč „brazil“ potiče od drveta latinskog naziva caesalpinia echinata koje je nekada bilo rasprostranjeno duž brazilske obale.[14] Na portugalskom se ovo drvo zove pau-brasil, gde reč brasil ima značenje crveno kao žeravica.[15] S obzirom da daje jarkocrvenu boju za tkanine, bilo je veoma cenjeno u krugovima evropske tekstilne industrije i jedan je od prvih proizvoda kojim je trgovano između Brazila i Evrope.[16] Tokom 16. veka pripadnici domorodačkih naroda (najviše naroda Tupi) posekli su velike količine drveta caesalpinia echinata koje su menjali sa evropskim trgovcima (uglavnom Portugalcima, ali i Francuzima) za robu široke potrošnje.[17]

Zvaničan naziv zemlje, u izvornim portugalskim zapisima, bio je „Zemlja svetog krsta“ (port. Terra da Santa Cruz),[18] ali su je evropski mornari i trgovci jednostavno zvali „Zemlja brazila“ (port. Terra do Brasil) zbog trgovine drvetom brazil.[19] Narodno ime je bacilo u zasenak i na kraju je zamenilo službeni naziv. Mornari su u početku ovu zemlju zvali i „Zemljom papagaja“ (port. Terra di Papaga).[20]

Na gvarani jeziku, jednom od službenih jezika Paragvaja, Brazil se naziva „Pindorama“. Taj naziv su domoroci dali ovoj oblasti a ono označava „zemlju palminog drveća“.[21]

Povijest[uredi - уреди]

Glavni članak: Povijest Brazila

Karta Brazila portugalskih istraživača iz 1519. godine

Među povjesničarima vlada mišljenje da su područje današnjeg Brazila naselili polunomadski narodi 10.000 godina prije prvog iskrcavanja portugalskih istraživača 1500. godine, koje je predvodio Pedro Álvares Cabral.

Tijekom iduća tri stoljeća, područje Brazila su naseljavali Portugalci i izrabljivali prirodna dobra, u početku je to bilo većinom drvo pernambuco (drvo brazil ili Pau-Brasil), a onda su se u velikoj količini počele stvarati plantaže šećerne trske i kave. Također je u to vrijeme jedna od važnijih aktivnosti bila i rudarstvo (većinom se vadilo zlato). U početku se kao radna snaga koristilo porobljeno indijansko stanovništvo, a poslije 1550. godine i afričko.

1808. godine, kraljica Marija I. od Portugala (Maria I de Portugal) i njezin sin i regent, budući kralj Ivan VI. od Portugala (João VI de Portugal), su se bježeći pred Napoleonovom vojskom preselili u Rio de Janeiro, zajedno sa kraljevskom obitelji, plemstvom i vladom. Ovo je jedini zabilježeni prekokontinentalni premještaj kraljevske obitelji.

Domorodačko stanovništvo Brazila

Iako se kraljevska obitelj vratila u Portugal 1821. godine, za ovo vrijeme je Brazil prosperirao, što ga je podiglo do statusa ujedinjenog kraljevstva pod vlašću portugalske krune. Princ regent Dom Pedro I. (kasnije poznat kao Pedro IV. od Portugala) je proglasio neovisnost 7. rujna 1822. godine, čime je osnovao Brazilsko Carstvo.

Salvador je treći po veličini grad u Brazilu i bio je glavni grad do 1763.

Ropstvo je ukinuto 1888. "Zlatnim zakonom" kojeg je stvorila princeza Izabela, a intenzivno doseljavanje iz Europe je stvorilo osnovu za razvitak industrijalizacije. Pedra I. je nasljedio njegov sin Pedro II. koji se u starijoj dobi odrekao prijetolja kako bi izbjegao mogući građanski rat između vojske i mornarice. Time je proglašena federalna republika, službenog imena Republika Sjedinjenih Brazilskih Država, koju je proglasio feldmaršal Deodoro da Fonseca, 15. studenog 1889.

Krajem devetnaestog i početkom dvadesetog stoljeća, Brazil je privukao više od 5 milijuna europskih i japanskih imigranata. U tom razdoblju se događa snažna industrijalizacija Brazila i razvoj unutrašnjosti. U dvadesetom stoljeću diktatura je tri puta vladala Brazilom: od 1930–1934 i 1937–1945 pod vodstvom Getúlija Vargasa i od 1964–1985 pod vodstvom vojne hunte koju su poduprijele SAD. Od 1985. godine, Brazil je demokratska predsjednička republika.

Razdoblje pre evropske kolonizacije[uredi - уреди]

Bakrorez prikazuje obred ljudožderstva među pripadnicima plemena Tupinamba.

Najstarija grnčarija pronađena na zapadnoj hemisferi, stara oko 8.000 godina, iskopana u amazonskom basenu Brazila, pored današnjeg Santarema, pokazuje da je u tropskim šumama ove oblasti postojala razvijena preistorijska kultura,[22] i da su je nastanjivale stotine različitih domorodačkih plemena.[23] Teritorija današnjeg Brazila imala je oko 2.000 plemena, uglavnom polunomadskih koji su se bavili lovom, ribolovom, sakupljanjem, i poljoprivredom.

Domorodačko stanovništvo Brazila bilo je podeljeno na velike domorodačke nacije koje je činilo nekoliko etničkih grupa među kojima su se isticale velike grupe kao što su Tupiji, Gvarani, Že, i Aravaci.

Pre dolaska Evropljana granice između ovih grupa i njihovih podgrupa su bile uspostavljane ratovima, do kojih je dolazilo usled razlika u kulturi, jeziku i moralu.[24] Tokom ovih ratova dolazilo je do velikih vojnih operacija na kopnu i na vodi. Nakon bitaka vršeni su obredi ljudožderstva nad zarobljenicima.[25][26]

Kada su Portugalci došli u ove krajeve 1500. godine gledali su na domoroce kao na plemenite divljake, te su odmah počeli sa mešanjem rasâ.[27] Plemenski ratovi, ljudožderstvo i trka za amazonskim brazilom, zbog svoje dragocene crvene boje, ubedili su Portugalce da treba da civilizuju domorodačko stanovništvo. Međutim, Portugalci, su kao i Španci, sa sobom nenamerno doneli i bolesti na koje domoroci nisu bili imuni. Male i velike boginje, tuberkuloza, gonoreja, i grip su pobili na desetine hiljada urođenika.[28] Zaraze su se brzo širile duž domorodačkih trgovačkih puteva, pa su cela plemena bila zbrisana bez da su dolazila u dodir sa Evropljanima.[29]

Portugalska kolonizacija[uredi - уреди]

Bez obzira da li se radi o robovima ili o slobodnim ljudima, tokom vladavine Portugalaca vršena je brutalna represija nad pobunjenicima. Na ovoj slici prikazan je uobičajen postupak u to vreme, javno izlaganje raskomadanog tela osuđenog; u ovom slučaju Tiradentesa.

