Razlike između izmjena na stranici "1961"

Idi na navigaciju Idi na pretragu
Dodano 699 bajtova ,  prije 9 mjeseci
→‎Događaji: čišćenje, slike 1/2
(→‎Događaji: OSA do 14)
(→‎Događaji: čišćenje, slike 1/2)
== Događaji ==
=== Januar/Siječanj ===
* [[1. 1.]] - Uveden jedinstven obračunski kurs [[Jugoslavenski dinar|dinara]] za promet s inostranstvom: zvanični od 300 dinara za dolar uvećan za prim od 150%, tj. 750 za dolar.<ref>Bukvić, Rajko M. ''Devizna politika Jugoslavije 1945-1990: iskustva i pouke''</ref> Plate uvećane 10% (NY Times), ali skaču i cene. Jugoslavija je krajem prošle godine dobila 300 miliona dolara zajmova od SAD i nekih zapadnoevropskih zemalja za ekonomske, a naročito monetarne reforme.<ref>[http://hdl.handle.net/10891/osa:eaef4c66-e097-4cbb-ad99-11542f8aaa18 "Yugoslavia: Economic Reforms Which Need Reforms"], 9 June 1961. HU OSA 300-8-3-9483</ref>
* 1. 1. - Monetarna reforma u SSSR, "Hruščovljeva": uvedena šesta [[sovjetska rublja|rublja]], jedna za deset starih.
* [[3. 1.]] - [[SAD]] prekidaju diplomatske odnose s [[Kuba|Kubom]], nakon što je [[Fidel Castro|Castro]] zahtevao drastično smanjenje broja osoblja (odnosi obnovljeni 2015). Putovanje građana SAD na Kubu je zabranjeno 16. januara.
* 3. 1. - Fond razvojnih zajmova SAD odobrio Jugoslaviji tri zajma od 27,7 miliona dolara: 14 miliona za proširenje termoelektrane na Kosovu, 8,5 za Željezaru Sisak i 5,2 za 21 dizel lokomotivu<ref>[http://hdl.handle.net/10891/osa:9a49fc05-c110-4b6d-a47a-b458c2d5e3fd "New U.S. Loads for Yugoslavia"], 4 January 1961. HU OSA 300-8-3-9500</ref> (→ [[ЈЖ серија 661|JŽ serija 661]]).
* 3. 1. - Štrajk i Pobuna u Baixa de Cassanje u portugalskoj [[Angola|Angoli]] znače početakuvertiru [[Angolski rat za nezavisnost|Angolskog rata za nezavisnost]] i [[Portugalski Kolonijalni rat|portugalskog Kolonijalnog rata]] (do [[1975]]).
* [[7. 1.]] - Na konferenciji u Kazablanci pet afričkih zemalja s levičarskim liderima ([[Ujedinjena Arapska Republika]], Maroko, Gana, Gvineja i Mali) objavili planove za stvaranje odbrambene organizacije.
* 7. 1. - U Engleskoj uhapšen [[Portlandski špijunski krug]] koji je Sovjetima dostavljao detalje o mornaričkom naoružanju.
* [[8. 1.]] - U Francuskoj održan referendum o samoopredeljenju [[Alžir]]a -: 75% je za (podrška [[Charles de Gaulle|de Gaulle]]-ovoj politici).
* [[14. 1.]] - Jugoslavija i [[Socijalistička Republika Rumunija|Rumunija]] potpisale sporazum o studiji gradnje brane u Đerdapu. (NYT).
* 14 - 18. 1. - Deveti plenum 8. CK KP Kine: udaljavanje od [[Veliki skok naprijed|Velikog skoka naprijed]] u poljoprivredi, koji je izazvao masovnu glad - broj žrtava se procenjuje na 23 pa do čak 55 miliona.
* [[januar]] - [[Pakistan]]ski predsednik [[Ayub Khan]] posetio Jugoslaviju i Zapadnu Nemačku.
