Dušanovo carstvo

Izvor: Wikipedia
(Preusmjereno sa Srpsko Carstvo)
Upozorenje: Nije specificirana vrijednost za "ime_genitiv"
Dušanovo carstvo
? Flag of Serbia 1281.svg
1346–1371 Grb Lazarevic.png ?
Položaj {{{ime_genitiv}}}
Kraljevina Srbija pod carem Dušanom 1355.
Glavni grad Skopje & Prizren
Religija Pravoslavlje
Vlast Monarhija
Car
 - 1346–1355 Dušan
 - 1355–1371 Uroš V
Historija
 - Uspostava
 - Prestanak
Valuta Srpski perper
Danas dio  Srbija
 Crna Gora
 Makedonija
 BiH
 Hrvatska
 Bugarska
 Grčka
 Albanija

Dušanovo carstvo (takođe Srpsko carstvo ili Srpsko-grčko carstvo), je bilo kratkotrajna Balkanska država u srednjem vijeku, proglašena 1346. godine. Država počinje da se raspada već nakon Dušanove smrti 1355. godine, da bi definitivno nestala nakon smrti njegovog sina Uroša 1371. godine.

Dušanovo carstvo je bilo stvoreno osvajanjima Dušana Nemanjića na temelju srednjovjekovne kraljevine Raške. Dušanovu titulu cara nisu priznavali ni papa ni car “Rimljana” na Zapadu[1], njegova država je smatrana kraljevinom.[2] Prijestonica nije bila ustaljena: čas u Raškoj, čas u Skoplju, u Prištini, Prizrenu, u Budimlji, ili negdje u Zeti.[1]

Dušanovo carstvo, u skladu sa srednjovekovnim shvatanjima države, nikada nije bila nacionalna država u današnjem smislu reči, jer su u njoj živeli kao priznati narodi Srbi, Grci, Bugari i Albanci.[3] Medijavelista Konstantin Jireček ocenjuje da je napuštanje starosrpske osnovice u planinskoj kolevci, zbog "megalomanije cara Dušana", srpskoj državi nanelo više štete nego koristi.[4]

Dušanovo carstvo kao terotorijalno najprostranija srpska srednjovekovna država je u moderno doba često služilo za opravdanje raznih velikosrpskih projekata.

Dušanovo carstvo u političkoj mitologiji[uredi - уреди]

Wikicitati

„Neki se Srbi teše mišlju da je to stanje, u samoj svojoj biti prelazno, tek nužno zlo u današnje doba, ali da će se svakako izmeniti čim malena kneževina proširi svoje granice i okupi sve srpske, ima ih koji govore i sve južnoslovenske zemlje, te obnovi u celokupnoj veličini Dušanovo carstvo. Tada će, kažu oni, za narod nastupiti dani potpune slobode i prave miline. Zaista, oni gaje iluzije da će ta država, kad proširi svoje granice i kad se broj njenih podanika udvostruči, utrostruči, udesetorostruči, postati više narodna, a da će njene institucije, sveukupni uslovi njenog postojanja i mere njene vlade biti manje odvratne interesima naroda i ukupnom narodnom instinktu.[5]

(Mihail Bakunjin 1873. godine.)

Dušanovo carstvo ima veoma izraženu ulogu u srpskoj političkoj mitologiji i velikosrpskoj ideologiji. Iako je trajalo svega 25 godina, vekovima je služilo kao opravdanje za pretenzije ka teritorijama koje je privremeno obuhvatalo.

Tokom vekova, "obnova Dušanovog carstva" je postala centralna tema kosovske mitologije, prema kojoj su Srbi bili originalni posednici ovih teritorija Balkana, a njihovo veliko "srpsko carstvo" je propalo na Kosovu polju 1389.[6][7] Činjenica je, međutim, da je kratkotrajno Dušanovo carstvo imalo izrazito multietnički karakter i da je propalo nekoliko decenija ranije.[7] Srpsko carstvo nije ni postojalo u vreme kosovske bitke, a Moravska Srbija je u to vreme bila kneževina.[6]

Srpski državnik Ilija Garašanin u svom Načertaniju 1844. tvrdi da Srbija polaže „sveto pravo istoričesko“ na zemlje Dušanovog carstva iz 14. veka, i da na tom temelju treba ponovo podići veliku srpsku državu.[8] Od 19. vijeka, Dušanovo carstvo je služilo kao izvor legitimiteta raznih projekata srbijanske ekspanzije ka jugu. Tako su uoči balkanskih ratova srpski nacionalisti gajili pretenzije ka Makedoniji, smatrajući je delom "Velike Srbije" iz vremena Dušana Silnog.[9] U vreme raspada SFRJ, učesnici Miloševićevih antibirokratskih revolucija su imali popularni slogan "Mi nećemo ništa novo, samo carstvo Dušanovo."[10][11]

Izvori[uredi - уреди]

Literatura[uredi - уреди]

  • John V.A. Fine, Jr., The Late Medieval Balkans, Ann Arbor, 1987.
  • George C. Soulis, The Serbs and Byzantium during the reign of Emperor Stephen Dusan (1331–1355) and his successors, Athens, 1995. ISBN 0-88402-137-8

Vidi još[uredi - уреди]