Dolaskom Pedra Alvaresa Kabrala 22. aprila 1500. godine na tle današnjeg Brazila ova oblast je proglašena portugalskom teritorijom.[30] Portugalci su tu zatekli domoroce podeljene na nekoliko plemena, od kojih su većina bili govornici Tupi-Gvarani jezikâ, i koji su ratovali između sebe.[31] Iako je prva naseobina sagrađena 1532, prava kolonizacija je počela 1534, kada je portugalski kralj Žoao III podelio teritoriju na dvanaest privatnih i autonomnih kapetanskih kolonija Brazila.[32][33] Decentralizovanost i neusklađenost kapetanskih kolonija pokazala se kao loše rešenje, pa ih je portugalski kralj 1549. reorganizovao u Generalni guvernorat Brazila, unitarnu portugalsku koloniju u Južnoj Americi.[33][34] Tokom prva dva veka kolonizacije, domoroci i Evropljani su neprestano ratovali.[35][36][37][38] Polovinom 16. veka šećerna trska je postala najvažniji izvozni proizvod Brazila,[31][39] dok su robovi iz podsaharske Afrike bili najvažniji uvozni proizvod,[40][41][42] zbog potreba rada na plantažama šećerne trske.[28][43] Do kraja 17. veka, izvoz šećerne trske počeo je da opada,[44] a zlato koje su otkrili bandeirantesi, poslednje decenije 17. veka, postalo je novi oslonac privrede kolonije, i dovelo do brazilske zlatne groznice,[45] koja je privukla hiljade naseljenika u Brazil iz Portugalije i portugalskih kolonija po svetu.[46] Ovi događaji su doveli do sukoba između došljaka i starih kolonista.[47]

Portugalske ekspedicije poznate kao bandeirantesi su postepeno širile prvobitnu granicu kolonije do današnjih granica Brazila.[48][49] U ovom razdoblju druge evropske sile pokušale su da kolonizuju delove Brazila, pa su Portugalci morali da se bore sa Francuzima u Riju tokom šezdesetih godina 16. veka, u Maranjau tokom druge decenije 17. veka, i sa Holanđanima u Baiji i Pernambuku, tokom Holandsko-portugalskog rata, nakon raspada Iberijske unije.[50]

Portugalska kolonijalna uprava u Brazilu imala je dva metoda pomoću kojih je obezbeđivala red, i monopol nad najbogatijom i najvećom kolonijom: nadziranje i iskorenjivanje svih oblika pobune i ustanaka robova,[51] kao i suzbijanje svih pokreta za autonomijom, kao što je Inkonfidensija mineira (port. Inconfidência Mineira).[52]

Ujedinjeno Kraljevstvo[uredi - уреди]

Krajem 1807, španske i Napoleonove snage su ugrozile bezbednost Portugalije, usled čega je princ regent Žoao, u ime kraljice Marije I, preselio kraljevski dvor iz Lisabona u Brazil.[53] Njihovim dolaskom u Brazilu su osnovane neke od prvih finansijskih institucija, kao što su lokalne berze,[54] i Narodna banka. Takođe, okončan je monopol u trgovini sa Portugalijom, otvaranjem ka drugim državama. Godine 1809, kao odgovor na to što je prisiljen da ode u egzil, princ regent je naredio osvajanje Francuske Gvajane.[55]

Nakon Španskog rata za nezavisnost 1814, evropski dvorovi su smatrali neprikladnim da poglavar jedne stare evropske monarhije stoluje u svojoj koloniji, te su zahtevali od kraljice Marije I i princa regenta Žoaa da se vrate u Portugaliju. Kraljevska porodica je, u cilju opravdanja boravka u Brazilu, 1815. proglasila Ujedinjeno Kraljevstvo Portugalije, Brazila, i Algarve, čime je stvorena plurikontinentalna transatlantska kraljevina.[56] Portugalske vođe su zahtevale da se dvor vrati u Lisabon, što je bio jedan od ciljeva Liberalne revolucije iz 1820, dok su grupe Brazilaca zahtevale nezavisnost i republiku, što je ispoljeno pobunom u Pernambuku 1817. godine.[56] Žoao VI je 1821. morao da se vrati u Lisabon, jer su to od njega zahtevali revolucionari.[57] Nakon dolaska položio je zakletvu na novi ustav, dok je svog sina, princa Pedra de Alkantaru, imenovao regentom Kraljevstva Brazil.[58]

Nezavisno carstvo[uredi - уреди]

Slika „Nezavisnost ili smrt“, brazilskog slikara, Pedra Melja na kojoj je prikazano proglašenje nezavisnosti Brazila 7. septembra 1822.

Dok je napetost između Portugalaca i Brazilaca rasla, portugalski Kortes je predvođen novim režimom nakon Liberalne revolucije iz 1820. pokušao da vrati Brazilu status kolonije.[59] Brazilci su odbili da se povinuju toj odluci. U tome ih je podržao i princ Pedro, proglasivši nezavisnost od Portugalije 7. septembra 1822. Ovaj dan se obeležava kao Dan nezavisnosti Brazila.[60]

Princ Pedro je 12. oktobra 1822. proglašen za prvog brazilskog cara a krunisan je 1. decembra 1822. kao dom Pedro I.[61] Nakon toga usledio je Brazilski rat za nezavisnost, koji se raširio u severnim i severoistočnim delovima zemlje kao i u provinciji Sisplatina.[62] Poslednji portugalski vojnici su se predali 8. marta 1824.[63] Portugalija je 29. avgusta 1825. zvanično priznala Brazil kao nezavisnu državu.[64]

Pedro I je abdicirao 7. aprila 1831, ostavivši svog petogodišnjeg sina da vlada Brazilom. To je učinio jer je želeo da postavi svoju ćerku na mesto kraljice Portugalije nakon što je umro Žoao VI. Njegov maloletni sin nije mogao da vlada državom te je umesto njega vladalo namesništvo.[65] Kada je postao punoletan njegov sin je postao dom Pedro II.[66]

Brazilske snage (u plavoj uniformi) započinju borbu sa paragvajskom vojskom (neki su u crvenoj uniformi a neki su bez košulje) tokom Paragvajskog rata.

