Panonija

Izvor: Wikipedia
 Istorija Vojvodine

Flag of Vojvodina.svg

 Antičko doba
 Panonija
 Donja Panonija
 Panonija Sekunda
 Panonska dijeceza
 Prefektura Ilirik
 Srednji vek
 Kraljevina Gepida
 Vizantijska Panonija
 Kuverova oblast u Sremu
 Zemlje župana Buta-ula i Bujle
 Vojvodstvo Salana
 Vojvodstvo Glada
 Vojvodstvo Ahtuma
 Vojvodstvo Sermona
 Tema Sirmijum
 Sremska kraljevina Stefana Dragutina
 Gornji Srem Ugrina Čaka
 16. vek
 Srpsko carstvo Jovana Nenada
 Sremsko Vojvodstvo Radoslava Čelnika 
 Osmanski period
 Temišvarski vilajet
 Sremski sandžak
 Segedinski sandžak
 Banatski ustanak
 Lugoški i karansebeški Banat
 Habzburški period
 Vojna krajina
 Tamiški Banat
 Potiski krunski dištrikt
 Velikokikindski privilegovani dištrikt
 Srpska Vojvodina
 Vojvodstvo Srbija i Tamiški Banat
 Bačko-bodroška županija
 Sremska županija
 Torontalska županija
 Tamiška županija
 20. vek
 Banatska Republika
 Banat, Bačka i Baranja
 Srpsko-mađarska republika Baranja-Baja
 Dunavska banovina
 Banat u Drugom svetskom ratu
 Narodnooslobodilačka borba
 SAP Vojvodina
 Autonomna Pokrajina Vojvodina
Ova kutijica: pogledaj  razgovor  uredi
Disambig.svg Za ostala značenja v. Panonija (razvrstavanje).

Panonija je jedna od najvećih rimskih provincija, neobično značajna zbog svog pograničnog položaja, što je podrazumevala veliki vojni značaj, kako u borbi protiv varvara koji su napadali preko Dunava, tako i u nemirnim prilikama tokom građanskih ratova u Rimskom Carstvu.

Predrimska Panonija[uredi - уреди]

Zapadni deo nizije srednjeg Podunavlja nazivalo se u staro doba Panonijom. Po prirodi svog zemljišta taj kraj predstavljao je delimično livade, delimično pak močvare i ritove, naročitu uz Dunav i Savu. Još i danas, kad su obale ovih reka zaštićene veštački podignutim nasipima, strepi stanovništvo Vojvodine i Posavine svako proleće i svaku jesen od opasnosti poplave. Stanovnici Panonije pripadali su ilirskoj etničkoj skupini, kasnije pak, naročito u 4. veku pre Hrista, naselila su se među njima keltska plemena, naročito Boji i Skordisci. Antični pisci prikazuju Panonce kao vrlo ratoboran narod, žestoke krvi i plahovite prirode. Živeli su pod teškim prilikama i rđavo su se hranili. Panonac nije mnogo cenio ni svoj a još manje tuđi život, a Rimljani su Panonce omalovažavali smatrajući ih najgorom vrstom varvara.

Rimska provincija Panonija[uredi - уреди]

Položaj Panonije u Rimskom Carstvu
Panonija u 1. veku
Panonija u 2. veku
Panonija u 4. veku

Rimljani nisu Panoniju osvojili i pacificirali jednim mahom, već je taj posao trajao preko pola veka. Godine 35-34 pre nove ere poveo je Oktavijan, kasniji car Avgust, rimsku vojsku na Panoniju i to iz primorskog Senja, preko današnjeg Siska (Sisica). Ali taj ratni pohod nije pritisnuo u dovoljnjoj meri otpornu snagu Panonaca pa su Rimljani morali (12-9. pne.) da obnove rat pod vođstvom Tiberija, pastorkom cara Avgusta. Rat je bio uspešno završen. Posle drugog ustanka (6-9 posle Hrista) Panonija je bila organizovana kao rimska provincija i dobila je time određene granice. Dunav je sa granica na istoku i severu, na jugu pak pogranična crta nije bila identična sa Savom, jer je Panoniji pripadala i desna strana ravne Posavine. Zapadna granica pak nije bila stalna, jer su bile varoši Ptuj (Poetovio) i Celje (Celeia) nekad unutra nekad izvan obima Panonije. Dakle, Panonija se na severu graničila sa Norikom i gornjom Italijom, a južno, prema Savi sa Dalmacijom i Gornjom Mezijom. Panonija se prostirala po teritorijama sledećih zemalja: Austrija, Hrvatska, Mađarska, Srbija, Slovenija, Slovačka, Bosna i Hercegovina

U periodu između 102. i 107. godine, Trajan je podelio Panoniju na Gornju Panoniju i Donju Panoniju. Prema Ptolemeju, granica se protezala između današnjeg mađarskog grada Đera do Gradiške. Kasnije, granica je pomerena na istok.

Ime Panonije[uredi - уреди]

Postoje dva objašnjenja o poreklu imena Panonija, a na osnovu fizičkog karaktera zemljišta, koje prestavlja delimično pašnjake, a delimično močvare i ritove. Za prvi slučaj moglo bi se naći tumačenje imena u baskijskom korenu (navarski dijalekat) -{pen-tze}- „-{pro-dera, terreno para pastos}-", „-{praerie, terrain a paturages}-", livada, pašnjak, stepa. Ime Panonije izlazilo bi u tom slučaju iz korena pen sa značenjem ledina ili "pašnjak". I zaista je bilo srednje Podunavlje oblast pašnjaka, koje su posećivali razni konjanički narodi, došavši sa istočne strane Karpata: Jazigi, Huni, Avari, Mađari, koji još danas pasu čopore konja po širokoj pusti.

Ako uzmemo u obzir drugu karakteristiku panonskog tla, naime stalne baruštine i periodične poplave, onda bi se moglo dovesti ime ove velike zemlje u vezu sa staroindijskim pankas (up. staro-pruski pannean), što na nemačkom znači Schlamm, Sumpf, a na srpskom "bara, močvara" Druga etimologija je verovatnija.

Gradovi[uredi - уреди]

Drevna naselja su se sastojala od kantona (pagi) u kojima su se nalazila sela (vici). Većina većih gradova su rimskog porijekla. Današnji gradovi sa ovog područja su*:

* latinski naziv, današnji izvorni naziv, srpskohrvatski naziv

Vanjske poveznice[uredi - уреди]