Skordisci

Izvor: Wikipedia
Približan razmještaj keltskih i ilirskih plemena u Panoniji prije rimskih osvajanja u I stoljeću pne.

Skordisci, Scordisci su bili antičko ilirsko-keltsko pleme koje je naseljavalo područja nekadašnje rimske provincije Panonija, oko rijeka Dunav, Sava i Drava. Svoj historijski značaj doživjeli su početkom III stoljeća pne. Na svom vrhuncu, njihov uticaj se protezao na područja na kojima se nalaze današnje države Austrija, Hrvatska, Mađarska, Srbija, Slovenija, Slovačka i Bosna i Hercegovina.

Porijeklo[uredi - уреди]

Etnička pripadnost plemena Scordisci je predmet rasprava; savremeni historičar J.J. Wilkes smatra da je njihovo porijeklo keltsko, pozivajući se, između ostalog, na antičkog historičara Strabona, Christopher Webber ih svrstava u Tračane, neki drugi u Ilire itd. Andras Mocsy objašnjava njihovo porijeklo sugerirajući da se ne radi o keltskom plemenu per se već o "keltskoj političkoj kreaciji".

Scordisci su se formirali nakon 278. godine p.n.e, od onih koji su preživjeli keltsku invaziju na Grčku i naselili se na gore navedena područja (što ih čini mlađim od ilirskih plemena s kojima stupili u interakciju). Tamo su se nametnuli kao malobrojna ali snažna vladajuća klasa ali su se razmjerno brzo utopili u brojnije populacije lokalnog stanovništva. Iako se njihov keltski naziv plemena održao, "ilirizirana" verzija Scordistae se često koristila nakon II stoljeća pne. Andras Mocsy navodi da su lična imena Skordisca na području južne Panonije odnosno sjeverne Dalmacije poprimila ilirska obilježja a zapadno od Morave tračanska.

Pronađeno je dosta predmeta koji potiču iz kulture La Tene i to na području Panonije i sjeverne Moezije što upućuje na tamošnju koncentraciju keltskih naselja, međutim, južno od rijeke Save takvi su predmeti rijetki, pa Andras Mocsy smatra da su Skordisci tamo imali samo privremenu kontrolu.

Historija[uredi - уреди]

Država Skordiska, 3-1. vek pre nove ere.
Keltska plemena na Balkanu oko 50. godine pne.

Uprkos protjerivanju iz Grčke, keltski uticaj na Balkanu nije time prestao. Nakon formiranja oko 278. godine pne. o Skordiscima se određeno vrijeme malo čulo. Na vrhuncu moći makedonaca, Skordisci su svoju pažnju koncentrirali na Panoniju konsolidujući svoju kontrolu na tom području. Od nekoliko panonskih plemena su uzimali "danak" a u centralnom dijelu Balkana smatrani su za najjače pleme. Podigli su svoja utvrđenja u Singidunumu i Taurunumu te tako osnovali današnji Beograd. Prva rimska opsada oko današnjeg Siska spriječila je keltsku kontrolu u Dalmaciji i jugozapadnoj Panoniji.

Imajući prethodno na umu kao i poremećaje koji su uslijedili nakon smrti Aleksandra Velikog, Skordisci su krenuli na jug. Potčinili su nekoliko plemena u Moeziji, uključujući i Dardance, nekoliko zapadnih tračanskih plemena i Peone. Od 141. goidne pne. Skordisci neprestano učestvuju u borbama protiv Makedonije koju je držao Rim. Koskonije ih je porazio 135. godine pne. u Trakiji. Zahvaljujući pronađenom "spomen-obilježju" kod Soluna, utvrđeno je da je Sextus Pompejus ubijen u borbi protiv Skordisca kod mjesta Stobi (današnje Gradsko u Makedoniji). A 114. godine pne. Skordisci su na zapadnim planinama današnje Srbije zaskočili i uništili vojsku koju je predvodio Gajus Porcius Kato. Ali, Minucius Rufus ih je pobijedio 107. godine pne. No, Skordisci i dalje nisu odustajali od Panonije jer se pominju kao učesnici u sukobu tokom druge opsade Siska 119. godine pne.

Povremeno stvaraju probleme rimskim guvernerima provincije Makedonija gdje udruženi sa Medima i Dardancima vrše upade. Čak su uspjeli doći do Delfija u Grčkoj i poharati tamošnji hram. Lucius Cornelius Scipio Asiaticus ih je konačno nadjačao i 88. godine pne. otjerao preko Dunava. Od tada snaga Skordiscija naglo opada. Ipak, to je više rezultat stanja u barbarikumu nego posljedica rimskih vojnih kampanja. Posebno su Panonci ojačali kao rimski vazali i dobili političku nezavisnost. Između 56. i 50. godine pne. Dačani nanose poraz Skordiscima i oni bivaju potčinjeni njihovom kralju Burebisti (vladao od 82. do 44. godine pne.).

Konačno, 15. godine pne. Tiberije ih je "smrvio" i potčinio Rimu nakon čega su Skordisci najčešće djelovali kao plaćenici. Kasnije, za vrijeme vladavine Trajana, mogli su postati i građanima Rima, skupa sa Andizetima i Breucima, kako navodi J.J. Wilkes. Romanizacija Skordisca učinila je neminovnim njihov nestanak kao nezavisnog etno-političkog bića.

Napomena[uredi - уреди]

Naziv Skordisci je možda u vezi sa antičkim nazivom Šar-planine - Scordus. Grčki historičar Strabon navodi na jednom mjestu da je Scardus mons makedonska planina, a na drugom tvrdi da se nalazila na granici s Makedonijom. Iz ovog proizilazi da se Strabon vjerovatno koristio izvorima različitog vremenskog porijekla. Sigurno je da su u antičko doba granice bile fluidne; teritorije država su se pomjerale u zavisnosti kako od njihove vlastite snage i osvajanja tako i od njihovih susjeda.

Izvori i vanjski linkovi[uredi - уреди]

  • J.J. Wilkes, The Illyrians, 1992, ISBN 0-631-19807-5.
  • Christopher Webber, The Thracians,. 700 BC - AD 46, Osprey Publishing, ISBN 1-84176-329-2.
  • Andras Mocsy, "Pannonia and Upper Moesia. A History of the Middle Danube Provinces of the Roman Empire", London and Boston, Routledge and Kegan Paul, ISBN 0-7100-7714-9.