Češka Republika

Izvor: Wikipedia
(Preusmjereno sa Češka)
Češka Republika
Česká republika
Zastava Grb
Geslo"Pravda vítězí" (češki)
"Istina pobjeđuje"
Državna himna: "Kde domov můj? (češki)
"Gdje je moj dom?"
"
Glavni grad
i najveći grad
Prag (Praha)
50°05′0″N14°28′0″E
Službeni jezici ćeški
Religija ateisti, agnostici ili neorganizirani vjernici (59%), katolici (26,8%)
Demonim Česi
Vlada
 -  Predsjednik Miloš Zeman
 -  Premijer Petr Nečas
Nezavisnost (formirana cca. 870)
 -  od Austro-Ugarske 28. oktobar 1918. 
 -  od Čehoslovačke 1. januar 1993. 
Površina
 -  Ukupno 78.866 km2 (116..)
Stanovništvo
 -  Procjena za 20081  10,467.542 (78..)
 -  Popis iz 2001  10,230.060
 -  Gustoća 132/km2 (77th.)
BDP (PPP) procjena za 
 -  Ukupno 262.169 mrld. $ [1] (39.².)
 -  Per capita 25.395 $[1] (33..)
BDP (nominalni) procjena za 2008
 -  Ukupno 217.077 mrld. $[1] (36..)
 -  Per capita 21.027 $[1] (36..)
Gini 25,4
Greška: Pogrešan unos  5..
HDI (2006) 0,897
Greška: Pogrešan unos  35..
Valuta češka kruna (CZK)
Vremenska zona CET (UTC+1)
 -  Ljeti (DST) CEST (UTC{{{utc_nadom_DST}}})
Pozivni broj +4204
Web domena .cz³
1. 31. decembar 2008. (V. Population changes).
2. Rang baziran na podacima IMF-a iz 2005.
3. Također .eu, koji se dijeli s državama-članicama Evropske Unije.
4. dijelila kod 42 sa Slovačkom do 1997.

Češka Republika (ČR, Češka) (češki: Česká republika, ČR, Česko) je kontinentalna država u srednjoj Evropi. Graniči se sa Poljskom na severu, Nemačkom na severozapadu i zapadu, Austrijom na jugu, i Slovačkom na istoku. Glavni i najveći grad je Prag (1,2 miliona stanovnika), važna turistička destinacija. Češka Republika sastoji se od istorijskih zemalja: Bohemije, Moravske, i češke Šleske; ovo trojstvo prisutno je i na državnom grbu. Članica je Evropske unije i Severnoatlantskog saveza (NATO).

Češko ministarstvo spoljnih poslova je 1993. saopštilo da se skraćeno ime Češka (češki: Česko) ima koristiti u svim prilikama izuzev zvaničnih dokumenata i punih imena vladinih institucija. Ovo emocionalno pitanje je međutim i dalje kontroverzno u samoj Češkoj Republici, a kraći naziv nije ušao u upotrebu ni u drugim svetskim jezicima.

Državni simboli[uredi - уреди]

Ista zastava se koristila i ako zastava Čehoslovačke,ali ju je Češka nastavila koristiti bez obzira na odluku da je ni jedna od zemalja(Slovačka i Češka) neće koristiti.

Istorija[uredi - уреди]

Glavni članak: Istorija Češke Republike

O naseobinama na teritoriji Češke Republike još oko 28.000 godina pre nove ere govori niz arheoloških nalaza. Od trećeg veka pre nove ere naseljljavaju je Kelti, a od 1. veka i Germani. Sloveni su se na područje Češke Republike doselili u 5. veku, a u 7. veku oformili Samovo carstvo. Godine 833.na području Moravske, Slovačke, severne Mađarske i zapadnog zakarpatskog kraja nastaje Velikomoravsko carstvo, koja vremenom raste i obuhvata i Češku (890–894), Šlesku, Lužice, Malopoljsku, i deo Mađarske. Velika Morava, od koje se Češka otcepila 894, nestala je pod udarom Mađara 907. godine.

Češka država se rađa u drugoj polovini 9. veka, kada je ustoličen prvi češki knez iz dinastije Pržemislovića, Borživoj. U 10. i 11. veku država se konsoliduje, pripaja Moravsku i postaje kraljevina. Češka kraljevina bila je značajna regionalna sila, i svoj vrhunac dostiže za vreme poslednjih Pržemislovića (Pržemisla II Otakara, Vaclava II), te (i pre svega) moćnog Karla IV iz luksemburške dinastije. Međutim, husitski ratovi u 15. veku, i kasnije tridesetogodišnji rat u 17. veku imali su razarajući učinak.