U odsustvu harizmatične osobe koja bi predstavljala umerenog vladara, u ovom razdoblju došlo je do niza lokalnih pobuna, kao što su Kabanažem, Ustanak Malea, Balajda, Sabinada, Rat odrpanaca. Do njih je došlo usled nezadovoljstva stanovnika u unutrašnjosti sa centralnim vlastima, kao i zbog socijalnih napetosti, robovlasništva, i drugačijeg viđenja državnog uređenja.[67]

Ovaj period unutrašnjih političkih i društvenih previranja, među koje spada i Praierijski ustanak, završen je tek krajem četrdesetih godina 19. veka, nekoliko godina nakon što je ukinuto namesništvo i maloletni Pedro II krunisan za cara 1841. godine.[67]

Tokom poslednje faze monarhije, unutrašnja politička debata je bila usmerena na pitanje robovlasništva. Trgovina robovima preko Atlantika ukinuta je 1850,[68] kao rezultat Aberdinskog akta koji je donela Velika Britanija, međutim robovlasništvo je zvanično ukinuto tek u maju 1888.[69]

Spoljni poslovi monarhije su prvenstvo bili vezani za odnose sa susedima na jugu Brazila. Nakon Sisplatinskog rata, koji je doveo do nezavisnosti Urugvaja,[70] Brazil je uspešno vodio još tri rata tokom 58-godišnje vlasti Pedra II. To su bili Laplatski rat, Urugvajski rat, i Paragvajski rat, najveći u istoriji Brazila.[71][72]

Dana 15. novembra 1889. oficiri vojske, kao i finansijska i seoska elita, vojnim pučem su ukinuli monarhiju.[73]

Republika[uredi - уреди]

Od uspostavljanja republike brazilska vojska je imala veliki uticaj na vlast. Žetulio Vargas (u sredini, bez šešira) bio je jedan od ljudi kog je vojska postavila na mesto predsednika Brazila u oktobru 1930.

Proglašenjem republike Brazil je postao demokratska zemlja, ali samo na papiru, u suštini vladala je diktatura. Sloboda štampe je nestala a izbore su nadzirali oni koji su bili na vlasti.[74] Pravo glasa je bilo ograničeno na veoma mali broj ljudi, tako je 1910. u Brazilu od 22 miliona ljudi bilo samo 627 hiljada birača a tokom dvadesetih godina 20. veka između 2,3% i 3,4% stanovnika Brazila imalo je pravo glasa.[75] Nekoliko građanskih i vojnih pobuna doprinele su krahu vladajućeg režima pa je 1930, poraženi kandidat opozicije na predsedničkim izborima, Žetulio Vargas, uz pomoć vojske, izvršio prevrat.[76][77] Vargas je na vlasti trebalo da ostane samo privremeno ali je umesto toga zabranio rad kongresa, suspendovao ustav, proglasio vanredno stanje i smenio guvernere saveznih država zajedno sa njihovim pristalicama.[78][79]

Tokom tridesetih godina 20. veka tri puta je pokušano svrgavanje Vargasa i njegovih pristalica sa vlasti: u drugoj polovini 1932, u novembru 1935, i u maju 1938. godine.[80][81][82] Godine 1937. Vargasov režim postao je krajnje diktatorski, brutalnost i cenzura štampe su postali još izraženiji. [83]

U spoljnoj politici, uspeh u rešavanju graničnih problema sa susedima na početku postojanja republike,[84] pratio je neuspešni pokušaj da se zadobije važna uloga u Ligi naroda,[85]nakon brazilskog učešća u Prvom svetskom ratu.[86][87] Tokom Drugog svetskog rata Brazil je bio neutralan do avgusta 1942. kada je stao na stranu saveznika.[88][89] Tome su doprineli napadi nemačkih podmornica na brazilsko brodovlje u Atlantskom okeanu.[90]

Nakon pobede saveznika 1945. i okončanja nacističko-fašističkih režima u Evropi, Vargasova pozicija postala je neodrživa te je on ubrzo svrgnut vojnim pučem, čime je demokratiju ponovo uspostavila ista armija koja ju je ukinula 15 godina ranije.[91] Vargas je počinio samoubistvo avgusta 1954. usred političke krize, nakon što se na vlast vratio na izborima 1950. godine.[92][93]

Druga polovina 20. veka[uredi - уреди]

Nakon Vargasovog samoubistva vlast je vršilo nekoliko kratkotrajnih privremenih vladâ.[94] Godine 1956. predsedik Brazila postao je Žuselino Kubiček. On je zauzeo pomirljiv stav prema opoziciji što mu je omogućilo da nesmetano vlada.[95] Tokom njegove vladavine došlo je do velikog rasta privrede i industrijske proizvodnje,[96] međutim, njegovo najveće delo je izgradnja Brazilije, novog glavnog grada. Ovaj projekat je inaugurisan 1960. godine.[97] Ne mestu predsednika nasledio ga je Žanio Kvadros, koji je dužnost obavljao manje od godinu dana.[98] Nakon njega dužnost predsednika preuzeo je Žoao Gular. On se sukobio sa snažnom opozicijom[99] pa je 1964. svrgnut vojnim pučem a vlast u Brazilu je preuzela vojska.[100]

Lula da Silva, predsednik od 2003. do 2011, tokom čijeg mandata je brazilska privreda postala šesta na svetu.

Novi režim je nameravao da ima samo prelaznu ulogu[101] ali se postepeno pretvorio u otvorenu diktaturu. To je ozakonjeno objavom Petog institucionalnog akta 1968. godine.[102] Represija nije bila ograničena samo na pripadnike gerile koji su se suprotstavljali režimu, već i na pripadnike inteligencije, umetnike, novinare i ostale članove građanskog društva,[103][104] u i van zemlje (preko zloglasne „operacije Kondor“).[105][106] Uprkos svojoj brutalnosti, kao i drugi totalitarni režimi u istoriji, zahvaljujući privrednoj ekspanziji, poznatoj kao „privredno čudo“, režim je svoju najveću popularnost imao početkom sedamdesetih godina 20. veka.[107]

Međutim, i pored pobede protiv levičarskih gerilaca,[108] višegodišnja represija i nemogućnost da se izbore sa ekonomskim problemima, kao i opšte nezadovoljstvo naroda doveli su do toga da vlast promeni politiku i krene ka demokratizaciji društva. Tu politiku su predvodili generali Gejzel i Golberi.[109] Donošenjem Zakona o amnestiji 1979. godine započeo je postepeni povratak Brazila ka demokratiji, koji je dovršen tokom osamdesetih godina 20. veka.[110]

