Futog

Izvor: Wikipedia
Futog
Osnovni podaci
Država  Srbija
Upravni okrug Južnobački
Opština Novi Sad
Stanovništvo
Stanovništvo ((2002)) 18,269
Geografija
Ostali podaci
Poštanski kod 21410
Pozivni broj 021
Registarska oznaka NS

Futog je gradsko naselje grada Novog Sada.

Geografski položaj[uredi - уреди]

Naselje na levoj obali Dunava, na aluvijalnoj terasi, na 82 m nadmorske visine. Pošto je bio smešten između dva potoka, utoke, nazvan je Futtak, Futog. Nalazi se na sredini toka reke Dunav. Graniči se sa naseljem Veternik na istoku,selom Rumenka na severoistoku, selima Kisačem i Stepanovićevom na severu, Begečom na zapadu, a na južnoj strani sa Beocinom. Površina teritorije iznosi 8.561 ha. Broj stanovnika je 18,269. Naselje čini Stari i Novi Futog.

Reljef[uredi - уреди]

Atar Futoga se prostire na lesnoj terasi, aluvijalnoj ravni i inundacionoj ravni. Kraj Futoga se nalaze dve ade tzv. Ljubavno i Rodino ostrvo. Klima: umerenokontinentalna, uslovljena blizinom Fruške Gore i Dunava. Vetrovi su: košava, zapadni i povetarac. Količina padavina: 700 mm godišnje.

Hidrografija[uredi - уреди]

Reka Dunav, ribnjak i kanal Dunav-Tisa-Dunav.

Stanovništvo[uredi - уреди]

Nacionalnost – Srbi 85,8%, Mađari 2,0%, 1,6% Hrvati; pol – 50:50; ispod 15 godina 25%, radno sposobno 66%.

Industrija[uredi - уреди]

«Asco Vidak», fabrika žice i žičanih proizvoda, «Aroma», fabrika začina, «Garant», fabrika delova za motore, «Futožanka», fabrika stočne hrane, «Vagar», izrada i servis vaga.

Obrazovanje[uredi - уреди]

OŠ «Desanka Maksimović», OŠ «Miroslav Antić» i Poljoprivredna škola sa domom učenika.

Sport[uredi - уреди]

RK "Metalac", FK «Metalac AV»,OFK «Futog»,Kick-boxing i box klub FARAON Futog borilački klub,odbojkaski klub ZOK Futog, kik boks klub futog, Odbojkaški klub "Futog-West" Futog

Istorija[uredi - уреди]

  • Stari vek. Arheološka nalazišta – Sesije, Gornje šume, Vodice, Bokternica i Pašnjak. Iako su Sloveni u Bačkoj prisutni od kasnoantičkog perioda, nalazi datiraju iz IX veka. Staromađarski materijal potiče iz X veka.
  • Srednji vek.
  • Novi vek. Grof Kotek 1852-1921. 25.11.1918. Futog je zajedno sa Bačkom, Banatom i Baranjom deo Kraljevine Srba, Hrvata i Slovenaca odlukom Velike Narodne skupštine u Novom Sadu. 1921. izvršena agrarna reforma.

Prva zvanična škola u Futogu, po zabeleženim podacima, počela je da radi već 1707. godine. Prvi učitelj tada otvorene škole bio je pop Janko, koji je pored učenja crkvenog pojanja podučavao svoje učenike i osnovama pismenosti. Škola je okupljala manji broj mladića iz mesta, a po zabeleženim podacima pop Janko je imao upisanog i jednog učenika iz sremskog mesta Čerević sa druge strane Dunava.

U drugoj polovini 18. veka počela je kolonizacija Nemaca u Futog, koja je završena 1774. godine. Bečki dvor je svojom politikom nastojao da u ovim krajevima ojača svoj uticaj te je pored ostalih značajnih vojvođanskih mesta odabrao i naše mesto u koje bi ubacio svoje verne podanike. Kako su pridošlice - koje su starosedeoci primali sa otporom i nepoverenjem - što čvršće vezali za novi kraj, austrougarska vlast im je činila mnoge povlastice i davala svakovrsne pomoći. Sprovodeći ovakvu politiku u delo, futoški vlastelin grof Hadik je 1778. godine doseljenim Nemcima sagradio školu.

Da bi se suprotstavili sve većem uticaju Nemaca, Srbi koji su živeli u Futogu počeli su da vode računa o kulturno-prosvetnom uzdizanju svog življa. Mala škola, koja je okupljala nekoliko mladića, proširena je i na taj način je stvorena mogućnost elementarnog opismenjavanja većeg dela lokalnog stanovništva. Započelo je i postupno odvajanje škole i njenog rada od crkve. Učiteljskim pozivom i radom u školi počinju se baviti ljudi kojima je to životni poziv, dok se uticaj crkve i sveštenika zadržao u domenu pouke o veri. Proširenje škole podrazumevalo je povećanje školskog prostora te je podignuto nekoliko školskih zgrada. Veći deo doseljenih Nemaca živeo je u naselju koje je nazvano Novi Futog, dok su Srbi pretežno živeli u Starom Futogu. Zato su, počev od kolonizacije pa sve do kraja Drugog svetskog rata, u mestu radile dve škole.

