Atena

Izvor: Wikipedia
Disambig.svg Za ostala značenja v. Atena (razvrstavanje).
Atena
Αθήνα
Atena, Akropola
Atena, Akropola
Koordinate: 37°58′N 23°43′W / 37.967, -23.717
Država Flag of Greece.svg Grčka
Vlast
 - Gradonačelnik Nikitas Kaklamanis (Nova demokratija)
Površina
 - Urbano područje 39 km²
 - Područje utjecaja 412 km²
Stanovništvo (2001.)
 - Urbano područje 745,514
 - Urbana gustoća 19,133 stanovnika/km²
 - Područje utjecaja 3,761,810
 - Gustoća područja utjecaja 9,137 stanovnika/km²
Vremenska zona Srednjeeuropsko vrijeme (UTC+2)
 - Ljeto (DST) Srednjeeuropsko ljetno vrijeme (UTC+3)
Poštanski broj 10x xx, 11x xx, 120 xx
Pozivni broj 210, 211, 212
Službena stranica www.cityofathens.gr
Karta
Položaj Atene u Grčkoj

Položaj Atene u Grčkoj

Atena ili Atina (grč. Αθήνα) je glavni grad Grčke, a takođe i glavni grad Periferije Atika. Kozmopolitski, moderni grad Atena je takođe poznata po tome, što je za antike bio moćni grad-država i vrlo važan centar obrazovanja toga doba. Ime je dobio po grčkoj božici mudrosti, Ateni. U antičkoj grčkoj, Atinu su zvali Atinai (Αθήναι, množina od Atenu), i u 19. vijeku ovo ime je formalno usvojeno kao formalno ime grada. Od oficijalnog napuštanja katarevuškog grčkog u 70-tim godinama 20. vijeka, popularni naziv Atena je postao oficijalno ime grada. Atena ima populaciju od oko 770.000, dok je veće metropolsko područije ima oko 3.7 miliona ljudi. Trenutno se grad (metropolitanski) širi ka istoku.

Atena se često naziva kolijevkom zapadne civilizacije zbog svojih kulturnih doprinosa tijekom 5. i 4. vijeka prije Krista. Iz tog razdoblja u Ateni je ostalo mnogo antičkih zgrada, umjetničkih djela itd. Najpoznatija je Akropola, koja je priznata kao jedna od najboljih primjera klasične grčke umjetnosti i arhitekture.

Historija[uredi - уреди]

Glavni članak: Historija Atene

Historija Atene predstavlja jednu od najdužih historija nekog grada u Evropi i svijetu. Područje Atene je bilo stalno nastanjeno preko 4500 godina, a u 1. milenijumu pne. je postalo vodeći grad antičke Grčke. Kulturna dostignuća Atene u 5. vijeku pne. se smatraju temeljima zapadne civilizacije. U srednjem vijeku je važnost grada počela opadati, da bi došlo do oporavka pod Bizantom, kao i relativnog prosperiteta za vrijeme križarski ratova. Pod Otomanskim Carstvom se beleži još jedan dugi period opadanja, koji je završen u 19. vijeku kada Atena postaje prijestolnicom nezavisne grčke države.

Klima[uredi - уреди]

U Atini vlada semiaridna klima (Köppenova klasifikacija klime: BSh) sa velikim padavinama između polovine oktobra do polovine aprila. Ukoliko postoje padavine tokom leta, one su retke i u obliku su kratkotrajnog pljuska.

Proleće i jesen se smatraju idealnim sezonama za razgledanje grada i za sve druge aktivnosti napolju. Leta mogu biti izuzetno topla. Prosečna najviša dnevna temperatura u Julu je 33.5 °C.

Najviša dnevna temperatura je bila 48 °C u predgrađu Atine, u Elefsina, a najniža je bila -5.8 °C u Nea Filadelfiji. Tokom mećave koja je bila u februaru 2004. godine, najgore mećave koja je zadesila grad, temperatura je spala i na -7.9 °C

Kultura[uredi - уреди]

Arheološko udruženje[uredi - уреди]

Nacionalni Arheološki muzej Atine.
Kula krila Atine.