Vojna hunta je sišla sa vlasti 1985. kada je Žoze Sarnej preuzeo dužnost predsednika. On je bio nepopularan jer nije uspeo da se izbori sa ekonomskom krizom i hiperinflacijom nasleđenom od prethodnog režima.[111] Sarnejeva vlada omogućila je da na izborima 1989. bude izabran, malo poznati, Fernando Kolor. Narodna skupština mu je 1992. izglasala nepoverenje.[112] Kolora je nasledio potpredsednik Itamar Franko. On je za ministra finansija postavio Fernanda Enrike Kardoza. Kardozo je 1994. počeo da sprovodi ekonomsku politiku poznatu kao Plano real (port. Plano Real),[113] što se pokazalo veoma uspešnim. Posle decenijâ loše ekonomske politike ranijih vladâ ove mere su konačno stabilizovale brazilsku ekonomiju,[114][115] i omogućile su Kardozu da iste godine bude izabran za predsednika i reizabran 1998. godine.[116]

Mirna smena vlasti obavljena je 2002. između Kardoza i glavnog opozicionog kandidata, Luisa Inasija Lule da Silve. Ovaj događaj je pokazao da je Brazil konačno ostvario političku stabilnost.[117] Lulu je 2011. nasledila Dilma Rusef, prva žena na mestu predsednika i jedna od najmoćnijih žena na svetu.[118][119]

Zemljopis[uredi - уреди]

Glavni članak : Zemljopis Brazila

Brazil je 5. po veličini država na svijetu. Nalazi se u Južnoj Americi, i ujedno je najveća država na tom kontinentu. Nju većinom prekriva tropska šuma, a na istočnoj strani izlazi na Atlantski ocean. Kroz Brazil protječe jedna od najvećih rijeka na svijetu Amazona.

Amazona ima najveću količinu vode od svih rijeka na svetu. Glavne rijeke koje protječu kroz Brazil su: Amazona, São Francisco, Tocantins...

Hidrografija[uredi - уреди]

Brazil se hidrografski dijeli na tri riječna slijeva, od kojih Amazonski slijev obuhvaća oko 60% teritorija, slijev rijeke La Plata oko 17% a ostatak pripada rijekama istočnog Brazila.

Amazona (portugalski: Río Amazonas, španjolski: Rio de las Amazonas) je vodom najbogatija rijeka na Zemlji, čiji protjecaj iznosi 180.000 u sekundi. Izvire u Peruanskim Andama pod imenom Marañón, a kao rijeka Ucayali teče prema istoku. Prima veliki broj pritoka od kojih neke (Madeira i Purus) svojom dužinom nadmašuju Dunav. Daljni tok se odvija estuarijem i završava se ulijevanjem u Atlantski ocean.

Dužina toka sa izvornim rijekama je 6.180 km, a plovna dužinom je od 4.100 km. Slijev Amazone obuhvaća površinu od oko 7 milijuna km², a sve to ga čini najvećom rijekom na svijetu. Kada se izlije, Amazona je široka dvostruko više od širine Jadrana. Na ušću Amazone nalazi se otok Marajó veličine Danske.

Otoci[uredi - уреди]

(za kompletan popis pogledajte članak: Popis otoka u Brazilu)

Veći brazilski otoci u Atlantskom oceanu su:

Regije[uredi - уреди]

Kopneni dio Brazila se obično geografski i statistički dijeli na pet regija: Sjevernu, Sjeveroistočnu, Središnjozapadnu, Jugoistočnu i Južnu regiju.

  • Sjeverna regija čini 45.27% površine Brazila i ovo je regija sa najmanjim brojem stanovnika. Regija je poprilično nerazvijena i neindustrijalizirana (iznimka je grad Manaus). U njoj se nalazi veći dio Amazonske prašume i mnoštvo indijanskih plemena.
  • Sjeveroistočna regija sadrži oko trećine ukupnog stanovništva Brazila. Ovo je poprilično kulturalno raznolika regija, u kojoj se mješaju portugalska, afričko-brazilska i indijanska kultura. Ovo je najsiromašnija regija Brazila koja je poznata po obali i suhoj klimi.
  • Središnjozapadna regija je druga po veličini u Brazilu, ali sa vrlo malim brojem stanovnika. U ovoj regiji se nalazi glavni grad Brasília. Također se u ovoj regiji se nalazi i Pantanal, najveće močvarno područje u svijetu, kao i manji dio Amazonske prašume. Većinu regije čini Cerrado, najveća savana na svijetu. Ova savana ima dva razdoblja: kišno (od listopada do travnja) i suho (od svibnja do rujna). Ova regija je vrlo važna zbog poljoprivrede. Najveći gradovi su: Brasília, Goiânia, Campo Grande i Cuiabá.
  • Jugoistočna regija je najbogatija i najgušće naseljena regija Brazila. U njoj se nalazi više ljudi nego u bilo kojoj južnoameričkoj državi i sadrži jedan od najvećih megalopolisa na svijetu, čiji su najveći gradovi São Paulo i Rio de Janeiro. Regija je poprilično raznolika, uključujući poslovno središte São Paulo, povijesne gradove u Minas Geraisu, plaže Rio de Janeira i obalu Espírito Santoa.
  • Južna regija je najbogatija regija Brazila (mjereno po BDP-u po stanovniku), sa najvećim životnim standardom u zemlji.To je također najhladnija regija u Brazilu, gdje se na većim visinama pojavljuje i mraz i snijeg. Regiju većinom nastanjavaju europski imigranti, većinom Nijemci, Talijani i Slaveni, što se vidi i u lokalnoj kulturi. Najveći grad: Kuritiba.

Klima[uredi - уреди]

Jugozapadna obala i primorje Brazila imaju vlažnu i vruću klimu. Na Brazilskom gorju ljeta su svježa, a godišnja količina padalina manja. Samo na krajnjem sjeveroistoku količina padavina je vrlo mala (400-500 milimetara). Amazonska nizina ima pretežno ekvatorijalnu klimu sa jednolično raspoređenim padalinama tokom cijele godine (oko 1.000 mm uz obalu i oko 2.000 mm u najzapadnijem dijelu). Najjužniji dio Brazilskog gorja zalazi u suptropsku zonu, prelazeći na krajnjem jugu u umjereni pojas.

Veći dio zemlje ima osjetne sezonske promjene u količini kiše, temperaturi i vlažnosti. Zima u Brazilu traje od lipnja do kolovoza sa prosječnom temperaturom 13-18 °C. Leti (prosinac-veljača) Rio je vreo i vlažan, sa temperaturom iznad 30 °C. U ostalom dijelu godine temperature se kreću do 25 °C. Sjeveroistočna obala je jednako vrela kao i Rio, ali je manje vlažna i zagušljiva. Amazonska nizina je dio zemlje, koji prima najveću količinu kiše.

Upravna podjela[uredi - уреди]

Za više informacija pogledajte članak: Države Brazila.

Brazil je podijeljen na 27 federalnih jedinica, 26 država i Federalni (ili savezni) distrikt, u kojem se nalazi glavni grad Brasília. U zagradi su službene kratice pojedinih država (estados).