Prema podacima iz 1940. godine u mestu je radilo 12 učitelja sa 12 odeljenja u kojima je bilo oko 400 dece. Prvi slobodni dani krajem oktobra 1944. godine zatekli su Futog više nego poluprazan. U januarskim danima 1945. godine, još dok su trajale borbe na Sremskom frontu, formirana su nova školska odeljenja i tako je počela da radi nova škola. U tim danima škola je imala mali broj dece, ali se radilo mnogo i za kratko vreme ostvareni su značajni rezultati. Tokom 1945. i 1946. godine, novom kolonizacijom, u Futog su stigle porodice iz srema i Bosne, tako da se brojno stanje učenika u odeljenjima na predratno stanje. Tih dana u Futogu osnovana je i prva srednja škola. Progimnazija, koja je imala tri razreda.

U posleratnim godinama škola je obavila veliku i značajnu misiju. Pored rada sa decom redovnog uzrasta radilo se i sa velikim brojem dece i omladine čije je školovanje bilo ometeno ratom. Veći broj polupismenih i nepismenih meštana bio je obuhvaćen analfabetskim tečajevima na kojima je savladao osnove pismenosti. Život Futoga je u to vremebio obeležen zamahom obrazovanja i vaspitanja. Pored školskih zadataka učinjeni su napori i ostvareni značajni rezultati na opštem kulturnom polju. Takav razvoj situacije doveo je do stvarnog ostvarivanja građana na osnovno obrazovanje, ali i do povećanog obima zahteva i poslova koje ješkola trebalo da realizuje. Zato je u Futogu 1950. godine od osnovne četvororazredne škole i Progimnazije stvorena jedinstvena osmorazredna škola kojom je obezbeđeno školovanje sve dece u trajanju od osam godina. Zvanično, škola je osnovana aktom Skupštine opštine Novi Sad, br. 9994-22 od 22.08.1950. godine, i upisana je u sudski registar kod Okružnog privrednog suda u Novom Sadu Rešenjem br. 338 od 1979. godine, Registar. list br. 1-237. Do 1954. i 1955. radilo se sa 15 odeljenja i sa oko 600 učenika, a sve do 1956. godine naša škola nije imala ime. Tada je, na predlog kolektiva, Školski odbor odlučio da škola dobije ime narodnog heroja Pinkija.

1968. godine izgrađena je savremena školska zgrada sa fiskulturnom salom na lokaciji na kojoj se škola sada nalazi. U tom periodu, u našoj školi se školovalo gotovo 1700 učenika što je - uprkos novoj zgradi - predstavljalo ozbiljan problem. Ipak, 1985. godine izgrađena je u Futogu još jedna školska zgrada u koju su se preselili deo naših učenika i deo kolektiva. Tako je Futog dobio još jednu osnovnu školu - OŠ "Miroslav Antić".

Znamenitosti[uredi - уреди]

Srpska Pravoslavna Crkva «Sveti Vrači Kozma i Damjan» iz 1776. Barokni stil. Futoški dvorac, danas Poljoprivredna škola. Barokno-klasicistički stil. Sagradio ga grof Andrija Hadik 1777. U njemu su nekoliko dana pre Sarajevskog atentata boravili nadvojvoda Franc Ferdinand i njegova supruga Sofija Kotek. Stari župni dvor iz 1777. pripada građanskoj arhitekturi XVIII veka. Srpska Pravoslavna Crkva Svetog Blagoveštenja 1781-1947. Stil seoskog baroka. «Rudolfinum» ili «Bastilja» iz 1893. Stil eklektika. Danas Dom učenika. «Marianum» iz 1894. Stil istoricizam. Danas Gerontološki centar. Rimokatolička crkva «Sveto Srce Isusovo» iz 1908. Neogotička katedrala. Vatrogasni Dom iz 1909 sa tornjem iz 1932. Rimokatolička Crkva «Sveto Trojstvo» iz 1940. Ne vrši duhovnu ulogu.

Znameniti Futožani[uredi - уреди]

Prelić Ljubica, Jelesić Ljubica, Jelesić Stevan, Prelić Ljubomir, Jelesić Nata

  • Vida Pavlović, poznata pevačica
  • Drago Boroja , poznati srpski ultramaratonac
  • Jovan Nikolić, kikbokser svetski prvak

Literatura[uredi - уреди]

  • Sreten Bogdanović: Selo Futog;
  • Miloš Bugarin: Crkva Svetih Vračeva u Futogu 1980.;
  • Mara Šovljakov: Varoš Futog 2004.

Vanjske veze[uredi - уреди]