1972
Izvor: Wikipedia
(Preusmjereno sa 1972.)
< | 19. vijek | 20. vijek | 21. vijek | >
< | 1940-e | 1950-e | 1960-e | 1970-e | 1980-e | 1990-e | 2000-e | >
<< | < | 1968. | 1969. | 1970. | 1971. | 1972. | 1973. | 1974. | 1975. | 1976. | > | >>
| Gregorijanski | 1972 MCMLXXII |
| Ab urbe condita | 2725 |
| Islamski | 1391 – 1392 |
| Iranski | 1350 – 1351 |
| Hebrejski | 5732 – 5733 |
| Bizantski | 7480 – 7481 |
| Koptski | 1688 – 1689 |
| Hindu kalendari | |
| - Vikram Samvat | 2027 – 2028 |
| - Shaka Samvat | 1894 – 1895 |
| - Kali Yuga | 5073 – 5074 |
| Kineski | |
| - Kontinualno | 4608 – 4609 |
| - 60 godina | Yang Voda Miš (od kineske N. g.) |
| Holocenski kalendar | 11972 |
| Podrobnije: Kalendarska era | |
Godina 1972 (MCMLXXII) je po gregorijanskom kalendaru prijestupna godina koja počinje u subotu, do sada jedina godina sa dve prestupne sekunde.
[uredi - уреди] Događaji
[uredi - уреди] Januar/Siječanj
- 1.1. - Kurt Waldheim postao novi generalni sekretar UN.
- Zvanično počelo emitovanje Drugog programa TV Beograd; istog dana prva emisija sa špicom TV Novi Sad (u okviru novogodišnjeg programa TV Sarajevo).
- Uspostavljena Federacija Arapskih Republika (Libija, Egipat i Sirija, raspuštena 1977), jedan od Gadafijevih pokušaja ujedinjenja Arapa.
- 5.1. - Od pošiljke-bombe u prostorijama "Borbe" u Zagrebu poginuo kurir Ivan Gluić.
- 17-19.1. - Pojedini udari košave u Beogradu dostižu 38 m/s tj 137 km/h.
- 20.1. - Zasedanje CK SKH, promene kadrova - Jakov Blažević napušta savezno partijsko predseništvo, u hrvatski CK dolaze Stipe Šuvar, Ivica Račan, između ostalih[1].
- 21.1. - U New Yorku održana prva konvencija fanova kultne serije Star Trek.
- 26.1. - Zrakoplovna nesreća JAT-a pri kojoj je eksplodirao zrakoplov McDonnell Douglas DC-9 u vlasništvu JAT-a (Jugoslovenski Aerotransport) (Registracija: YU-AHT) eksplodirao na relaciji Stockholm-Kopenhagen-Zagreb-Beograd u blizini sela Srpska Kamenica. Od 28 osoba - 23 putnika i 5 članova posade - svi su poginuli osim stjuardese, Vesne Vulović.
- 28.1. - Predao akreditive Bogdan Oreščanin, prvi jugoslovenski ambasador u Severnoj Koreji.
- 30.1. - Krvava nedelja: britanski vojnici ubili 13 demonstranata u Londonderiju.
- januar - Druga konferencija SKJ - osuda "kapital-odnosa", za prenos društvenih sredstava na organizacije udruženog rada (SKJ usvaja "akcioni program" protiv nacionalizma i "tehnokratizma" tj. liberalizma).
[uredi - уреди] Februar/Veljača
- 2.2. - Britanska ambasada u Dublinu uništena je u prosvjedima nakon Bloody Sunday.
- 3 - 13.2. - Zimske olimpijske igre u japanskom Saporou.
- 14.2. - Luna 20 krenula ka Mesecu po uzorke tla.
- 21.2. - Richard Nixon doputovao u Peking, kao prvi predsjednik SAD u posjetu Narodnoj Republici Kini. Time je počela normalizacija američko-kineskih odnosa i otvoren je put za prijem Kine u UN i njeno stalno mjesto u Savjetu bezbjednosti.
[uredi - уреди] Mart/Ožujak
- 1.3. - Savezna skupština odbila predlog zakona kojim bi se pojačala kontrola nad štampom i izdavaštvom[2]
- 2.3. - Lansiran Pionir 10.
- 19.3. - JAT-ov avion iznajmljen EgyptAir-u udario u brdo kod Adena u Jemenu, poginulo svih 22 u avionu.
- mart - maj - Epidemija velikih boginja od Kosova do Beograda - zaraženo 175, umrlo 35 ljudi.
[uredi - уреди] April/Travanj
[uredi - уреди] Maj/Svibanj
- 8.5. - 28. sednica CK SK Hrvatske - iz članstva SK isključeni Savka Dabčević-Kučar, Miko Tripalo, Pero Pirker i Marko Koprtla.