Savezne države
  1. Bandeira do Acre.svg Acre (AC)
  2. 25px Alagoas (AL)
  3. Bandeira do Amapá.svg Amapá (AP)
  4. Bandeira do Amazonas.svg Amazonas (AM)
  5. Bandeira da Bahia.svg Bahia (BA)
  6. Bandeira do Ceará.png Ceará (CE)
  7. Bandeira do Espírito Santo.svg Espírito Santo (ES)
  8. Bandeira de Goiás.svg Goiás (GO)
  9. Bandeira do Maranhão.svg Maranhão (MA)
  10. Bandeira de Mato Grosso.svg Mato Grosso (MT)
  11. Bandeira de Mato Grosso do Sul.svg Mato Grosso do Sul (MS)
  12. Bandeira de Minas Gerais.svg Minas Gerais (MG)
  13. Bandeira do Pará.svg Pará (PA)
  1. Bandeira da Paraíba.svg Paraíba (PB)
  2. Bandeira do Paraná.svg Paraná (PR)
  3. Bandeira de Pernambuco.svg Pernambuco (PE)
  4. Bandeira do Piauí.svg Piauí (PI)
  5. Bandeira do estado do Rio de Janeiro.svg Rio de Janeiro (RJ)
  6. Bandeira do Rio Grande do Norte.png Rio Grande do Norte (RN)
  7. Bandeira do Rio Grande do Sul.png Rio Grande do Sul (RS)
  8. Bandeira de Rondônia.svg Rondônia (RO)
  9. Bandeira de Roraima.svg Roraima (RR)
  10. Bandeira de Santa Catarina.png Santa Catarina (SC)
  11. Bandeira do estado de São Paulo.svg São Paulo (SP)
  12. Bandeira de Sergipe.svg Sergipe (SE)
  13. Bandeira do Tocantins.svg Tocantins (TO)
Brazil States.svg
Distrikt
  1. Bandeira do Distrito Federal (Brasil).svg Brazilski federalni distrikt

Stanovništvo[uredi - уреди]

Liberdade, São Paulo, je dom najvećoj zajednici Japanaca izvan Japana

Brazil prema procjeni (2005) ima 186,405,000 stanovnika, od kojih se Brazilcima izjasnilo 152,387,000 ljudi plus 22,369,000 brazilskim mesticima. Nabrojano je čak 295 različitih etničkih zajednica, od kojih se uz desetak izuzetaka sva ostala odnose na mnogobrojna indijanska plemena. Najbrojniji su (ne računajući prastanovnike Indijance): Brazilci 152,387,000 (plus 22,369,000 brazilskih mestika); Portugalci 750,000; Nijemci 516,000 (plus 6,700 Sasa; sjeverni Nijemci porijeklom od starih Sasa); detribalizirani Indijanci 400,000; Romi 345,000 (plus Brazilski Romi 375,000; Romi Gitani nazivani i Calo Romany 149,000); Arapi 243,000; Kinezi 237,000; Španjolci 227,000; Poljaci 186,000; Židovi 134,000; Rusi 126,000; Armenci 41,000; Korejci 41,000, Anglo-Amerikanci 33,000; Ukrajinci 30,000; Mađari 20,000; Rumunji (19,000); Srbi 18,000; Francuzi 16,000; Grci 9,600; Nizozemci 9,400; Englezi 7,700; Baski 5,600; Slovaci 3,400. Hrvati u Brazilu žive poglavito u São Paulu, a prema Hrvatskoj matici iseljenika broje oko 40,000.

Pogledajte i: Razvoj stanovništva u Brazilu, Brazilci

Rase[uredi - уреди]

Prema brazilskom Ustavu iz 1988. godine, rasizam je težak zločin i kažnjava se zatvorom. Zbog velike koncentracije i zajedničkog života različitih rasa, rasizam u Brazilu je vrlo rijedak. Prema popisu IBGE-a iz 2000. godine, rasna struktura Brazila je slijedeća:

  • bijelci 53.7%
  • mješane rase 38.5% (većinom bijelci i crnci (mulati)
  • crnci 6.2%
  • azijati 0.5%
  • američki indijanci 0.4%
  • neodređeni 0.7%

Gradovi[uredi - уреди]

Veći gradovi: Popis gradova u Brazilu

Religija[uredi - уреди]

Smješten na vrhu brda visokog 710 m, kip Isusa Iskupitelja u Rio de Janeiru je najpoznatiji spomenik u Brazilu.

Prema popisu IBGE-a:

  • 73.6% stanovništva Brazila je katoličke vjeroispovijesti što čini Brazil zemljom sa najvećim brojem katolika na svijetu.
  • Protestanti čine oko 15.4%.
  • 7.4% stanovništve se smatra agnosticima ili ateistima.
  • spiritističke religije čine oko 1.3% stanovnika (oko 2.3 milijuna).
  • 0.3% stanovništva su sljedbenici tradicionalnih afričkih religija, kao Candomblé, Macumba, i Umbanda.
  • 1.8% pripada drugim religijama. Jehovini svjedoci imaju oko 500,000 vjernika, Budizam (215,000), Seicho-No-Ie (151,000), judaizam (87,000), i islam (27,000).
  • Postoji značajan broj ljudi koji prakticiraju kombinacije religija, kao katolicizam, Candomblé i lokalnih indijanskih religija.

Brazilski indijanci[uredi - уреди]

Brazilski indijanci

Pogledajte: Brazilski indijanci - popis po državama

Jezici[uredi - уреди]

Portugalski je službeni jezik, a jezik kojim Brazilci govore je dijalekt/vernakular kojeg lingvisti nazivaju brazilski portugalski. Razlike između razgovornog brazilskog portugalskog jezika i razgovornog europskog portugalskog jezika slične su razlikama između razgovornog švicarskog njemačkog i službenog njemačkog. Na brazilski dijalekt portugalskog su u velikoj mjeri utjecali razni afrički i lokalni indijanski jezici.

Brazil je jedina država u Americi u kojoj je portugalski službeni jezik, što ga čini velikim dijelom nacionalnog identiteta.

Lokalni indijanski jezici se većinom koriste u sjevernom dijelu zemlje, iako je i tamo portugalski vrlo zastupljen. Razni imigrantski jezici se većinom koriste u južnom dijelu Brazila, a njihovi govornici su najčešće ruralno stanovništvo koji su obično dvojezični. Od ovih jezika su najvažniji brazilski-njemački dijalekti, kao Riograndenser Hunsrückisch i pomoranski jezik, i varijanta talijanskog jezika, koja se temelji na venecijanskom jeziku. U São Paulu se u imigrantskim četvrtima (kao Liberdade) često može čuti i japanski jezik.