* [[17. 1.]] - Odlazeći američki predsednik [[Dwight D. Eisenhower]] u Oproštajnoj adresi upozorava na povećanu moć [[Vojno-industrijski kompleks|vojno-industrijskog kompleksa]].
* 17. 1. - Ubijen [[Patrice Lumumba]] (objavljeno 13. 2.). Pored njega su ubijeni i Maurice Mpolo i Joseph Okito.
* [[18. 1.]] - Nesreća autobusa negde u FNRJ, osam mrtvih. (NYT)
[[Datoteka:Jfk inauguration.jpg|mini|200px250px|Inauguracija [[John F. Kennedy|JFK]]]]
* [[20. 1.]] - [[John F. Kennedy]] preuzima dužnost [[predsjednik SAD|predsjednika SAD]]. [[Kenedijeva doktrina]]: "platićemo svaku cenu, ponećemo svaki teret... da osiguramo opstanak i uspeh slobode". Kabinet: [[Lyndon B. Johnson]] potpredsednik, [[Dean Rusk]] državni sekretar, [[Robert McNamara]] odbrana, [[Robert F. Kennedy]] tužilac itd.
* 20. 1. - [[Milovan Đilas]] uslovno pušten iz zatvora - nagađa se da je to povezano sa zapadnom ekonomskom pomoći<ref>[http://hdl.handle.net/10891/osa:f953ae8e-023a-415c-8d17-8bd817d416b3 "The Djilas [Đilas] Case"], 20 January 1961. HU OSA 300-8-3-9499</ref>.
* [[21. 1.]] - Podmornica ''USS George Washington'' sa 16 raketa [[UGM-27 Polaris|Polaris]] završila prvu patrolu od 66 dana pod vodom.
* [[22. 1.]] - Portugalski putnički brod ''Santa Maria'' otet od iberijskih levičara u Karibima - nakon američke intervencije ispraćen je u Brazil i oslobođen 2. februara. Otmičari dobili azil.
* 23/[[24. 1.]] - [[B-52]] sa dve hidrogenske bombe pao blizu [[Goldsboro, North Carolina]] - detonacija izbegnuta zahvaljujući jednom ispravnom od četiri osigurača.
* [[25. 1.]] - Jedna vojna hunta, Vojno-građanski direktorij Anibala Portilja, zamenjuje drugu u [[El Salvador]]u.
* 25. 1. - Kennedy drži prvu živu predsedničku konferenciju za štampu.
* 25. 1. - Prikazan crtani film ''[[One Hundred and One Dalmatians]]''.
* [[27. 1.]] - Sovjetska podmornica S-80 potonula u oluji na Barencovom moru, sa 68 ljudi.
* [[29. 1.]] - Radio Hanoj objavio na engleskom da je osnovan [[Nacionalni front oslobođenja Južnog Vijetnama]], poznat kao ''Viet Cong''.
* [[31. 1.]] - [[Jânio Quadros]] novi je predsjednik Brazila nakon [[Juscelino Kubitschek|Kubitscheka]] (do augusta) - nasledionaslijedio je visoku inflaciju i dugove.
* 31. 1. - Američki šimpanza [[Ham (šimpanza)|Ham]] je proveo blizu 17 minuta u svemiru.
* početkom godine - [[Branko Ćopić]] isključen iz partije: zvanično zbog intervjua u sovjetskim novinama u kojima je kritikovao moderniste, zapravo zbog "[[Gluvi barut (roman)|Gluvog baruta]]".<ref>[http://hdl.handle.net/10891/osa:6cd5dff3-bcc5-4198-bf12-2759d9ad020e "The Case of Branko Copic"], 11 August 1961. HU OSA 300-8-3-9516</ref>
* [[3. 2.]] - Počinje američka Operacija Looking Glass: jedan avion će neprekitno biti u vazduhu kao leteći komandno-kontrolni centar, do 1990.