- 16.5. - Posle 8 godina izgradnje, u prisustvu jugoslovenskog odn. rumunskog predsednika Tita i Čaušeskua, u rad svečano pušten HEPS Đerdap (hidroenergetski i plovidbeni sistem).
- 26.5. - Brežnjev i Nikson u Moskvi potpisali ugovore SALT I (o ograničenju strateškog oružja) i ABMT (o antibalističkim raketama).
- 30.5. - Tri člana Japanske Crvene armije ubila 24 osobe na aerodromu Lod u Izraelu.
[uredi - уреди] Jun/Juni/Lipanj
- 4.6. - Vjesnik izabrao dnevnik Karla Štajnera "Sedam hiljada dana u Sibiru" za knjigu godine[3]
- 5 - 10.6. - Titova poseta SSSR-u[4].
- 5.6. - U Stokholmu prva konferencija UN posvećena okolišu. Na predlog jugoslovenske delegacije, 5. jun proglašen Svetskim danom čovekove okoline (Tanjug).
- 17.6. - Skandal Watergate: petorica operativaca Bele kuće uhapšena tokom provale u Demokratski nacionalni komitet.
- + Čile: Salvador Allende formira novu vladu.
- + U Zagrebu otvoren Dom sportova.
- 19-23.6. - Tito u poseti Poljskoj[5].
- 20.6. - 19 pripadnika ekstremne hrvatske emigrantske organizacije Hrvatsko revolucionarno bratstvo, kasnije poznatih kao Bugojanska grupa, prelazi jugoslavensko-austrijsku granicu s ciljem dizanja ustanka koji bi srušio SFRJ i obnovio NDH.
- 24.6. - Na ostrvu Krk otvoren "Penthouse Adriatic", Pet of the Month je Nevenka Dundek[6][7].
- jun - Uhapšeno više članova Frakcija Crvene Armije, među kojima i Andreas Bader i Ulrike Meinhof.
[uredi - уреди] Jul/Juli/Srpanj
- 3.7. - Na pruzi Beograd - Bar, predata u saobraćaj deonica Valjevo - Užice (cela pruga 1976).
- 28.7. - Jugoslavenska vojska i snage sigurnosti likvidiraju posljednjeg pripadnika Bugojanske grupe.
[uredi - уреди] Avgust/August/Kolovoz
- kolovoz - Preko 100.000 ljudi na sprovodu "proljećara" Pera Pirkera.
- 26.8. - 11.9. - 20. olimpijske igre u Minhenu, upamćene po napadu pripadnika terorističke palestinske organizacije „Crni septembar“ na Olimpijsko selo i ubistvu 11 izraelskih sportista. Učinak Jugoslavije: 2 zlatne medalje (Mate Parlov i rukometaši), 1 srebrna i 2 bronzane.
[uredi - уреди] Septembar/Rujan
- 1.9. - Bobby Fischer pobedio Borisa Spaskog i postao prvi Amerikanac svetski šahovski šampion.
- 5.9. - Upad palestinskih terorista iz organizacije Crni rujan u olimpijsko selo, tijekom održavanja Olimpijskih igara u Münchenu, ubojstvo dvojice izraelskih sportaša i početak krvave talačke krize.
- 18.9. - Sednica Izvršnog biroa Predsedništva SKJ - Pismo poziva na beskompromisnu borbu protiv "štetnih pojava".
- 20.9. - Jugoslovenska delegacija u Moskvi pregovara o uslovima sovjetskog kredita od 1,3 milijarde dolara[8]
[uredi - уреди] Oktobar/Listopad
- 2.10. - Danska ulazi u Evropsku zajednicu.
- 6.10. - Pokrenuta akcija "Knjiga solidarnosti" Prvog programa Radio Beograda.
- 8.10. - U Parizu su Henry Kissinger i Le Duc To postigli sporazum za okončanje vijetnamskog rata, koji je potpisan 1973. godine.
- + Titov intervju u "Vjesniku": "nama treba avangardna partija", "mi moramo očistiti našu partiju" od karijerista, "sa demokratijom smo išli u preveliku širinu", "Nikakav liberalizam i nikakva bolećivost tu nemaju mjesta" - "moramo biti nemilosrdni" u borbi za interese radničke klase.
- 13.10. - Pad urugvajskog aviona u Andima, preživeli spašeni 20.12., u međuvremenu morali pribeći kanibalizmu.
- 17.10. - Poseta kraljice Elizabete Jugoslaviji.
- 18.10. - U medijima objavljeno "Pismo" Tita i SKJ - poziv na borbeniju partiju, "demokratski centralizam" i veći nadzor SKJ nad društvom.