Gospodarstvo[uredi - уреди]

Brazil sadrži velika prirodna bogatstva, ponajviše zbog Amazonske prašume. Posebno je razvijena poljoprivreda, industrija, rudarstvo i uslužni sektor. Brazilski BDP je puno veći od BDP-a bilo koje države Latinske Amerike, što je čini vodećom ekonomskom snagom u Mercosuru. Po MMF-u i Svjetskoj banci, Brazil ima deveto po veličini gospodarstvo na svijetu po kupovnoj moći. Veliki udio u brazilskom gospodarstvu imaju poduzeća iz SAD-a, Švicarske, Japana, Francuske. Svake godine se posijeku velike površine šume. Te se nove površine upotrebljavaju u poljoprivredi. Najveći dio plantaža je u vlasništvu velikih feudalaca.

Najveći dio radno sposobnog stanovništva je zaposlen u uslužnim djelatnostima (42%), u poljoprivredi (31%) i u industriji 27%.

Poljoprivreda[uredi - уреди]

Veliki dio Brazila pokrivaju plodna zemljišta, na kojima se mogu dobivati po dva ili tri uroda godišnje. Sada se obrađuje samo 4% od ukupne površine, ali ni u jednoj zemlji svijeta nema mogućnosti tako velikog širenja obradivih površina kao u Brazilu.

Najveći dio zemljišta čine krupni veleposijedi, od kojih su neki jednaki površini srednjeameričkih država. Zbog velike površine zemlje, koja se pruža u nekoliko klimatskih pojaseva, poljoprivreda je raznolika. U tropskim i suptropskim krajevima uzgaja se šećerna trska, pamuk, duhan, banane, kava i dr. Za domaću potrošnju najviše se uzgajaju pšenica i kukuruz (u umjerenom pojasu), manioka, žitarice, grah i kikiriki za ulje. Zbog nedostatka mehanizacije i male upotrebe umjetnog gnojiva, prinosi po hektaru su među najmanjima u svijetu. Tako, prosječan prinos pšenice po hektaru iznosi samo 1.000 kg, što je oko sedam puta manje nego npr. u Nizozemskoj ili Danskoj.

Najznačajniji izvozni proizvod Brazila je kava (minas), a gotovo polovica ukupne proizvodnje dobiva se u saveznoj državi Sao Paolo, najvećem monokulturnom području proizvodnje kave u svijetu. Na svjetskom tržištu naročito su poznate vrste brazilske kave, koje imaju nazive po izvoznim lukama : santos, minas, parana, rio... Na visoravnima Brazilskog gorja razvijeno je ekstenzivno stočarstvo (preko 55 milijuna goveda, 30 milijuna svinja, 16 milijuna ovaca, 7 milijuna konja, itd.).

Brazil raspolaže velikim mineralnim bogatstvom, koje tek treba iskoristiti. Znatna su nalazišta boksita, željeza, mangana, nikla, fosfata, platine, urana, grafita, te zlata i dijamanata za industrijske potrebe (brazilski topaz- cijenjeni dragi kamen zlatnožute boje). Veliko prirodno bogatstvo predstavlja vodena snaga brazilskih rijeka, ali se od 20 milijuna ks vodene energije koristi samo 11,2%.

Industrija[uredi - уреди]

Brazilski industrijski sektor je najrazvijeniji u Latinskoj Americi i čini jednu trećinu brazilskog BDP-a. Najvažnije grane brazilske industrije su: automobilska, petrokemijska, proizvodnja čelika, kompjuterska, zrakoplovna i druge industrije.

Brazilska vlada poduzima korake kako bi se smanjila ovisnost Brazila o uvoznoj nafti. Prije je 70% nafte u Brazilu bilo uvezeno, a danas samo 33%. Brazil je jedna od vodećih zemalja svijeta po proizvodnji električne energije u hidroelektranama. Trenutno se 92% električne energije u Brazilu proizvodi na taj način. Najveći projekti u ovom području su: Brana na rijeci Parani, koja je najveća svjetska brana i proizvodi 12,600 megavata, i Brana Tucurui u sjevernom Brazilu. Prvi nukulearni reaktor za potrebe proizvodnje električne energije, Angra I je u funkciji već desetak godina. Trenutačno je u fazi otvaranja i Angra II, a planira se i Angra III. Zajedno bi ovi reaktori trebali proizvoditi oko 3,000 megavata.

Najveća industrijska središta su Sao Paulo, Rio de Janeiro, Belo Horizonte i Kuritiba.

Promet[uredi - уреди]

Značajne luke za međunarodni brodski promet su Belem, Fortaleza, Ilheus, Manaus, Paranagua, Porto Alegre, Recife, Rio de Janeiro, Rio Grande, Salvador i Santos.

Reference[uredi - уреди]

  1. José María Bello (1966). A History of Modern Brazil: 1889-1964. Stanford University Press. str. 56-. ISBN 978-0-8047-0238-6. http://books.google.com/books?id=O26rAAAAIAAJ&pg=PA56. 
  2. United Nations Statistics Division - Standard Country and Area Codes Classifications
  3. S. George Philander (2012). Encyclopedia of Global Warming and Climate Change, Second Edition. Princeton University. str. 148-. ISBN 978-1-4129-9261-9. http://books.google.com/books?id=B8VE92tDqEEC&pg=PA148. 
  4. Crocitti & Vallance 2012, pp. 23.
  5. "Geography of Brazil". CIA. CIA. https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/br.html. pristupljeno 4. 2. 2014.. 
  6. A. J. R. Russell-Wood (1998). The Portuguese Empire, 1415-1808: A World on the Move. Univerzitet Džons Hopkins. str. 26-. ISBN 978-0-8018-5955-7. http://books.google.com/books?id=JTVH7PZU1hUC&pg=PA26. 
  7. "Introduction of Brazil". Central Intelligence Agency. 2008. https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/br.html. pristupljeno 3. 6. 2008.. 
  8. 8.0 8.1 "Ustav Brazila". Predsednik Republike. http://www.planalto.gov.br/ccivil_03/Constituicao/Constituicao.htm. pristupljeno 11. 3. 2014.. 
  9. "Territorial units of the municipality level". Brazilian Institute of Geography and Statistics. 2008. http://www.sidra.ibge.gov.br/bda/territorio/tabunit.asp?n=6&t=2&z=t&o=4. pristupljeno 28. 12. 2013.. 
  10. "World Development Indicators database" (PDF file), World Bank, 7 October 2009.
  11. Klendening, Alan. "Booming Brazil could be world power soon", Ju-Es-Ej tudej – Asošiejted pres, 17. 4. 2008., pp. 2-, pristupljeno 3. 1. 2014..
  12. Clare Ribando Seelke (2010). Brazil-U. S. Relations. Congressional Research Service. str. 1-. ISBN 978-1-4379-2786-3. http://books.google.com/books?id=AedJmV-wedMC&pg=PA1. 
  13. Dominguez, Jorge; Byung Kook Kim (2013). Between Compliance and Conflict: East Asia Latin America and the New Pax Americana. Center for International Affairs, Harvard University. str. 98-99. ISBN 978-1-136-76983-2. http://books.google.com/books?id=c0I_4JmjFbwC&pg=PA98. 
  14. Fausto 1999, str. 9
  15. Vincent 2003, str. 36
  16. Tucker 2007, str. 186
  17. Lee 2011, str. 196
  18. Bonier Corporation (1880). Popular Science. Bonnier Corporation. str. 493-. ISSN 01617370. http://books.google.com/books?id=hiQDAAAAMBAJ&pg=PA493. 
  19. Jean de Léry (1990). History of a Voyage to the Land of Brazil, Otherwise Called America. University of California Press. str. 242-. ISBN 978-0-520-91380-6. http://books.google.com/books?id=F8qqKoCSWVkC&pg=PA242. 
  20. Sokolow 2003, str. 84
  21. Maria Herrera-Sobek (2012). Celebrating Latino Folklore. ABC-CLIO. str. 155-. ISBN 978-0-313-34340-7. http://books.google.com/books?id=lY-tY62V1FIC&pg=PA155. 
  22. Science Magazine, 13. decembar 1991. http://www.sciencemag.org/content/254/5038/1621.abstract
  23. Levine & Crocitti 1999, pp. 11.
  24. Fausto 2000, pp. 45-46, 55.
  25. Pereira Gomes 2000, pp. 28-29.
  26. Fausto 2000, pp. 78-80.
  27. Boxer, pp. 108.
  28. 28.0 28.1 Boxer, str. 102
  29. Skidmore, pp. 30, 32..
  30. Boxer, str. 98
  31. 31.0 31.1 Boxer, str. 100
  32. Boxer, pp. 100–101..
  33. 33.0 33.1 Skidmore, pp. 27.
  34. Boxer, pp. 101.
  35. Meuwese 2011.
  36. Metcalf 2005, pp. 70, 79, 202.
  37. Crocitti & Vallance 2012.
  38. Minahan 2013, pp. 300.
  39. Skidmore, pp. 36.
  40. Middleton & Lombard 2011, pp. 54.
  41. Boxer, pp. 110.
  42. Skidmore, pp. 34.
  43. Skidmore, pp. 32–33.
  44. Boxer, pp. 164.
  45. Boxer, pp. 168, 170..
  46. Boxer, pp. 169.
  47. Kohn 2007, pp. 174.
  48. The New Cambridge Modern History. CUP Archive. 1967. str. 498-. GGKEY:EK6S135KQ1N. http://books.google.com/books?id=1BY9AAAAIAAJ&pg=PA498. 
  49. Corrado 2008, pp. 95, 145.
  50. Bethell 1987, pp. 19, 74, 86, 169-70.
  51. Schwartz 1996, pp. 103.
  52. MacLachlan 2003, pp. 3.
  53. Boxer, str. 213
  54. Barcellos, Marta; Azevedo, Simone (2011). Histórias do Mercado de Capitais no Brasil. Campus Elsevier. str. xiv. ISBN 978-85-352-3994-2. 
  55. Bueno, pp. 145.
  56. 56.0 56.1 Mosher 2008, str. 9
  57. Adelman 2006, str. 334
  58. Lustosa, pp. 109–110.
  59. Lustosa, pp. 117–119.
  60. Lustosa, pp. 150–153.
  61. Vianna, pp. 418.
  62. Diégues 2004. pp. 168, 164, 178
  63. Diégues 2004, pp. 179-180.
  64. Lustosa, pp. 208.
  65. Carvalho 2007, pp. 21.
  66. Lyra (v.1), pp. 17
  67. 67.0 67.1 Fausto 1999.
  68. Bethell 2009.
  69. Scott 1988.
  70. Levine 1999, pp. 62.
  71. Lyra (v.1), pp. 164, 225, 272
  72. Fausto 1999, Chapter 2, page 83, and 2.6 "The Paraguayan War"
  73. Smallman 2002, pp. 16-18.
  74. Smallman 2002, pp. 18.
  75. Hudson 1998, str. 22
  76. Levine & Crocitti 1999, pp. 149.
  77. Keen & Haynes 2004, pp. 356-357.
  78. McCann 2004, pp. 303.
  79. Williams 2001.
  80. Burns 1993, pp. 352.
  81. Dulles, John W.F (2012). Anarchists and Communists in Brazil, 1900–1935. University of Texas Press. ISBN 978-0-292-74076-1. 
  82. Frank M. Colby, Allen L. Churchill, Herbert T. Wade & Frank H. Vizetelly. "The New international year book". Dodd, Mead & Co. 1989. ISBN . pp. 102 "The Fascist Revolt"
  83. Bourne 1974, pp. 77.
  84. Mares, pp. 125.
  85. Ellis 2003, pp. 105-145.
  86. Burns 1993, pp. 305.
  87. M.Sharp, I.Westwell & J.Westwood. "History of World War I, Volume 1" Marshall Cavendish Corporation. 2002. ISBN . pp. 97
  88. Scheina 2003.
  89. Thomas M. Leonard & John F. Bratzel; "Latin America during World War II" Rowman & Littlefield Publishers Inc. 2007. pp. 150
  90. Hirst 2005, pp. 4-5.
  91. McCann 2004, pp. 441.
  92. Roett 1999, pp. 106-108.
  93. Keen & Haynes 2004, pp. 361–362.
  94. Skidmore, pp. 201.
  95. Skidmore, pp. 202–203.
  96. Skidmore, pp. 204.
  97. Skidmore, pp. 204–205.
  98. Skidmore, pp. 209–210.
  99. Skidmore, pp. 210.
  100. Fausto 2005, pp. 397.
  101. Gaspari, A Ditadura Envergonhada, pp. 141-142.
  102. Gaspari, A Ditadura Envergonhada, pp. 35.
  103. Crocitti & Vallance 2012, pp. 395.
  104. Young & Cisneros 2011, pp. 224.
  105. Burgorgue-Larsen & Torres 2011, pp. 299.
  106. Crocitti 2012, pp. 396.
  107. Crocitti 2012, pp. 395-397.
  108. Burns 1993, pp. 457.
  109. Fausto 1999, Chapter 6 "The military government and the transition to democracy (1964-1984)"
  110. Fausto 1999
  111. Fausto 2005, pp. 464–465.
  112. Fausto 2005, pp. 465, 475.
  113. Skidmore, pp. 311.
  114. Fausto 1999, Epilogue
  115. Fausto 2005, pp. 482.
  116. Fausto 2005, pp. 474.
  117. Fausto 2005, pp. 502.
  118. "The World's 100 most powerful women". Forbes. 2013. http://www.forbes.com/power-women/. pristupljeno 24. 3. 2013.. 
  119. "Brazil elects Dilma Rousseff, nation's first woman president". CNN. 31. 10. 2010.. http://articles.cnn.com/2010-10-31/world/brazil.elections_1_voting-machines-president-luiz-inacio-manaus?_s=PM:WORLD. pristupljeno 8. 8. 2011.. 