Grad je jedan od svetskih glavnih centara za arheološka istraživanja. Osim nacionalnih institucija, kao što su Atinski univerzitet, Arheološko društvo Atine, nekoliko arheoloških muzeja, uključujući Naciolani Arheološki Muzej Atine, Vizantijski muzej, kao i muzeje Akropolja i drugih. Atina ima više od dvanaest arheoloških biblioteka i tri specijalizovane arheološke laboratorije i u njoj se, na godišnjem nivou, događaju svakodnevni seminari i konferencije, kao i mnogo arheoloških izložbi.

Turizam[uredi - уреди]

Atina je popularna destinacija za putnike. Grčka vlada, uz pomoć EU je tokom prošle decenije uradila velike infrastrukturalne projekte, pa su se gradska infrastruktura i socijalni običaji popravili.

Zabava[uredi - уреди]

Atina je domaćin 148 pozorišta, više nego bilo koji grad u svetu, uključujući i poznati antički Herodotski Atikus Teatar, dom Atinskog festivala, koji se dešava od maja od oktobra svake godine. Atina, takođe, ima dosta romantičnih, otvorenih bioskopa. Grad podržava i veliki broj muzičkih prostora, uključujući i Atinsku koncertnu dvoranu, poznatiju kao "Megaron Musikis", koja okuplja poznate svetske zmetnike svake godine.

Sportovi[uredi - уреди]

Atina ima dugu tradiciju u sportovima i sportskim događajima, tako što je domaćin mnogim važnim klubovima u grčkim sportovima i tako što ima veliki broj sportskih oprema. Grad je bio domaćin i nekoliko sportskih događaja u međunarodnim znamenitostima.

Atina je održala Letnje Olimpijske Igre dvaput, prvu put 1896. a drugi put 2004.godine. Najveći stadijum u Grčkoj ugostio je dva finala UEFA Liga šampiona, 1994. i 2007. godine. Drugi veliki stadijum u Atini, koji se nalazi u regiji Pireusa, je Karaiskakis Stadijum, održao je 1971. godine UEFA Kup Pobednika. Atina je održala i finale Evrolige tri puta, prvo 1985. godine, drugo 1993, oba u Mir i Prijateljstvo Stadijumu, poznatijem kao SEF, jednom od najvećim i najatraktivnijih arena u Evropi, i treće 2007. u Olimpijskoj Unutrašnjoj Hali. Veliki broj događaja u drugim sportovima, kao što su atletika, vaterpolo, odbojka, su takođe održani u gradskim prostorima.

Atina je domaćin i tri prestižna Evropska multi-sportska kluba: Olimpijakosa, Panatinaikosa i AEK Atina. U fudbalu, Olimpijakos ima prednost u domaćim takmičenjima, Panatinaiakos je ušao 1971. godine u finale Evropskog Kupa, dok je AEK Atina član velike trojke. Ovi klubovi imaju ugledne košarkaške odeljke; Panatinaikos je među vodećim Evropskim košarkaškim klubovima osvojio Evroligu pet puta, Olimpijakos je 1997. bio šampion Evro lige, a AEK Atina je bio prvi grčki tim koji je osvojio Evropski pehar u timskim sportovima. Drugi klubovi sa velikom tradicijom u sportovima u Atini su Panionios, Panelinios, Etnikos Pireus i Marusi. Atinski klubovi su načinili značajne domaće i internacionalne uspehe do sad u svim sportovima.

Atinska regija obuhvata raznovrske terene, značajna brda i planine koje se izdižu oko grada, i Atina je jedini veliki grad u Evropi koji je prepolovljen planinskim vencem. Četiri planinska venca se šire kroz gradske granice i hiljadama kilometara kroz grad i susedne regije i tako omogućavaju veliki i prostrani prostor za šetnje i vožnju bicikla. Izvan Atine se nalaze raznovrsni predeli za aktivnosti u prirodi koji su dostupni i popularni, kao što su skijanje, planinarenje, jedriličarstvo i jedrenje na vetru. Brojni klubovi nude ovakve sportove.

Zanimljivosti[uredi - уреди]

Atina je bila domaćin ljetnih olimpijskih igara 1896. te od 13. - 29. augusta 2004. godine.