Tartu

Izvor: Wikipedia
Tartu
Tartu

Pogled na staro jezgro Tartua
Pogled na staro jezgro Tartua

Grb

Zastava
Osnovni podaci
Država  Estonija
Okrug Tartu
Opština Tartu
Osnovan 1030.
Stanovništvo
Stanovništvo 103.284
Gustina stanovništva 2.538 st./km²
Položaj
Koordinate 58°23′00″N 26°43′00″E / 58.383333, 26.716667
Nadmorska visina 44 m
Površina 38,8 km²
Tartu na karti Estonije
Tartu
Tartu
Tartu (Estonije)
Ostali podaci
Gradonačelnik Urmas Kruze
Veb-strana tartu.ee


Koordinate: 58° 22′ 60" SGŠ, 26° 43′ 00" IGD

Tartu (eston. Tartu istorijsko nemačko ime Dorpat, od prvobitnog imena Tarbatu, rus. Юрьев, Дерпт) je drugi po veličini grad u Estoniji, posle glavnog grada Talina. Tartu je i sedište istoimenog okruga Tartu.

Tartu je poznat kao kulturna i univerzitetska prestonica Estonije, čiji je univerzitet osnovan daleke 1632. godine.

Prirodni uslovi[uredi - уреди]

Tartu nalazi u jugoistočnom delu Estonije. Grad je udaljen 186 km jugoistočno od glavnog grada Talina. Grad istovremeno spada i u najistočnije veće gradove unutar Evropske unije.

Reljef: Grad Tartu je smešten u ravničarskom području, na približno 45 metara nadmorske visine. Samo jezgro grada obrazovalo se oko omanjeg brega iznad reke Emajogi.

Klima: U Tartuu vlada nešto oštriji oblik kontinentalne klime. Grad spada u hladnije u Estoniji.

Vode: Reka Emajogi protiče kroz grad i deli ga na veći, zapadni i manji, istočni deo grada.

Istorija[uredi - уреди]

Trg u starom Tartuu sa fontanom zaljubljenih studenata
Raekoja trg, glavno sastajalište u gradu

Prvi pomen naselja na današnjem mestu vezuje se za srednjovekovne ruske hronike iz ranog 11. veka. U 12. veku tadašnje rusko mesto Jurjev je bilo najveće u datom okruženju.

Od 13. veka grad pripada trgovačkom udruženju Hanza. Tartu je bio posrednik u trgovini između Hanze i ruskih gradova Pskova i Novgoroda. U ovo vreme grad dobija nemački karakter, koji će nositi sve do sredine 19. veka. U 16. veku grad preuzimaju Litvanci, a kanije Šveđani.

Ruska carevina preuzima ceo prostor današnje Estonije zajedno sa Tartuom 1721. godine. Veći deo grada je uništio požar 1775. godine, tako da danas najlepše građevine potiču iz 18. i naročito 19. veka. Između 1893. i 1918. godine grad se zvanično zvao Jurjev, a estonska i nemačka imena su bila delom zabranjena. Ovo ime se nije ukorenilo ni u ruskom jeziku.

1919. godine Tartu je postao deo nezavisne Estonije, da bi 1940. godine bio priključen SSSR-u u okviru Estonske republike. Kada se Estonija ponovo osamostalila 1991. godina grad se ponovo našao u njenim granicama.

Stanovništvo[uredi - уреди]

Po podacima iz 2010. godine u Tartuu živi 103.284 stanovnika. Poslednjih par godina gradsko stanovništvo ponovo raste nakon dvodecenijskog opadanja (1990. g. - preko 115 hilj. st.).

Etnički sastav: Tokom 20. veka stanovništvo Tartua iz korena se promenilo po svom etničkom sastavu. Na početku veka većina su bili Nemci (tzv. Baltički Nemci) sa manjinskim Rusima, Estoncima i Jevrejima. Nemci su se masovno iselili u maticu posle Prvog svetskog rata, dok je broj Rusa takođe opao sa estonskom nezavisnošću 1919. godine, pa ponovo rastao u vreme SSSR-a. Sa novim osamostaljenjem Estonije 1991. udeo Rusa i drugih naroda bivšeg SSSR-a ponovo je počeo opadati.

Današnji etnički sastav (2008.)je:

Obrazovanje[uredi - уреди]

Danas je Tartu psoebno poznat po najvažnijem univerzitetu u državi. Univerzitet u Tartuu je 1632. godine osnovao švedski kralj Gustav II Adolf, da bi ga 1802. godine obnovio ruski car Aleksandar I, uz podršku lokalnih baltičkih Nemaca, kao univerzitet na nemačkom jeziku. U zadnjim decenijama ruske carevine univerzitet je dobio ruski karakter.

Slike gradskih građevina[uredi - уреди]

Spoljašnje veze[uredi - уреди]