Arta, Grčka

Izvor: Wikipedia
Arta
Άρτα
Arta
Osnovni podaci
Država  Grčka
Periferija Epir
Prefektura Arta
Stanovništvo 23863 (2001[1])
Površina 47.973 km²
Visina 30 m
Koordinate 39°90′N 20°59′E / 40.5, 20.983Koordinate: 39°90′N 20°59′E / 40.5, 20.983
Poštanski broj 471 00
Pozivni broj 26810
Registarska oznaka ΑΤ
Gradonačelnik Panagiotis Ekonomidis
Službena stranica www.arta.gr
Karta
Arta na karti Grčka
Arta
Arta

Položaj grada na karti Grčke

Arta (grčki: Άρτα) je grad u sjeverozapadnoj Grčka, sjedište prefekture Arta u periferiji Epir. Za antičkih vremena grad je bio poznat pod imenom Ambracia / Amvrakia (grčki:Αμβρακία).

Arta je poznata i po svom Starom mostu preko rijeke Araktos, kao i po srednjovjekovnoj utvrdi iz 13. vijeka, koja spada u red najbolje očuvanih u cijeloj Grčkoj. Arta je grad prepun bizantskih historijskih građevina, ponajviše crkava, od kojih je najpoznatija Parigoritrija, izgrađena oko 1290. godine od strane despota Nikifora.

  • Današnja Arta je sjedište Tehnološkog edukacijskog instituta Epira.

Historija[uredi - уреди]

Arta u doba antike[uredi - уреди]

Prvo naselje na tlu Arte, osnovali su doseljenici iz Korinta u 7. vijek pne., pod imenom Amvrakia (antičko ime Arte). 295. pne. Pir, epirski kralj Molosijanaca premjestio je sjedište svoje kraljevine u Ambrakiju, odakle je lakše mogao napadati na Rimljane. Pir je uspio izvojevati velike ali i vrlo skupe pobjede (uz puno žrtava) protiv Rimljana, zbog toga je njegovo ime ostalo trajno zapamćeno iz rimske uzrečice Pirova pobjeda, a to se prije svega odnosilo na događaje poslije bitke kod Askuluma. Od 146. pne. Amvrakia je u sastavu Rimskog Carstva, a provincija Epir, nazvana je Epirus Vetus, za razliku od novoustanovljene Epirus Nova koja je bila istočnije.

Grad se prvi put spominje pod imenom Arta, tek 1082 godine.

Za vrijeme Bizanta i Otomanskog Carstva[uredi - уреди]

1204 godine nakon pada Konstantinopola u ruke križara, Arta je postala sjedište Epirske Despotovine koja se na vrhuncu svoje moći prostirala se od Drača te preko cijele sjeverozapadne Grčke, Tesalije i sjeverozapadne Makedonije. Nakon toga gradom kratkotrajno vlada talijanska feudalna obitelj Orsini (1318 -1337) Potom Artom upravlja Srpsko Carstvo (1337 - 1359), pa za njima albanski rodovski klan (1359 -1416) Potom gradom upravljaju talijanski feudalci iz familije Tocco; Carlo II Tocco i Leonardo III Tocco.

Zatim Turci zauzimaju 1449 godine Artu i mijenjaju joj ime u Narda. Zatim je Arta kratkotrajno pod vlašću Venecije od 1717 godine, potom Francuza od 1797 godine. Turci ponovno zauzimaju grad 1799 godine i drže ga pod svojom vlašću sve do 1881 kada je nakon odluke Berlinskog kongresa grad pripojen Kraljevini Grčkoj.

Znamenitosti[uredi - уреди]

Antika[uredi - уреди]

Današnja Arta leži na ostacima starog naselja Ambrakia. Od stare Ambrakije ostalo je malo; ostaci starih zidina, ostatci hrama bogu Apolonu, iskopine antičkog kazališta i ostatci jugozapadnog groblja stare Ambrakije.

Bizant[uredi - уреди]

Bizantinska crkva Paregoretisa (13. vijek) u kojoj se nalazi i mali arheološki muzej Arte

Utvrdu Arta podigao je epirski despot Mihajlo II Komnen Dukas sredinom 13. vijeka, to je dobro očuvani primjer bizantske arhitekture. Najvažniji bizantski spomenik Arte je Crkva - Parigoritrija koju je podigao od 1285 do 1289 Nikifor I. Komnen Dukas i njegova žena Ana Palajologina Kantakuzina. Crkva Sv.Teodora još je jedan primjer fine bizantinske arhitekture. Ostali spomenici su crkva Sv. Bazilija (Hagios Vasilios) i manastir Kato Panagia.

Muzeji[uredi - уреди]

  • Muzej prahistorije i klasične antike iz Arte
  • Crkva Parigoritrija (arheološka zbirka)
  • Historijski muzej Skoufas
  • Arheološki muzej Koronisia

Tehnološki edukacijski institut Epir[uredi - уреди]

Tehnološki edukacijski institut Epir (T.E.I.) ima sjedište i glavni studentski kamp u Arti; a u ostalim gradovima Epira podružnice, a one se nalaze u ; Janjini, Igumenica i Preveza. T.E.I. danas ima (4) Fakulteta i (13) Odjela.

Geografske karakteristike i promet[uredi - уреди]

Arta se nalazi sjeverozapadno od Antirija, Mesolongija i Agrinija, sjeveroistočno od Preveze, jugoistočno od Janjine i jugozapadno od Trikale.

Grad je povezan s ostalim grčkim gradovima magistralnim cestama; grčka nacionalna cesta GR-5 (Antirio - Janjina) i grčka nacionalna cesta GR-30 (Arta-Peta - Trikala). Rijeka Araktos teče zapadno od grada, veliko akomulaciono jezero na rijeci nalazi se sjeverno od Arte.

Rast stanovništva Arte posljednjih decenija[uredi - уреди]

Godina Stanovništvo Promjene
1981 20,004 -
1991 23,710 +3,706/+18.53%
2001 23,863 +153/+0.65%

Izvori[uredi - уреди]

Vanjske veze[uredi - уреди]