1526. godine na češki tron definitivno stupa dinastija Habzburgovaca, koja je zemlju pripojila Habzburškoj monarhiji. Masovni ustanci su podizani 1547. i 1618. godine. Kada su u maju 1618. godine habsburški činovnici izbačeni kroz prozor u praškom Hradu (događaj koji se u češkoj istoriji označava slikovitim nazivom defenestracija), otpočeo je i tridesetogodišnji rat. Ustanici su poraženi, zarobljeni najoštrije kažnjeni, a zatim se počelo sa nasilnom rekatolizacijom čeških protestanata. Reforme Josifa II 1781. godine donele su kraj vazalstva i početak verske tolerancije. Od kraja 18. veka, u češkim zemljama se formira narodni pokret za obnovu češke kulture i jezika, a kasnije ističe i zahtev za političkom moći.

Nakon poraza Austro-Ugarske u Prvom svetskom ratu, češke zemlje su se osamostalile i zajedno sa susednim Slovacima 28. oktobra 1918. godine formirali novu državu, Čehoslovačku (češki: Československo), tzv. "prvu republiku", koja je obuhvatala i teritoriju zakarpatske Rusije (danas Ukrajine), sa prvim predsednikom Tomašom Garig Masarikom. Pod pritiskom nacističke Nemačke i evropskih sila (Čemberlen: "Doneli smo Evropi mir za naših života!") od kojih su neke čak ignorisale odbrambene sporazume sa Pragom, Čehoslovačka je u septembru 1938. godine Minhenskim sporazumom Nemačkoj predala širok pogranični pojas Sudeta sa značajnom nemačkom nacionalnom manjinom, a i de fakto cela predata potpunoj nemačkoj kontroli, uz dogovor da to bude i poslednji nemački zahtev. Dalje, jug Slovačke i zakarpatska Rusija pripali su Mađarskoj, a jedan deo teritorije (Tješinska oblast) je uzela i Poljska. Nastaje i "druga republika": Slovačka dobija veću autonomiju, a u ime države ulazi crtica: Češko-Slovačka (češki: Česko-Slovensko). Nedugo zatim, 14. marta 1939, Slovačka proglašava nezavisnost, a 15. marta nemačka vojska okupira ostatak zemlje i proglašava Protektorat Bohemija i Moravska. U maju 1945, saveznici su oslobodili Čehoslovačku, a etnički Nemci su Benešovim dekretima proterani u Nemačku i Austriju.

Komunisti vlast u Čehoslovačkoj preuzimaju prevratom u februaru 1948; zavode totalitarizam, pridružuju zemlju sovjetskom bloku i 1960. godine menjaju ime u Čehoslovačka socijalistička republika (ČSSR). Široki pokret za liberalizaciju 1968, i napori vođstva čehoslovačke komunističke partije da reformišu sistem i stvore "socijalizam sa ljudskim likom", poznati pod nazivom Praško proleće, ugušeni su 21. avgusta vojnom intervencijom snaga Sovjetskog saveza i svih ostalih zemalja Varšavskog ugovora (izuzev Rumunije). (Česi i dalje pamte podršku koju su tada imali iz SFRJ.) 1. januara 1969. stupio je na snagu i Zakon o federalizaciji ČSSR, kojim je zemlja i formalno ustrojena kao federacija dve narodne (češke i slovačke) socijalističke republike.

Do demokratskih promena u Čehoslovačkoj dolazi mirnim putem, posle plišane revolucije 17. novembra 1989., kada je komunistički kongres za predsednika izabrao književnika i disidenta Vaclava Havela. 1990. godine iz imena obe republike odstranjen je pridev "socijalistička", a početkom proleća iste godine zajednička država je preimenovana: u Čehoslovačku Federativnu Republiku (skr. Čehoslovačku) na češkom jeziku, odnosno Češko-Slovačku Federativnu Republiku (skr. Češko-Slovačku) na slovačkom. Nepunih mesec dana kasnije, 20. marta 1990, ČSFR je ponovo dobila novo puno ime: Češka i Slovačka Federativna Republika; različite skraćenice ostale su nepromenjene.

Čehoslovačka je sporazumno prestala da postoji 1. januara 1993. 1999. godine, na pedesetom samitu NATO pakta, za vreme agresije na Srbiju i Crnu Goru, Češka Republika je primljena u punopravno članstvo. 1. maja 2004. godine pristupila je i Evropskoj uniji.

Gradovi[uredi - уреди]

Veći gradovi: Popis gradova u Češkoj Republici

Reference[uredi - уреди]