* [[4. 2.]] - [[Angolski rat za nezavisnost]]: gerilci iz [[MPLA]] su napali nekoliko ciljeva u [[Luanda|Luandi]], portugalska rulja zatim napala crna naselja.
* [[5. 2.]] - Na severu [[Burma|Burme]], u narodu [[Kachin (narod)|Kachin]], osnovana [[Kachinska organizacija nezavisnosti]] - oružano krilo, Armija kachinske nezavisnosti ratuje 32 godine.
* [[9. 2.]] - Francuski avioni iz Alžira prinudili na spuštanje, u Maroko, avion sa sovjetskim predsednikom Sovjeta Leonidom Brežnjevim, koji je putovao za Gvineju.
[[Datoteka:The Temptation of the Harried Wasp (28393362298).jpg|mini|150px|[[Nijagarska hidroelektrana Robert Moses]]]]
* [[10. 2.]] - Na mreži je [[Nijagarska hidroelektrana Robert Moses]], snage 2400 MW - tada najveća u zapadnom svetu.
* 12. 2. - Lansirana sovjetska sonda [[Venera-1]].
* 12. 2. - Premijer [[Léon M'ba]] postaje prvi predsednik [[Gabon]]a, sa "hiperpredsedničkim" ovlašćenjima (do smrti 1967).
* [[13. 2.]] - [[Kongoanska kriza]]: [[Savet bezbednosti]] UN doneo odluku da se u [[DR Kongo|Kongo]] upute međunarodne mirovne snage da bi se sprečilo izbijanje [[građanski rat|građanskog rata]] u toj zemlji.
* [[14. 2.]] - Dan nakon vesti o smrti Lumumbe, demonstracije i napadi na belgijske ambasade u Moskvi, Beogradu, New Delhiju, ispred UN (zvanični Beograd se izvinuo za ispade). Lumumbin zamenik [[Antoine Gizenga]] drži paralelnu vladu "Slobodne Republike Kongo" u Stanleyvillu/Kisanganiju (do avgusta), nekoliko zemalja ga sada priznaje.
* 14. 2. - U Beogradu su organizovane masovne demonstracije povodom Lumumbine smrti, demolirana belgijska ambasada; pošto ih je milicija sprečila da napadnu zapadne čitaonice, razbijali su izloge prodavnica<ref>[http://hdl.handle.net/10891/osa:0e291b42-e990-49a8-84a4-b0043ed9b2df "Belgrade Demonstrations and Their Meaning"], 16 February 1961. HU OSA 300-8-3-13264</ref>. Zvanični Beograd se izvinjava Belgiji za ispade.
* 14. 2. - [[Južnoafrički rand]] zamenjuje južnoafričku funtifuntu, po kursu 2:1.
[[Datoteka:SE1961Feb15T.png|mini|200px|Putanja pomračenja Sunca]]
* [[15. 2.]] - Totalno [[pomračenje Sunca 15. februara 1961|pomračenje Sunca]] vidljivo i u Jugoslaviji, centralna linija približno [[Split]]-[[Mostar]]-[[Pljevlja]]-[[Niš]] (Dalmacija, Hercegovina i južna Bosna, najveći deo Crne Gore, Kosmeta i uže Srbije. Tokom pomračenja je snimljena scena raspeća u italijanskom filmu ''Barabba''.
* 15. 2. - Sabena Flight 548: u padu putničkog aviona kod Brisela poginule 73 osobe, uključujući američki klizački tim.
* februar[[20. 2.]] - Na IV kongreskongresu [[Komunistička partija Albanije|Albanske partije rada:]], [[Enver Hodža]] optužujeosuđuje [[SSSR]] i izjašnjava se za [[kina|kineske]] pozicije. Optužuje Jugoslaviju da je sa "Grčkom i Šestom flotom" pripremala "zaverenički prevrat u Albaniji".
* [[20. 2.]] - Na kongresu vladajuće partije Albanije, [[Enver Hodža]] osuđuje [[SSSR]] i izjašnjava se za [[kina|kineske]] pozicije; optužena i Jugoslavija.
