Sremska Mitrovica

Izvor: Wikipedia
Sremska Mitrovica

The view to New Orthodox Church and neighborhood.jpg

Osnovni podaci
Država  Srbija
Stanovništvo
Položaj
Koordinate
Vremenska zona srednjoevropska:
UTC+1
Ostali podaci

Sremska Mitrovica (rusinski: Сримска Митровица, hrvatski: Srijemska Mitrovica, mađarski: Szávaszentdemeter, njemački: Syrmisch Mitrowitz, latinski: Sirmium) je grad koji se nalazi u autonomnoj pokrajini Vojvodini odnosno Srbiji na 44.98° North, 19.61° East. Godine 2002. grad je ukupno imao 39.041, dok je opština Sremsnka Mitrovica imala 85.605 stanovnika. Predstavlja administrativno središte Sremskog okruga.

Istorija[uredi - уреди]

Sremska Mitrovica je jedan od najstarijih gradova u Evropi. Arheolozi su otkrili tragove organizovanog života od pre sedam hiljada godina.

Rimljani su osvojili Sirmijum krajem prvog veka stare ere. Grad raste vrtoglavom brzinom i u 1. veku nove ere stiče najviši gradski rang- postao je Kolonija rimskih građana i dobija izuzetan vojnički i strateški značaj. U njemu se pripremaju ratne ekspedicije careva Trajana, Marka Aurelija, Klaudija II. Od sredine trećeg veka Sirmijum je postao ekonomsko središte čitave Panonije, te je dao Carstvu nekoliko velikih ljudi. U njemu ili okolini rođeni su carevi Decije Trajan, Aurelijan, Prob i Maksimilijan, svi romanizovani Iliri-domoroci. Sirmijum je bio za vlade Rimljana i jedna je od četiri prestonice carstva (Rim - Milano - Nikomedija - Sirmijum). Najpoznatiji istoričar IV veka, Amijan Marcelin, nazvao je Sirmijum "slavnom i mnogoljudnom majkom gradova". Grad je bio metropola Panonije i Ilirika, ranohrišćanski centar sa brojnim episkopima i mučenicima.U doba najvećeg procvata Sirmijuma, u III i IV veku, ovde je postojala velika kovnica zlatnog i ostalog novca, raskošna carska palata, sa vodovodom i termama, hipodromom, pozorištem i anfiteatrom, forumom i drugim važnim građevinama. Do sada je otkriveno osam ranohrišćanskih hramova, od kojih su najpoznatiji oni posvećeni Sv. Irineju, Sv.Dimitriju i Sv. Sinerotu. U doba najvećeg progona Hrišćana, 304. godine, na jednom od savskih mostova pogubljeni su prvi episkop Sirmijuma Irinej, i njegov đakon Dimitrije. Posle 313., Sirmijum postaje važan crkveni hrišćanski centar. Tokom IV veka ovde je održano nekoliko opšterimskih crkvenih sabora, na kojima su donošene poznate sirmiumske formule, potvrđivano a zatim osuđivano tzv. arijansko učenje.

Krajem IV veka grad je došao pod vlast Istočnih Gota, da bi 441. godine praktično nestao u hunskom pokolju i velikom požaru. U Sirmijumu su se potom smenjivali razni vladari, da bi se 582. predao Avarima, a preživeli stanovnici emigrirali u Dalmaciju.

1180. godine grad je pripojen Ugarskoj. Vizantija je više puta bezupešno pokušavala da ga osvoji. Posle toga, na ruševinama Sirmijuma, nikao je novi srednjovekovni grad-Civitas Sancti Demetrii, tj. Grad Svetog Dimitrija ili na srpskom Dimitrovica, prema Sv. Dimitriju, zaštitniku grada i istoimenom manastiru oko koga je novo naselje i počelo da se širi. U 15. i 16. veku česta su razaranja od strane Turaka, da bi 1526. godine grad pao pod tursku vlast. Tada je počeo razvoj Mitrovice kao turske kasabe. 1688. godine austrijska vojska je ušla u Srem i posle velikih razaranja Požarevačkim mirom grad, u međuvremenu potpuno razoren, ulazi u sastav Habsburške monarhije. Od 15 do 18 veka brojni Srbi iz Srbije su se doselili u Srem, bežeći od turskog terora. U to vreme su podignuti čuveni fruškogorski manastiri.

U doba Vojne granice Mitrovica je postala važno vojno i građansko naselje, a zatim i slobodan kraljevski grad sa punom autonomijom. Godine 1881. dobila je prvog opštinskog načelnika, Ćiru pl. Milekića, Gradsko zastupništvo, pravo na pečat i grb...

Kroz dugu istoriju Sremska Mitrovica dobila je oblike savremenog ekonomskog i kulturnog središta ovog dela Vojvodine. Sačuvani monumentalni istorijski spomenici govore o značaju grada u periodu vladavine Rimljana ovim krajevima. U bogatom Muzeju Srema čuvaju se autentični dokazi različitih materijalnih kultura u životu čoveka na ovom tlu. Sremska Mitrovica se urbanistički razvila u XVIII i XIX veku, na pogodnom goegrafskom položaju, kraj glavnih puteva, u blizini Fruške gore i na obalama reke Save.

U drugom svetskom ratu Sremska Mitrovica se nalazila u sastavu Nezavisne Države Hrvatske (NDH). Samo u nekoliko nedelja na početku 1942., ustaše su pored gradskog pravoslavnog groblja ubile više od 3500 ljudi, dok se ukupne žrtve fašističkog terora u ovom području procenjuju na preko 7000 nevino ubijenih ljudi i oko 1500 boraca.

Grad su (u toku operacije probijanja Sremskog fronta) od fašističkih vlasti oslobodile jedinice NOVJ i POJ, kao i motorizovane i oklopne jedinice sovjetske Crvene Armije 1. novembra 1944. Taj se datum uzima kao početak savremenog razvoja i istorije grada.

Kultura[uredi - уреди]

Mesne zajednice u Sremskoj Mitrovici

Muzej Srema, Galerija Lazara Vozarevića, Gradska biblioteka Gligorije Vozarević, Pozorište Dobrica Milutinović, Ustanova za kulturu Sirmiumart, Istorijski arhiv Srem, vaspitno-obrazovne organizacije, čine osnovu od značaja za kulturni život ovog kraja. Sremska Mitrovica je i "muzej pod otvorenim nebom" u kome su ostaci antičke rimske prestonice, građevine stare arhitekture XVIII i XIX veka i spomen-park, delo jednog od najpoznatijih jugoslovenskih arhitekti posleratnog spomeničkog graditeljstva Bogdana Bogdanovića, kao i Spomen-groblje za preko 3500 rodoljuba i boraca za slobodu koje su fašistički zločinci (predvođeni zloglasnim ustaškim komandantom grada Viktorom Tomićem) ubili u toku 1942. godine. Veoma vredni spomenici predstavljaju deo svetske kulturne baštine, a neki od njih, kao sunčani sat, jedinstveni su u svetu.

Od postojećih škola u gradu, najdužu tradiciju ima Gimnazija koja je osnovana 1838. godine.

Privreda[uredi - уреди]

Sremska Mitrovica je industrijski grad s poljoprivrednim kombinatom, industrijskom klanicom (Mitros, u stecaju) i fabrikom konzervi, fabrikom za preradu celuloze i papira (Matroz, zatvorena i prodata, novi vlasnik predvidja otvaranje pogona za reciklazu aluminijuma), fabrikom šećera /zatvorena/, mlekarom, mlinsko-pekarskom industrijom i vodoprivrednom organizacijom. Povezana je savremenim putevima i železničkom prugom sa nizom mesta u Vojvodini i Srbiji. U blizini grada su poznata izletišta i odmarališta na Fruškoj gori (Ležimir , Letenka) i Bara Zasavica.

Sremska Mitrovica je takođe poznata po kazneno popravnom zavodu u kojem su za vreme Kraljevine Jugoslavije bili utamničeni komunisti. Odatle je sredinom 1941. organizovan veliki beg, koji je poslužio kao zaplet filma Stići pre svitanja. Nakon drugog svetskog rata u Sremskoj Mitrovici, u doba SFRJ, su bili smešteni zatvorenici-strani državljani, što je svojevremeno poslužilo kao zaplet za jednu epizodu stripa Modesty Blaise.

Slavni ljudi[uredi - уреди]

  • Branislav Ivanović , fudbaler
  • Dragiša Đorđić , sportski radnik
  • Dragana Tomašević , atletičarka
  • Stevica Radenković , sportski radnik
  • Vedran Samac , atletičar
  • Predrag Kovačić , arhitekta i likovni umjetnik

Vidi još[uredi - уреди]

Vanjske veze[uredi - уреди]


Grb Srbije Gradovi u Republici Srbiji Zastava Srbije

Beograd • Valjevo • Vranje • Zaječar • Zrenjanin • Jagodina • Kragujevac • Kraljevo • Kruševac • Leskovac • Loznica • Niš • Novi Pazar • Novi Sad • Pančevo • Požarevac • Priština • Smederevo • Sombor • Sremska Mitrovica • Subotica • Užice • Čačak • Šabac