Graz

Izvor: Wikipedia
Graz

Graz clock tower1.jpg
Toranj na Schloßbergu

Grb
Osnovni podaci
Država  Austrija
Pokrajina Štajerska
Stanovništvo
Stanovništvo 265 318 (2012. god.)
Gustina stanovništva 2 100 st./km²
Geografske karakteristike
Koordinate
Vremenska zona UTC+1, leti UTC+2
Nadmorska visina 353 m
Površina 127.56 km²
Graz na karti Austrije
Graz
Graz
Graz (Austrije)
Ostali podaci
Veb-strana www.graz.at


Koordinate: 47° 23′ 60" SGŠ, 15° 15′ 36" IGD

Graz (mađarski Grác, prekmurski Gráca, slovenski Gradec) je drugi grad po veličini i broju stanovnika u Austriji od 265 318 stanovnika, od kojih su značajan broj ljudi iz bivše Jugoslavije (Slovenci, Hrvati, Bosanci, Srbi itd). On glavni grad austrijske savezne pokrajine Štajerske.

Geografske karakteristike[uredi - уреди]

Graz se prostire na površini od 127.56 km², u predalpskom prostoru, na sjevernom rubu Gradečkog polja (Grazer Feld). Kroz grad teče rijeka Mura. Ona je u ranijim razdobljima bila značajan priredni faktor kao prometnica. Graz se razvio na važnom putu između talijanskog i panonskog prostora na prijelazu preko Mure. Taj put križao se sa drugim važnim putem koji je iz njemačkih zemalja išao u panonsku nizinu. Taj položaj od antike je utjecao na razvoj trgovine i zanatstva. Graz je i danas, poznati trgovački centar u kom djeluje jedini austrijski međunarodni sajam Grazer Messe. Grad je poznato industrijsko, kulturno i obrazovno središte južnog dijela Austrije.

Historija[uredi - уреди]

Graz, Georg Matthäus Vischer (1670)

Prvi puta se spominje 1128. godine, a tada su ga naseljavali pretežno slavenski stanovnici. U 12. vijeku je počeo proces njemačke kolonizacije južnoalpskog prostora. Kako se obnavljala trgovina i zanatstvo, tako je sve veći broj bavarskih kolonista doseljavao u podgrađe utvrde na Schloßbergu koje se ubrzano pretvaralo u grad. Oni su vremenom potisnuli slavenske starosjedioce. To je osim iz brojnih dokumenata vidljivo i u nazivu jer se jedno vrijeme mjesto nazivalo Bavarski Gradec (Bayrisch-Grätz). Ipak je u gradskoj toponimiji bila i dalje jasno vidljiva slavenska osnova na koju se postupno nadograđivalo njemačko govorno nazivlje.

Za vrijeme vladavine grofa Otokara III. Traungovca u 12. vijeku, postao je prijestolnica Štajerske. Pripadnik obitelji Habsburg Leopold III. proglasio je 1379. godine štajerski Gradec-Graz prijestolnicom svoje države. Car Fridrik III. je deset godina iz Graza kao prijestolnice vladao Svetim Rimskim Carstvom njemačke narodnosti. Car Ferdinand I. je svom sinu koji se zvao Karlo II. dao na upravu unutarnjoaustrijske zemlje (Štajerska, Koruška, Kranjska i Istra), a on je 1564. godine odabrao Graz za glavni grad zemalja kojima je vladao. U Grazu, koji je tada imao 30 000 stanovnika, došlo je do izgradnje reprezentativnih zdanja. Karla je naslijedio sin Ferdinand koji je kasnije postao car. On je izgradio poznati mauzolej kraj katedrale u kojem je pokopan. Nakon njega Graz je prestao biti prijestolnica.

Potkraj 16. vijeka Graz je postao sjedište komande vojne krajine - koja je pod sobom imala i slovenske i hrvatske krajeve. Iz grada se zapovijedalo tadašnjim vitalnim utvrdama Brežice, Ptuj, Varaždin, Koprivnica, Križevci, Ivanić. Zanimljivo je da su u spomenutim utvrdama od 16. do 18. vijeka komandanti bili najčešće oficiri iz Graza i njegove štajerske okolice. Od 16. do 20. vijeka Graz je bio vrlo cijenjeni univerzitet, koji je dao brojne naučnike i nobelovce, tako da je na njegovim fakultetima studiralo puno mladih ljudi sa prostora bivše Jugoslavije.

Gradovi prijatelji[uredi - уреди]

Graz je zbratimljen sa sljedećim gradovima:

Vanjske veze[uredi - уреди]