* [[21. 2.]] - Rezolucija SB UN 161: sprečiti građanski rat u Kongu, ako treba i silom; ispitati Lumumbinu smrt.
* [[22. 2.]] - Rezolucija Izvršnog komiteta CK SKJ, odgovor na samit komunističkih partija u Moskvi prošlog novembra, na kome su Jugosloveni označeni kao revizionisti<ref>[http://hdl.handle.net/10891/osa:427d9884-48d4-4c68-8a1f-669dabc4d799 "The Meaning of the Yugoslav Party Resolution and of the Vlahovic Speech"], 23 February 1961. HU OSA 300-8-3-13263</ref><ref>[http://hdl.handle.net/10891/osa:b7446b30-59e7-4d25-896f-a5262595074d "Some Additional Points in Vlahovic's Speech"], 27 February 1961. HU OSA 300-8-3-13261</ref>. Govori se o dvoličnoj politici, po ideološkoj liniji (osuda "revizionizma") i međudržavnoj (dobra ocena odnosa).
* [[23. 2.]] - Jugoslovenski diplomata proteran iz [[Narodna Republika Albanija|Albanije]] jer je navodno isprovocirao uličnu tuču; Beograd odgovara da su diplomatu pretukli tajni agenti<ref name="Col">''Collier's Year Book'' za 1961. (Microsoft Encarta 2004)</ref>.
* 23. 2. - Međunarodna banka za obnovu i razvoj daje 30 miliona dolara FNRJ za [[Hidroelektrana Senj|hidrocentralu kod Senja]] i dalekovode. (NYT)
* [[25. 2.]] - FNRJ neočekivano traži kupovinu 500.000 tona američke pšenice za dinare. (NYT)
* [[26. 2.]] - Nakon smrti [[Muhamed V od Maroka|Muhameda V]], kralja [[Maroko|Maroka]] postaje [[Hasan II od Maroka|Hasan II]] je kralj [[Maroko|Maroka]] (do 1999) - njegova vladavina se smatra autokratskom, "Olovne godine" od '60-tih do '80-tih.
* [[februar]] - [[april]] - [[Tito]]va afrička turneja "[[Galeb (brod)|Galebom]]": [[Gana]], [[Togo]], [[Liberija]], [[Gvineja]], [[Mali]], [[Maroko]], [[Tunis]], [[Egipat]].
 
=== Mart/Ožujak ===
* 28. 2. - [[1. 3.]] - Savezna skupština FNRJ je donela 32 zakona u vezi ekonomske reforme.<ref>[http://hdl.handle.net/10891/osa:bb1cb45a-1de3-45c6-acbc-3bb729a6ac33 "Yugoslav Economic Reform Approved by National Assembly"], 2 March 1961. HU OSA 300-8-3-9493</ref><ref> [http://hdl.handle.net/10891/osa:5968393a-17eb-42a9-9372-593b27a12ace "Changes in Yugoslavia's Economic System"], 24 February 1961. HU OSA 300-8-3-9494</ref> Savezna narodna skupština FNRJ usvojila 20 zakona i 12 odluka kojima je ozakonjen novi sistem dohotka, cilj je da dohotkom raspolažu oni koji ga stvaraju<ref>Bajec, Dolničar, 1981, str. 192</ref>.
** Protržišne reforme u Jugoslaviji - promene u bankarskom sistemu (NBJ će biti samo emisiona banka), samoupravna preduzeća zadržavaju 55 umesto 25 % prihoda, kurs: 750 dinara za američki dolar<ref name="Col"/> ("mini reforma" 1961).
** Uveden je i porez na "višak profita", čime su praktično penalizovana uspešna preduzeća, radi izjednačivanja regiona (ukinuto 1963?).<ref>[http://hdl.handle.net/10891/osa:361fd074-2314-40db-a225-5c414ab0b4ce "Yugoslavs Propose Abolition of Excess Profits Tax"], 24 October 1963. HU OSA 300-8-3-9691</ref>
* [[1. 3.]] - Predsednik Kenedi ustanovio [[Mirovni korpus]] (''Peace Corps''), dobrovoljački program socijalnog i ekonomskog razvoja u inostranstvu.
* [[4. 3.]] - Sovjeti uspešno testirali [[Antibalistička raketa|antibalističku raketu]] V-1000.
* [[8. 3.]] - Jugoslavija i Bugarska si protjeruju po jednog diplomata (drugi sekretar jugoslovenske ambasade proteran zbog "špijuniranja", Jugoslavija uzvratila istom merom<ref name="Col"/>).
* [[9. 3.]] - [[Sputnjik 9]] (ili Korablj-sputnjik 4) leteo u svemir sa lutkom Ivanom Ivanovičem i raznim životinjama (još jedna slična misija 25-og, sa psom Zvjozdočkom).
* [[11. 3.]] - ''[[Barbie]]'' dobila [[Ken (lutka)|Kena]].
* [[13. 3.]] - Kurenjivska tragedija nadomak Kijeva: pucanje brane vodi poplavi pulpe iz ciglane, zvanično ima 145 mrtvih.
* [[15. 3.]] - UPA, kasnija [[FNLA]], digla brutalni ustanak na severu Angole - stradaju hiljade belaca i nepoćudnih crnaca.
* [[18. 3.]] - [[Eurosong 1961]]: Ljiljana Petrović, pjevačica iz Novog Sada, s pjesmom "Neke davne zvezde", u [[Eurosong 1961|Cannesu]] po prvi put predstavlja [[FNRJ|Jugoslaviju]] na [[Eurosong|natjecanju za pjesmu Eurovizije]].
* [[mart]] - Drugi sekretar jugoslovenske ambasade u [[Bugarska|Bugarskoj]] proteran zbog "špijuniranja", Jugoslavija uzvratila istom merom<ref name="Col"/>.
* mart - Savezna narodna skupština FNRJ usvojila 20 zakona i 12 odluka kojima je ozakonjen novi sistem dohotka, cilj je da dohotkom raspolažu oni koji ga stvaraju<ref>Bajec, Dolničar, 1981, str. 192</ref>.
** Protržišne reforme u Jugoslaviji - promene u bankarskom sistemu (NBJ će biti samo emisiona banka), samoupravna preduzeća zadržavaju 55 umesto 25 % prihoda, kurs: 750 dinara za američki dolar<ref name="Col"/> ("mini reforma" 1961).
** Uveden je i porez na "višak profita", čime su praktično penalizovana uspešna preduzeća, radi izjednačivanja regiona (ukinuto 1963?).<ref>[http://hdl.handle.net/10891/osa:361fd074-2314-40db-a225-5c414ab0b4ce "Yugoslavs Propose Abolition of Excess Profits Tax"], 24 October 1963. HU OSA 300-8-3-9691</ref>
* mart - U FNRJ osnovane "grupe za izmirenje" za brže rešavanje sitnih sporova u seoskim krajevima. (NYT 2. april)
* [[21. 3.]] - [[Gheorghe Gheorghiu-Dej]], generalni sekretar [[Rumunska komunistička partija|Rumunske KP]], postaje predsednik novouspostavljenog Državnog saveta (do smrti 1965); raniji šef države, [[Ion Gheorghe Maurer]], postaje premijer (do 1974), um. [[Chivu Stoica|Chivu Stoice]].
* [[23. 3.]] - Sovjetski kosmonaut [[Valentin Bondarenko]] stradao tokom eksperimenta izdržljivosti (objavljeno 1980-tih).
* [[29. 3.]] - "Vjesnik u srijedu" piše o strahovladi u Albaniji i obuci diverzanata zaprotiv JugoslavijuJugoslavije.<ref>[http://hdl.handle.net/10891/osa:0d056510-4382-4787-881e-7aaead487797 "Yugoslav Paper on "Albanian Inferno""], 5 April 1961. HU OSA 300-8-3-43</ref><ref>[http://hdl.handle.net/10891/osa:115f2e25-f672-4084-85c0-2f8d27533e79 "Albanian Inferno - Second Installment"], 7 April 1961. HU OSA 300-8-3-14401</ref>
* [[30. 3.]] - U Njujorku potpisana [[Jedinstvena konvencija o opojnim drogama]] (na snazi od 1975): zabranjen kanabis i supstance razvijene od konvencije iz 1931.
* 30. 3. - Trgovački sporazum FNRJ i SSSR - želi se udvostručenje trgovine do 1965<ref>[http://hdl.handle.net/10891/osa:7d3fc46d-6189-4c31-a0b0-00e0f079311a "Trade Relations between Yugoslavia and Soviet Bloc"], 4 April 1961. HU OSA 300-8-3-9491</ref>.
=== April/Travanj ===
[[Datoteka:SIV Building, 20120902.jpg|mini|240px|[[Palata Federacije]] ulazi u funkciju]]
* [[5. 4.]] - [[Barbra Streisand]], sa (nepunih 19) godina, prvi put nastupa na televiziji.
* [[1. 4.]] - [[Popis stanovništva 1961. u FNRJ|Popis stanovništva u FNRJ]]: 18.549.291 žitelj (9,5% više nego 1953), mogućnost izjašnjavanja kao "Musliman (u smislu etničke pripadnosti)".
* [[5. 4.]] - [[Barbra Streisand]] (nepunih 19) prvi put nastupa na televiziji.
* 5. 4. - Na [[Nizozemska Nova Gvineja|Nizozemskoj Novoj Gvineji]] osnovano Vijeće Nove Gvineje s ciljem pripreme neovisnosti.
* [[6. 4.]] - Još jedan albanski diplomata proteran iz FNRJ, nakon što je pomenut na "špijunskom procesu". (NYT)
* [[8. 4.]] - Britanski putnički brod ''MV Dara'' eksplodirao po oluji pored Dubaija, stradalo 238 od 819 ljudi na brodu - sumnja se na omanske pobunjenike.
* [[10. 4.]] - Radarskim signalom izmerena udaljenost do Venere u donjoj konjunkciji: 26.372.600 plus-minus koju stotinu milja (oko 42,44 miliona km) - poboljšana preciznost merenja Sunčevog sistema.
[[Datoteka:Adolf Eichmann takes notes during his trial USHMM 65268.jpg|mini|250px|left|[[Adolf Eichmann]] na suđenju]]
* [[11. 4.]] - U [[Izrael]]u počinje suđenje [[Adolf Eichmann|Adolfu Eichmannu]] - medijska pažnja obnavlja interes za [[Holokaust]].
* 11. 4. - FNRJ protestuje Pragu, tvrdi da je ataše za kulturu Bulat bio napadnut i drogiran. (NYT). Jugoslovenski diplomati su izloženi maltretiranju.<ref>[http://hdl.handle.net/10891/osa:862d216d-b303-44b7-ae44-07890552cd16 "Yugoslav-Czechoslovak Relations Rapidly Deteriorating"], 10 April 1961. HU OSA 300-8-3-14397</ref>
[[Datoteka:Erfurt mural Gagarin.jpg|mini|200px|[[Jurij Gagarin|Gagarinov]] mural]]
* [[12. 4.]] - [[SSSR|Sovjetski]] kozmonaut [[Jurij Gagarin]] postaje prvi čovjek u svemiru, letom [[Vostok 1]] na jednoj orbiti oko planeta.
* [[13. 4.]] - Neuspeli pokušaj puča u Portugalu: gen. Júlio Botelho Moniz pokušao navesti [[António de Oliveira Salazar|Salazara]] na ostavku.
* [[14. 4.]] - U[[Kontejnerizacija]]: u SAD odlučeno da će standardni [[kontejner]]i biti širine i visine po osam stopa i dužine 10, 20, 30 ili 40 stopa. [[Međunarodna organizacija za standardizaciju]] (ISO) prihvata ove dimenzije 1964.<ref name="JephsonMorgen2014">{{cite book|author1=Chris Jephson|author2=Henning Morgen|title=Creating Global Opportunities: Maersk Line in Containerisation 1973-2013|url=https://books.google.com/books?id=L172AgAAQBAJ&pg=PA29|date=8 May 2014|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-1-107-03781-6|pages=29–}}</ref>
* [[15. 4.]] - Operacija Puma: američki bombarderi sa kubanskim oznakama, u pripremi invazije, bombarduju tamošnje aerodrome - slab rezultat, stradali i civili.
[[Datoteka:2012-Museo Giron anagoria 07.JPG|mini|200px|left|[[Zaljev svinja|Iskrcavanje u Zaljevu svinja]]: foto iz muzeja]]
* [[17. 4.]] - [[Zaljev svinja|Iskrcavanje u Zaljevu svinja]] na [[Kuba|Kubi]], Operacija Zapata - emigranti su napadnuti ujutro, do 19-og su poraženi.
* 17. 4. - [[33. dodjela Oscara]] - najbolji film ''[[The Apartment]]'' (pet nagrada od deset nominacija); najbolji strani film je švedski ''[[Jungfrukällan]]'' ("Devičanski izvor") a u užem krugu je bio i jugoslavenski "[[Deveti krug]]".
* [[13. 5.]] - TV Skoplje prvi put gostuje na zajedničkom programu [[JRT]].
* 13. 5. - U [[Severna Koreja|Severnoj Koreji]] osnovan Komitet za mirno reujedinjenje otadžbine - u narednom periodu severnjaci preduzimaju aktivnije mere prema Jugu.
* [[14. 5.]] - Američki [[pokret za ljudska prava]]: bačene zapaljive bombe na autobus ''Freedom Riders''-a u Alabami, koji su (deset dana ranije počeli s iskušavanjem odluke Vrhovnog suda SAD o integraciji u međudržavnom autobuskom saobraćaju). Odluka o zabrani segregacije će biti donesena u septembru.
* [[15. 5.]] - Nemački biohemičar [[J. Heinrich Matthaei]] u SAD izveo "Poly-U-Experiment" ("rođendan" moderne [[genetika|genetike]]).
* 15-20. 5. - U Beogradu održana međunarodna konferencija o nuklearnoj elektronici.
* [[16. 5.]] - [[George F. Kennan]], imenovan u januaru, novi je ambasador SAD u Jugoslaviji (do 1963).
* 16. 5. - General [[Park Chung-hee]] izvršio vojni udar u [[Južna Koreja|Južnoj Koreji]] (ostaje na vlasti do atentata [[1979]]).
* [[17.5.|17]] - [[24. 5.]] - Održan prvi [[Muzički biennale Zagreb]], prvi festival savremene glazbe na Balkanu.
* [[19. 5.]] - [[Venera-1]] je proletela pored Venere, ali radio kontakt je bio izgubljen ranije.
* {{circa}} 19. 5. - Na Eichmannovom procesu je rečeno da su Jevreji isporučivani i ubijani po [[Andrija Artuković|Artukovićevom]] nalogu.
* [[5. 6.]] - Vrhovni sud SAD potvrđuje ustavnost zakona kojima se od [[KP SAD]] zahteva da registruje imena svih članova kod Ministarstva pravde odn. članstvo u KP je federalno krivično delo "ako je pojedinac svestan subverzivnih ciljeva partije".
* [[7. 6.]] - Predsednik Tito pušta u Boru nove pogone flotacije u proizvodnji bakra i nove instalacije za proizvodnju sumporne kiseline.
