Futog

Izvor: Wikipedia
Futog

Centar Futoga.JPG
Glavna futoška ulica

Grb
Osnovni podaci
Država  Srbija
Pokrajina Flag of Vojvodina.svg Vojvodina
Upravni okrug Južnobački
Grad Novi Sad
Gradska opština Novi Sad
Stanovništvo
Stanovništvo ((2002)) Green Arrow Up.svg 18641
Gustina stanovništva 228 st./km²
Geografija
Koordinate
Nadmorska visina 85 m
Površina 80,3 km²
Futog na karti Србије
Futog
Futog
Futog (Србије)
Ostali podaci
Poštanski kod 21410
Pozivni broj 021
Registarska oznaka NS


Koordinate: 45° 14′ 17" SGŠ, 19° 42′ 22" IGD

Zastava mesta Futog

Futog je naselje u Srbiji u Autonomnoj Pokrajini Vojvodini koje se nalazi u opštini Novi Sad u Južnobačkom okrugu. Prema popisu iz 2011. bilo je 18641 stanovnika (prema popisu iz 2002. bilo je 18582 stanovnika).

Geografski položaj[uredi - уреди]

Varoš na levoj obali Dunava, na aluvijalnoj terasi, na 82 m nadmorske visine, 6-7 km udaljen od Novog Sada, Bačka (Srbija). Pošto je bio smešten između dva potoka, utoke, nazvan je Futtak, Futog. Nalazi se na sredini toka reke Dunav. Graniči se sa gradom Novim Sadom i Veternikom na istoku, Rumenkom na severoistoku, Kisačom i Stepanovićevom na severu, Gložanom i Begečom na zapadu, a na južnoj strani sa Dunavom. Dugačak je 8 km. Površina teritorije iznosi 8.561 ha. Broj stanovnika je 18269. Naselje čini Stari i Novi Futog.

Reljef[uredi - уреди]

Atar Futoga se prostire na lesnoj terasi, aluvijalnoj ravni i inundacionoj ravni. Kraj Futoga se nalaze dve ade, dok je jedan rukavac pretvoren u ribnjak. Klima: umerenokontinentalna, uslovljena blizinom Fruške gore i Dunava. Vetrovi su: košava, zapadni i povetarac. Količina padavina: 700 mm godišnje.

Biljne kulture[uredi - уреди]

Kukuruz, pšenica, industrijsko bilje, povrtarske biljke i kupus, po čemu je i najpoznatiji; 10% Futožana se bavi poljoprivredom. Životinje: zečevi, lisice, fazani, jarebice; šarani.

Hidrografija[uredi - уреди]

Reka Dunav i ribnjak.

Istorija[uredi - уреди]

  • Stari vek. Arheološka nalazišta – Sesije, Gornje šume, Vodice, Bokternica i Pašnjak. Iako su Sloveni u Bačkoj prisutni od kasnoantičkog perioda, nalazi datiraju iz IX veka. Staromađarski materijal potiče iz X veka.
  • Srednji vek.
    • Posedstvo Futoga. Porodica Futaki XIV vek. Job Gorjanski sredina XV veka. Osmansko carstvo 1528/9-1686/7. Kraljevina Ugarska 1686/7. Od 1696. bira se futoški knez do 1868. Imao je simboličnu ulogu, biran je obično jedanput godišnje. Kraljevska Komora 1686/7-1703. General baron Jozef Nehem 1703-1721. Potom je u posedu grofa Batlera, potom grofa Cernhausa. 1726. je pod Komorom. Jozef Odvajer 1727-1731. Grof Frifrih Lorenc Kavrijan 1731-1744. Mihailo Čarnojević 1744-1769. Grof Andrija Hadik 1769-1801. Grof Brunsvik 1801-1852.
  • Novi vek. Grof Kotek 1852-1921. 25. 11. 1918. Futog je zajedno sa Bačkom, Banatom i Baranjom deo Kraljevine Srba, Hrvata i Slovenaca odlukom Velike Narodne skupštine u Novom Sadu. 1921. izvršena agrarna reforma.

Prva zvanična škola u Futogu, po zabeleženim podacima, počela je da radi već 1707. godine. Prvi učitelj tada otvorene škole bio je pop Janko, koji je pored učenja crkvenog pojanja podučavao svoje učenike i osnovama pismenosti. Škola je okupljala manji broj mladića iz mesta, a po zabeleženim podacima pop Janko je imao upisanog i jednog učenika iz sremskog mesta Čerević sa druge strane Dunava.

U drugoj polovini 18. veka počela je kolonizacija Nemaca u Futog, koja je završena 1774. godine. Bečki dvor je svojom politikom nastojao da u ovim krajevima ojača svoj uticaj te je pored ostalih značajnih vojvođanskih mesta odabrao i naše mesto u koje bi ubacio svoje verne podanike. Kako su pridošlice - koje su starosedeoci primali sa otporom i nepoverenjem - što čvršće vezali za novi kraj, austrougarska vlast im je činila mnoge povlastice i davala svakovrsne pomoći. Sprovodeći ovakvu politiku u delo, futoški vlastelin grof Hadik je 1778. godine doseljenim Nemcima sagradio školu.

Da bi se suprotstavili sve većem uticaju Nemaca, Srbi koji su živeli u Futogu počeli su da vode računa o kulturno-prosvetnom uzdizanju svog življa. Mala škola, koja je okupljala nekoliko mladića, proširena je i na taj način je stvorena mogućnost elementarnog opismenjavanja većeg dela lokalnog stanovništva. Započelo je i postupno odvajanje škole i njenog rada od crkve. Učiteljskim pozivom i radom u školi počinju se baviti ljudi kojima je to životni poziv, dok se uticaj crkve i sveštenika zadržao u domenu pouke o veri. Proširenje škole podrazumevalo je povećanje školskog prostora te je podignuto nekoliko školskih zgrada. Veći deo doseljenih Nemaca živeo je u naselju koje je nazvano Novi Futog, dok su Srbi pretežno živeli u Starom Futogu. Zato su, počev od kolonizacije pa sve do kraja Drugog svetskog rata, u mestu radile dve škole.

Prema podacima iz 1940. godine u mestu je radilo 12 učitelja sa 12 odeljenja u kojima je bilo oko 400 dece. Prvi slobodni dani krajem oktobra 1944. godine zatekli su Futog više nego poluprazan. U januarskim danima 1945. godine, još dok su trajale borbe na Sremskom frontu, formirana su nova školska odeljenja i tako je počela da radi nova škola. U tim danima škola je imala mali broj dece, ali se radilo mnogo i za kratko vreme ostvareni su značajni rezultati. Tokom 1945. i 1946. godine, novom kolonizacijom, u Futog su stigle porodice iz srema i Bosne, tako da se brojno stanje učenika u odeljenjima vratilo na predratno stanje. Tih dana u Futogu osnovana je i prva srednja škola. Progimnazija, koja je imala tri razreda.

U posleratnim godinama škola je obavila veliku i značajnu misiju. Pored rada sa decom redovnog uzrasta radilo se i sa velikim brojem dece i omladine čije je školovanje bilo ometeno ratom. Veći broj polupismenih i nepismenih meštana bio je obuhvaćen analfabetskim tečajevima na kojima je savladao osnove pismenosti. Život Futoga je u to vremebio obeležen zamahom obrazovanja i vaspitanja. Pored školskih zadataka učinjeni su napori i ostvareni značajni rezultati na opštem kulturnom polju. Takav razvoj situacije doveo je do stvarnog ostvarivanja građana na osnovno obrazovanje, ali i do povećanog obima zahteva i poslova koje ješkola trebalo da realizuje. Zato je u Futogu 1950. godine od osnovne četvororazredne škole i Progimnazije stvorena jedinstvena osmorazredna škola kojom je obezbeđeno školovanje sve dece u trajanju od osam godina. Zvanično, škola je osnovana aktom Skupštine opštine Novi Sad, br. 9994-22 od 22. 08. 1950. godine, i upisana je u sudski registar kod Okružnog privrednog suda u Novom Sadu Rešenjem br. 338 od 1979. godine, Registar. list br. 1-237. Do 1954. i 1955. radilo se sa 15 odeljenja i sa oko 600 učenika, a sve do 1956. godine naša škola nije imala ime. Tada je, na predlog kolektiva, Školski odbor odlučio da škola dobije ime narodnog heroja Pinkija.

1968. godine izgrađena je savremena školska zgrada sa fiskulturnom salom na lokaciji na kojoj se škola sada nalazi. U tom periodu, u našoj školi se školovalo gotovo 1700 učenika što je - uprkos novoj zgradi - predstavljalo ozbiljan problem. Ipak, 1985. godine izgrađena je u Futogu još jedna školska zgrada u koju su se preselili deo naših učenika i deo kolektiva. Tako je Futog dobio još jednu osnovnu školu - OŠ „Miroslav Antić“.

Demografija[uredi - уреди]

Katolička crkva Isusovog srca

U naselju Futog živi 14667 punoletnih stanovnika, a prosečna starost stanovništva iznosi 37,7 godina (36,7 kod muškaraca i 38,6 kod žena). U naselju ima 5493 domaćinstva, a prosečan broj članova po domaćinstvu je 3,32.

Ovo naselje je velikim delom naseljeno Srbima (prema popisu iz 2002. godine), a u poslednja tri popisa, primećen je porast u broju stanovnika.

Demografija
Godina Stanovnika
1948. 5366 [1]
1953. 6049
1961. 8256
1971. 10614
1981. 14664
1991. 16048 15569
2002. 19276 18582


Etnički sastav prema popisu iz 2002.
Srbi
  
16828 90.56%
Mađari
  
279 1.50%
Jugosloveni
  
226 1.21%
Hrvati
  
152 0.81%
Slovaci
  
147 0.79%
Romi
  
107 0.57%
Crnogorci
  
68 0.36%
Rusini
  
38 0.20%
Makedonci
  
31 0.16%
Nemci
  
24 0.12%
Ukrajinci
  
17 0.09%
Muslimani
  
15 0.08%
Rusi
  
11 0.05%
Slovenci
  
9 0.04%
Rumuni
  
9 0.04%
Česi
  
8 0.04%
Bugari
  
6 0.03%
Goranci
  
4 0.02%
Bunjevci
  
4 0.02%
Bošnjaci
  
1 0.00%
Albanci
  
1 0.00%
nepoznato
  
200 1.07%


Industrija[uredi - уреди]

«Milan Vidak», fabrika žice i žičanih proizvoda, «Aroma», fabrika začina, «Garant», fabrika delova za motore, «Futožanka», fabrika stočne hrane, «Vagar», izrada i servis vaga.

Saobraćaj[uredi - уреди]

Put Novi SadBačka Palanka, železnička pruga Novi Sad – Sombor, reka Dunav.

Futog je sa Novi Sadom povezan linijama javnog prevoza br. 53, 54, 55 i 56., kao i međugradskim autobusima iz pravca Bačke Palanke.

Obrazovanje[uredi - уреди]

Poljoprivredna škola sa domom učenika u Futogu

OŠ «Desanka Maksimović», OŠ «Miroslav Antić» i Poljoprivredna škola sa domom učenika.

Mediji[uredi - уреди]

Radio Futog 99,5 MHz FM. Kultura: KIC «Mladost», galerije, gradska biblioteka.

Ustanove[uredi - уреди]

Mesna zajednica Futog, Dom zdravlja, policijska stanica, Vatrogasni dom, Starački dom (Marianum), Dom učenika (Rudolfinum).

Sport[uredi - уреди]

ŽOK Futog, OK Futog, FOK Futog, OK Futog Vest, RK Metalac, OFK Futog, FK Metalac, Klub Borlilačkih Sportova Futog, Klub Realnog Aikidoa Futog, Karate Klub Metalac, KK Tehnomer Futog, KK Basketbal Stars.

Znamenitosti[uredi - уреди]

  • Srpska pravoslavna crkva «Sveti Vrači Kozma i Damjan» iz 1776. Barokni stil.
  • Futoški dvorac, danas Poljoprivredna škola. Barokno-klasicistički stil. Sagradio ga grof Andrija Hadik 1777. U njemu su nekoliko dana pre Sarajevskog atentata boravili nadvojvoda Franc Ferdinand i njegova supruga Sofija Kotek.
  • Stari župni dvor iz 1777. Pripada građanskoj arhitekturi XVIII veka.
  • Srpska pravoslavna crkva Svetog Blagoveštenja 1781-1947. Stil seoskog baroka.
  • «Rudolfinum» ili «Bastilja» iz 1893. Stil eklektika. Danas Dom učenika.
  • «Marianum» iz 1894. Stil istoricizam. Danas Gerontološki centar.
  • Rimokatolička crkva «Sveto Srce Isusovo» iz 1908. Neogotička katedrala.
  • Vatrogasni Dom iz 1909 sa tornjem iz 1932.
  • Rimokatolička crkva «Sveto Trojstvo» iz 1940. Ne vrši duhovnu ulogu.

Znameniti Futožani[uredi - уреди]

Draženko Ninić , Marko Jelesić, Miloš Jezdimirović, Đorđe Đorđević, Vasilije Nikolić, Lazar Knežević, Stevan Šijački, Mladen Šovljakov, dr Svetislav Stefanović, Dezider Salai, dr Milan Kostić, dr Borislav Kostić, dr Svetislav Kostić, dr Milan Nikolić, Stevan Dunđerov, dr Milan Dunđerov, Hana Dunđerov, ing Dušan Dunđerov, dr Dušan Jelesić, dr Zdravko Jelesić, dr Đorđe Topalov, Sreten J. Bogdanović, Stevan i Nestor Bošnjak, Milan Vidak Vidakov, Franc Huterer, Miloš Bugarin, Borivoje Mirosavljević, dr Miloš Bjegović Bjega, dr Ljuba Šovljakov, prof. Marinko Pašić Hadžija, dr Ognjen Hađi-Zuluf Mandić, Velimir Brletić, Srđan Spaić, Žarko Škorić, Đorđe Kockarević, mr Nikola Kabić, potpukovnik Radovan Babić Babura, kapetan Dragan Kraljevski, Vida Pavlović.

Reference[uredi - уреди]

  1. Knjiga 9, Stanovništvo, uporedni pregled broja stanovnika 1948, 1953, 1961, 1971, 1981, 1991, 2002, podaci po naseljima, Republički zavod za statistiku, Beograd, maj 2004, ISBN 86-84433-14-9
  2. Knjiga 2, Stanovništvo, pol i starost, podaci po naseljima, Republički zavod za statistiku, Beograd, februar 2003, ISBN 86-84433-01-7

Literatura[uredi - уреди]

  • Sreten Bogdanović: Selo Futog;
  • Miloš Bugarin: Crkva Svetih Vračeva u Futogu 1980.;
  • Mara Šovljakov: Varoš Futog 2004.

Spoljašnje veze[uredi - уреди]