- oktobar - Sastanak Tita i srpskih rukovodilaca.
- 26.10. - Podneli ostavke visoki funkcioneri CK SK Srbije: Marko Nikezić (predsednik), Latinka Perović (sekretar CK) Bora Pavlović (sekretar GK SK Beograda). Sledi čistka "liberala" u Srbiji (a i u drugim republikama).
- oktobar - Stane Kavčič odstupa s položaja predsednika Republičkog izvršnog veća Slovenije.
[uredi - уреди] Novembar/Studeni
- 2.11. - U Beogradu potpisan sporazum o sovjetskom kreditu Jugoslaviji - dve rate od 540 i 450 miliona dolara[9] u periodu 1973-76. odn. 1976-80[10].
- 3.11. - Koča Popović se povlači iz političkog života.
- 7.11. - Ubedljiva pobeda Ričarda Niksona na predsedničkim izborima.
- 27.11. - Sednica CK SK BiH: Osman Karabegović isključen iz partije, Avdo Humo, Čedo Kapor i Hajro Kapetanović "upozoreni"[11].
- novembar - Beogradski "anarho-liberalni" profesori pod napadom vlasti[12].
[uredi - уреди] Decembar/Prosinac
- 7.12. - Lansiran Apollo 17, poslednja misija sa posadom na Mesec.
- 18 - 29.12. - "Božićno bombardovanje" Severnog Vijetnama. (Operation Linebacker II)
- 21.12. - Demokratska Republika Njemačka i Savezna Republika Njemačka odlučile uspostaviti diplomatske odnose.
- decembar - Ostavke podneli Mirko Čanadanović (predsednik SK Vojvodine) i Miloš Radojčin (sekretar SKV).
[uredi - уреди] Tokom godine
[uredi - уреди] 1972. u temama
- Televizija. TV Serije: "Pozorište u kući 1" (1972-73), "Građani sela Luga", "Izdanci iz opaljenog grma", "Majstori", "Selo bez seljaka", "Ću, ćeš, će", "Obraz uz obraz" (1972-74), "Ženski razgovori", "Lutka opereta", "Kako", "Glumac je, glumac" (TV Beograd); "Klupa u Jurjevskoj",
[uredi - уреди] Rođenja
- 8.1. - Boško Grubić, hrvatski redatelj, producent, pjevač i skladatelj
- 17.2. - Billie Joe Armstrong, američki muzičar (Green Day)
- 2.3. - Rene Bitorajac, hrvatski glumac
- 2.3. - Tvrtko Jakovina, suvremeni hrvatski povjesničar
- 3.3. - Yasmine, belgijska pevačica
- 11.3. - Tarik Filipović, filmski i kazališni glumac, tv voditelj
- 15.3. - Nina Violić, hrvatska glumica
- 25.3. - Zrinka Blažević, hrvatska povjesničarka
- 31.3. - Alejandro Amenábar, španski reditelj
- 31.3. - Dejan Koturović, bivši srpski košarkaš
- 4.4. - Maja Nekić, hrvatska glumica
- 9.4. - Željko Rebrača, srpski košarkaš
- 10.4. - Mario Stanić, hrvatski nogometaš
- 20.4. - Carmen Electra, američka glumica i pjevačica
- 20.4. - Željko Joksimović, srpski pevač
- 21.4. - Severina Vučković, hrvatska pjevačica zabavne muzike
- 23.5. - Rubens Barrichello, brazilski automobilist
- 24.5. - Greg Berlanti, američki producent i scenarista
- 31.5. - Nikola Lončar, srpski košarkaš
- 2.6. - Wentworth Miller, englesko-američki filmski i televizijski glumac
- 10.6. - Saša Dragin - srpski političar
- 23.6. - Zinedine Zidane, francuski nogometaš
- 17.7. - Andy Whitfield, velški glumac (* u. 2011)
- 7.8. - Goran Vlaović, bivši hrvatski nogometaš
- 7.8. - Brad Patton, australijsko-švedski porno glumac
- 17.8. - Ken Ryker, američki porno glumac
- 22.8. - Nikša Radovanović, hrvatski operni pjevač
- 30.8. - Cameron Diaz, glumica
- 2.9. - Sergej Trifunović, glumac
- 9.9. - Goran Višnjić, hrvatski glumac
- 18.9. - Ana Sofrenović, glumica
- 22.9. - Matthew Rush, američki porno glumac
- 30.9. - Aleksandra Kovač, kompozitor, pevačica, aranžer, producent
- 24.10. - Katarina Žutić, srpska glumica
- 31.10. - Chris Tucker, glumac i komičar
- 6.11. - Rebecca Romijn, američka glumica
- 11.11. - Darijan Mihajlović, pozorišni reditelj
[uredi - уреди] Smrti
- 2. veljače - Natalie Clifford Barney, američko-francuska spisateljica (* 1876.)