* {{circa}} 10. 6. - Održan prvi [[Muzički biennale Zagreb]], prvi festival moderne muzike na Balkanu.
* [[11. 6.]] - U Beogradu otvorena obnovljena sinagoga.
* [[12. 6.]] - "Noć vatre" u [[Južni Tirol|Južnom Tirolu]]: Južnotirolski oslobodilački komitet oborio 37 stubova dalekovoda (autonomija je priznata 1972).
* [[15. 6.]] - [[Walter Ulbricht]] na konferenciji za štampu: zahteva da Berlin bude "slobodan grad", kaže "Niko nema nameru da podigne nekakav zid!".
* 15. 6. - Predsednik Indonezije [[Sukarno]] u poseti FNRJ (krajem jula NYT javlja da Jugoslavija daje 15 miliona dolara novih kredita Indoneziji).
* [[jun]] - Počela izrada novog [[Ustav Socijalističke Federativne Republike Jugoslavije (1963)|jugoslovenskog ustava]]<ref name="Col"/> (proglašen [[1963]]).
* [[16. 6.]] - Sovjetski baletan [[Rudolf Nurejev]] prebegao u Parizu.
* [[18. 6.]] - Bomba izbacila iz šina voz Strasbourg-Paris - sa 24 mrtvih najgori teroristički napad u Francuskoj između 1800. i 2015. Država je tek 1966. priznala da se radilo o napadu, pretpostavlja se da je počinilac OAS.
* 18. 6. - [[Garabandalska ukazanja]] arhanđela Mihaila i Gospe u španjolskoj Kantabriji: četiri djevojčice vide "anđela", "ukazanja" traju do 1965.
* [[19. 6.]] - {{flag|Kuvajt}} je nezavisan nakon okončanja ugovora o britanskom protektoratu.
* [[22. 6.]] - Kairski [[Univerzitet Al-Azhar]] je nacionalizovan, dodati su mu i sekularni predmeti.
* Reforma privrednog sistema: rast jugoslovenske ekonomije usporen više nego što je očekivano nakon uvođenja liberalnih reformi početkom godine; industrija proizvodnja porasla 7% umesto planiranih 12%; realni lični dohotci su porasli više nego produktivnost; troškovi života su porasli devet odsto; trgovinski deficit je porastao sa 78 na 100 milijardi dinara<ref>[http://hdl.handle.net/10891/osa:e23e7e57-9b0d-4cbd-88a9-51774537513d "Yugoslav Economic Situation"], 19 April 1962. HU OSA 300-8-3-9533</ref>.
* Trgovina FNRJ (izvoz, uvoz u mil. $): Istočna Evropa i SSSR 175 i 169; Zapadna Evropa 261 i 456; Severna Amerika 43 i 185; ostatak sveta 90 i 100.<ref>[http://hdl.handle.net/10891/osa:3b50a950-d079-4637-a892-edbd209c2017 "Yugoslav Trade"], 9 July 1962. HU OSA 300-8-3-9602</ref>
* FNRJ je 1945-61. dobila preko 4,5 milijarde dolara pomoći i povoljnih kredita od zapada.<ref>[http://hdl.handle.net/10891/osa:6c3b5884-7c16-48ed-8d26-b9566b466310 "Western Aid to Tito from 1945 to 1961"], 14 April 1961. HU OSA 300-8-3-15645</ref><ref>[http://hdl.handle.net/10891/osa:89cf926d-3d29-4dda-ad59-f798762fa277 "Tito Presenting Himself as "Third Force" Leader - Western and Eastern Blocs Criticized]", 5 July 1961. HU OSA 300-8-3-13255</ref>
* Brodogradilišna industrija u FNRJ porasla šestostruko od 1956. (NYT, 10. dec.)
* Polemika [[Dobrica Ćosić|Ćosić]] - [[Dušan Pirjevec|Pirjevec]] o odnosu republika i federacije.
34.213

izmjena

Navigacijski meni