Literatura[uredi - уреди]

  • Azevedo, Aroldo. O Brasil e suas regiões. São Paulo: Companhia Editora Nacional, 1971. ((pt))
  • Barman, Roderick J. Citizen Emperor: Pedro II and the Making of Brazil, 1825–1891. Stanford: Stanford University Press, 1999. ISBN 0-8047-3510-7
  • Boxer, Charles R. O império marítimo português 1415–1825. São Paulo: Companhia das Letras, 2002. ISBN 85-359-0292-9 ((pt))
  • Bueno, Eduardo. Brasil: uma História. São Paulo: Ática, 2003. ((pt)) ISBN 85-08-08213-4
  • Calmon, Pedro. História da Civilização Brasileira. Brasília: Senado Federal, 2002. ((pt))
  • Carvalho, José Murilo de. D. Pedro II. São Paulo: Companhia das Letras, 2007. ((pt))
  • Coelho, Marcos Amorim. Geografia do Brasil. 4th ed. São Paulo: Moderna, 1996. ((pt))
  • Diégues, Fernando. A revolução brasílica. Rio de Janeiro: Objetiva, 2004. ((pt))
  • Enciclopédia Barsa. Volume 4: Batráquio – Camarão, Filipe. Rio de Janeiro: Encyclopædia Britannica do Brasil, 1987. ((pt))
  • Fausto, Boris and Devoto, Fernando J. Brasil e Argentina: Um ensaio de história comparada (1850–2002), 2nd ed. São Paulo: Editoria 34, 2005. ISBN 85-7326-308-3 ((pt))
  • Gaspari, Elio. A ditadura envergonhada. São Paulo: Companhia das Letras, 2002. ISBN 85-359-0277-5 ((pt))
  • Janotti, Aldo. O Marquês de Paraná: inícios de uma carreira política num momento crítico da história da nacionalidade. Belo Horizonte: Itatiaia, 1990. ((pt))
  • Lyra, Heitor. História de Dom Pedro II (1825–1891): Ascenção (1825–1870). v.1. Belo Horizonte: Itatiaia, 1977. ((pt))
  • Lyra, Heitor. História de Dom Pedro II (1825–1891): Declínio (1880–1891). v.3. Belo Horizonte: Itatiaia, 1977. ((pt))
  • Lustosa, Isabel. D. Pedro I: um herói sem nenhum caráter. São Paulo: Companhia das letras, 2006. ISBN 85-359-0807-2 ((pt))
  • Moreira, Igor A. G. O Espaço Geográfico, geografia geral e do Brasil. 18. Ed. São Paulo: Ática, 1981. ((pt))
  • Munro, Dana Gardner. The Latin American Republics; A History. New York: D. Appleton, 1942.
  • Peres, Damião (1949) O Descobrimento do Brasil por Pedro Álvares Cabral: antecedentes e intencionalidade Porto: Portucalense. ((pt))
  • Scheina, Robert L. Latin America: A Naval History, 1810–1987. Annapolis, MD: Naval Institute Press, 1987. ISBN 0-87021-295-8.
  • Schwarcz, Lilia Moritz. As barbas do Imperador: D. Pedro II, um monarca nos trópicos. 2nd ed. São Paulo: Companhia das Letras, 1998. ISBN 85-7164-837-9. ((pt))
  • Skidmore, Thomas E. Uma História do Brasil. 4th ed. São Paulo: Paz e Terra, 2003. ((pt)) ISBN 85-219-0313-8
  • Souza, Adriana Barreto de. Duque de Caxias: o homem por trás do monumento. Rio de Janeiro: Civilização Brasileira, 2008. ((pt)) ISBN 978-85-200-0864-5.
  • Vainfas, Ronaldo. Dicionário do Brasil Imperial. Rio de Janeiro: Objetiva, 2002. ISBN 85-7302-441-0 ((pt))
  • Vesentini, José William. Brasil, sociedade e espaço – Geografia do Brasil. 7th Ed. São Paulo: Ática, 1988. ((pt))
  • Vianna, Hélio. História do Brasil: período colonial, monarquia e república, 15th ed. São Paulo: Melhoramentos, 1994. ((pt))
  • Alves, Maria Helena Moreira (1985). State and Opposition in Military Brazil. Austin, TX: University of Texas Press. 
  • Amann, Edmund (1990). The Illusion of Stability: The Brazilian Economy under Cardoso. World Development (pp. 1805–1819). 
  • "Background Note: Brazil". US Department of State. http://www.state.gov/r/pa/ei/bgn/35640.htm. pristupljeno 16 June 2011. 
  • Bellos, Alex (2003). Futebol: The Brazilian Way of Life. London: Bloomsbury Publishing plc. 
  • Bethell, Leslie (1991). Colonial Brazil. Cambridge: CUP. 
  • Costa, João Cruz (1964). A History of Ideas in Brazil. Los Angeles, CA: University of California Press. 
  • Fausto, Boris (1999). A Concise History of Brazil. Cambridge: CUP. 
  • Furtado, Celso. The Economic Growth of Brazil: A Survey from Colonial to Modern Times. Berkeley, CA: University of California Press. 
  • Leal, Victor Nunes (1977). Coronelismo: The Municipality and Representative Government in Brazil. Cambridge: CUP. 
  • Malathronas, John (2003). Brazil: Life, Blood, Soul. Chichester: Summersdale. 
  • Martinez-Lara, Javier (1995). Building Democracy in Brazil: The Politics of Constitutional Change. Macmillan. 
  • Prado Júnior, Caio (1967). The Colonial Background of Modern Brazil. Los Angeles, CA: University of California Press. 
  • Schneider, Ronald (1995). Brazil: Culture and Politics in a New Economic Powerhouse. Boulder Westview. 
  • Skidmore, Thomas E. (1974). Black Into White: Race and Nationality in Brazilian Thought. Oxford: Oxford University Press. 
  • Wagley, Charles (1963). An Introduction to Brazil. New York, New York: Columbia University Press. 
  • The World Almanac and Book of Facts: Brazil. New York, NY: World Almanac Books. 2006. 

Vanjske veze[uredi - уреди]

Službene stranice
Informacije i statistika
Gospodarstvo
Vijesti
Turizam