- 25. februar - Abdurezak Hifzi Bjelavac, bosanski književnik
- 24. mart - Milko Kos, slovenački istoričar (* 1892)
- 28. ožujka - Vera Nikolić Podrinska, hrvatska slikarica (* 1886.)
- 1. april - Vlado Popović, španski borac, narodni heroj, političar, diplomata (* 1914)
- 2. svibnja - J. Edgar Hoover, direktor američkog FBI (* 1895.)
- 25. svibnja - Asta Nielsen, danska filmska i kazališna glumica (* 1882.)
- 28. svibnja - Edvard VIII., engleski kralj, vojvoda od Windsora
- 30. srpnja - Zdenka Pexidr-Srića, hrvatska akademska slikarica (* 1886.)
- 12. avgust - Delfa Ivanić, humanista, osnivač "Kola srpskih sestara" (* 1881?)
- 17. oktobar - princ Đorđe Karađorđević, prvorođeni sin Petra I (* 1887)
- 31. oktobar - Beta Vukanović, srpska slikarka (* 1872)
- 6. decembar - Aleksandar Gavrić, srpski glumac (* 1932)
- 9. decembar - Milan Predić, književnik i pozorišni kritičar (* 1881)
- 26. prosinca - Harry S. Truman, 33. predsjednik SAD-a (* 1884.)
[uredi - уреди] Nobelova nagrada za 1972. godinu
- Fizika: Leon Neil Cooper, John Bardeen i John Robert Schrieffer
- Kemija: Christian B. Anfinsen, Stanford Moore i William Howard Stein
- Fiziologija i medicina: Gerald Edelman i Rodney Robert Porter
- Književnost: Heinrich Böll
- Mir: nije dodijeljena
- Ekonomija: John Richard Hicks i Kenneth Arrow
[uredi - уреди] Reference
- ↑ Personnel Changes: In Croatian Party, Yugoslav Party Presidium, And State Presidency, S.Stanković, OSA-RFE
- ↑ Cosic's Book: a Case Study of Yugoslavia's Censorship p. 3, Zdenko Antić, OSA - RFE
- ↑ Anti-Stalinist Work Chosen Book of the Year in Yugoslavia, S.Stanković, OSA-RFE
- ↑ Tito's Visit to Moscow; how Sincere is Friendship?, S.Stanković, OSA-RFE
- ↑ On the Eve Of Tito's Visit to Warsaw, S.Stanković, OSA-RFE
- ↑ La Dolce Vita: a Formula Against the Cold War, S.Stanković, OSA-RFE
- ↑ Penthouse Adriatic Club Casino in Yugoslavia, 1972, Yugoslavia - Virtual Museum
- ↑ Zagreb Daily Discusses Huge Soviet Credits to Yugoslavia, OSA-RFE
- ↑ Tito's Foreign Policy Interview in "Vjesnak", page 3, S.Stanković, OSA-RFE
- ↑ Yugoslavia in 1977, page 12, S.Stanković, OSA-RFE
- ↑ Purges in Bosnia and Hercegovina, S.Stanković OSA-RFE
- ↑ Belgrade "Anarcho-Liberal" Professors Attacked, S.Stanković, OSA-RFE
[uredi - уреди] Spoljne veze
- Crisis Between "Hard-Liners" and "Soft-Liners" in Yugoslav Party?, Slobodan Stanković, OSA - RFE (nagoveštaj čistke u SK Srbije).
- Survey of Yugoslavia's Manpower Export to Western Countries, Slobodan Stanković, OSA - RFE
- National Structure of the Yugoslav Army Leadership, Zdenko Antić, OSA - RFE
- Top Serbian Leadership Reshuffled, Z.Antić, OSA-RFE
- Yugoslavia Introduces Foreign Currency Market, Zdenko Antić, OSA-RFE
- Tito's Interview With "Hova Makedonija" and Yugoslavia-Bulgarian Relations, Slobodan Stanković, OSA-RFE
- Serbian Marxist Attacks "Stalinist Destalinization", OSA-RFE
- New Elements Of Nationalist Manifestations In Kosovo, OSA-RFE
- Croatia's Economic Relations with China, S.Stanković, OSA-RFE
- A Review Of Current Developments In Kosovo, OSA-RFE
- The Meaning of the Anti-Yugoslav Attack, lz, OSA-RFE
- Anti-Stalinist Work Chosen Book of the Year in Yugoslavia, S.Stanković, OSA-RFE
- Skoplje Leader Against Macedonian Separatism, S.Stanković, OSA-RFE
U Wikimedijinom spremniku nalazi se još materijala vezanih uz temu:
