1983

Iz Wikipedije, slobodne enciklopedije
(Preusmjereno sa 1983.)

< | 19. vijek | 20. vijek | 21. vijek | >
< | 1950-e | 1960-e | 1970-e | 1980-e | 1990-e | 2000-e | 2010-e | >
<< | < | 1979. | 1980. | 1981. | 1982. | 1983. | 1984. | 1985. | 1986. | 1987. | > | >>


Ovo je članak o godini 1983.
1983 u drugim kalendarima
Gregorijanski 1983
MCMLXXXIII
Ab urbe condita 2736
Islamski 1403 – 1404
Iranski 1361 – 1362
Hebrejski 5743 – 5744
Bizantski 7491 – 7492
Koptski 1699 – 1700
Hindu kalendari
 - Vikram Samvat 2038 – 2039
 - Shaka Samvat 1905 – 1906
 - Kali Yuga 5084 – 5085
Kineski
 - Kontinualno 4619 – 4620
 - 60 godina Yin Voda Svinja
(od kineske N. g.)
Holocenski kalendar 11983
p  r  u
Podrobnije: Kalendarska era

Godina 1983 bila je redovna godina koja počinje u subotu (link pokazuje kalendar).

Događaji[uredi - уреди | uredi izvor]

Januar/Siječanj[uredi - уреди | uredi izvor]

  • 1. 1. - ARPANET promenio protokole sa NCP na TCP/IP.
  • 1. 1. - Početak emitovanja programa klasične muzike Stereorama na Radio Beogradu.
  • 3. 1. - Počinje erupcija Kilauee na Havajima, koja još uvek traje (2016).
  • 3. 1. - Gukurahundi: počinje operacija zimbabveanske elitne Pete brigade protiv disidenata iz partije ZAPU i naroda Matabele - masakri traju do kraja 1984. pa i kasnije, ubijene su hiljade ljudi.
  • 7. 1. - Meksiko, Panama, Kolumbija i Venecuela osnovali Kontadorsku grupu radi rešavanja Centralnoameričke krize (građanski ratovi u Gvatemali, Salvadoru i Nikaragvi) - bez uspeha usled nekooperacije SAD.
Vladimir Bakarić (1966)
  • 16. 1. - Umro Vladimir Bakarić, potpredsednik predsedništva SFRJ i član predsedništva CK SKJ - u državnom predsedništvu ga zamenjuje Mika Špiljak (po odluci Sabora 24. 2., Savezna skupština potvrdila 1. 3.).
  • 17. 1. - U Cirihu počinju pregovori Jugoslavije i 50-tak zapadnih banaka o paketu pomoći kako bi zemlja mogla otplaćivati dugove (18 mlrd. dolara).
  • 17. 1. - Zemljotres u Grčkoj (ostrvo Kefalonija), osetio se u i u Italiji i Jugoslaviji.
  • 17. 1. - Dekret o proterivanju nelegalnih imigranata u Nigeriji, proterano milion i po ljudi, od čega 700.000 Ganaca.
  • 19. 1. - Nacistički ratni zločinac Klaus Barbie uhapšen u Boliviji.
  • 19. 1. - Ustavni sud prigovorio Saveznoj skupštini zbog zakona kojim se putovanje u inostranstvo uslovljava depozitom od 5000 dinara (uvedeno prošlog oktobra).
  • 19. 1. - Predstavnici 15 stranih vlada preporučili srednjoročni kredit od 1,3 milijarde dolara Jugoslaviji; 90-dnevna suspenzija vraćanja glavnice bankama.
  • 20. 1. - Vlada SFRJ optužuje Albaniju za "flagrantno" mešanje u unutrašnje stvari (povodom Kosova) i "pretnju silom".
  • 20. 1. - François Mitterrand izjavljuje u Bonu: "Pacifisti su na zapadu, a rakete na istoku" - odobrava razmeštanje raketa Peršing.
  • 20. 1. - U Beču dogovoreno da se iranska nafta za svetsko tržište prerađuje u Jugoslaviji. (šta je bilo s tim?)
  • 22. 1. - Björn Borg (26) iznenada objavio da se povlači iz tenisa.
  • 25. 1. - Lansiran IRAS, prva svemirska opservatorija koja je snimila čitavo nebo u infracrvenom spektru.
  • 26. 1. - Izdana verzija programa Lotus 1-2-3 za PC, killer aplikacija za tabelarne proračune.
  • 26. 1. - Janko Smole, zadužen za inostrane jugoslovenske finansije, tvrdi da će i bez reprograma biti isplaćeno 4,5 milijardi dolara dugova koji prispevaju ove godine.
  • januar - Zabrana predstave "Golubnjača" Jovana Radulovića u Novom Sadu izaziva raspravu u zemlji[1]

Februar/Veljača[uredi - уреди | uredi izvor]

  • januar/februar - Pripreme za Zimske Olimpijske igre u Sarajevu, takmičenja na Jahorini, Bjelašnici i Trebeviću[2][3].
  • 2. 2. - Zagrebački nadbiskup Franjo Kuharić proizveden u kardinala.
  • 3. 2. - SIV najavio povećanje cena transporta i poljoprivrednih proizvoda do 33% (kraj polugodišnjeg zamrzavanja cena).
  • 6 - 26. 2. - Iračko-iranski rat — Operacija "Pre svitanja" je neuspešna iranska ofanziva sa ljudskim talasima u okolini Amare na jugoistoku Iraka.
  • 8. 2. - Izveštaj Kahanove komisije: Izrael je indirektno odgovoran za masakr u Sabri i Šatili u Libanu prošle godine, traži se ostavka ministra odbrane Arijela Šarona.
  • 9. 2. - Krenula TE Gacko u Hercegovini (nominalna snaga 300 MW).
  • 10. 2. - Bačena bomba na mirovni marš u Jerusalimu - Arijel Šaron daje ostavku na resor odbrane ali ostaje u vladi kao ministar bez portfelja (biće na čelu različitih ministarstava 1984-92, 1996-99, na kraju i premijer 2001-2006).
  • 12. 2. - Srednjoškolac Srđan Tomić brutalno ubijen nakon tuče dve grupe maloletnika na beogradskom Konjarniku[4].
  • 13. 2. - Požar u torinskom bioskopu Cinema Statuto, 64 mrtvih.
  • 14. 2. - U Beogradu uvedeni bonovi za ulje, prašak za veš i kafu, mada je Ustavni sud to ocenio nelegalnim - daje se litar ulja i 150g ječmenice po osobi mesečno[5] (neke gradske opštine ih uvele 31. 1., bonovi za benzin uvedeni u celoj zemlji prošlog oktobra).
  • 15. 2. - Grupa od 23 Albanca, "markista-lenjinista", osuđena u Prištini na jednu do 14 godina zatvora zbog zavere za "republiku Kosovo".
  • 16. 2. - Požari u bušu na dan Pepelnice u Viktoriji i Južnoj Australiji, 75 mrtvih.
  • 17. 2. - Intervju šefa SKJ Mitje Ribičiča - potrebna strana pomoć, strožija kontrola nad štampom.
  • 18. 2. - Opljačkane prodavnice u Titogradu, gde se prvi put posle mesec dana pojavio prašak za veš, izveštavaju beogradske novine.
  • 18. 2. - "Crni petak" u Venezueli, devalviran bolivar; od početka godine iz zemlje je iznošeno pola milijarde dolara kapitala nedeljno[6].
  • 18. 2. - Masakr u Nellieju: u 14 sela u centralnom Assamu, Indija, ubijeno, zvanično, 2.191 osoba istočnobengalskog muslimanskog porekla.
  • 18. 2. - Masakr u Wah Mee: tokom pljačke kockarnice u Seattleu ubijeno 13 ljudi.
  • 23. 2. - U Briselu ratifikovan trgovački i ekonomski sporazum Evropske ekonomske zajednice i SFRJ (parafiran 1980, stupa na snagu 1. 4.).
  • 25. 2. - Zemljotres kod Skoplja (VI), nema štete ali 12 ljudi umrlo od srca. Istog dana sudar autobusa i kamiona kod Valjeva, 7 mrtvih.
  • 26. 2. - Neke američke grupe za praćenje ljudskih prava (među kojima i Helsinki Watch) kritikuju, u smislu prikrivanja, izveštaj administracije o stanju ljudskih prava u svetu u vezi 12 zemalja, među kojima je i Jugoslavija.
  • 28. 2. - Posljednja epizoda TV-serije M*A*S*H postaje najgledanija emisija u historiji američke televizije.
  • 28. 2. - Kiro Hadži-Vasilev, lider SK iz Makedonije, kritikuje "intelektualce" koji kroz štampu "provociraju" partijsku vladavinu i traže višepartijski sistem.

Mart/Ožujak[uredi - уреди | uredi izvor]

  • 1. 3. - Predstavljena prva kolekcija satova firme Swatch.
  • 3. 3. - SR Srbija: Branko Radivojević, član izvršnog veća, smenjen jer se uselio u "superluksuzan stan", član predsedništva Viobran Stanojević dao ostavku zbog "nepravilnosti" u dodeli državnih stanova[7].
  • mart, početkom - U Sarajevu se održava svetsko juniorsko prvenstvo u brzom klizanju.
  • 6. 3. - Savezni izbori u Zapadnoj Nemačkoj su uspeh za vladajuću CDU/CSU, prvi put u Bundestag ulaze Zeleni.
  • 7. 3. - Banka za međunarodna poravnanja (BIS) pristala dati pozajmicu od 500 miliona dolara SFRJ (300 miliona odmah, ostatak dobila 14. 9. - kratkoročni kredit za predah).
  • 7 - 12. 3. - VII Konferencija Pokreta nesvrstanih u New Delhi-ju.
  • 8. 3. - Predstavljen IBM PC XT, verzija IBM PC iz 1981 sa ugrađenim hard diskom - proceser Intel 8088 na 4,77 MHz, RAM 128 KB, Hard 10 MB, operativni sistem PC DOS 2.0.
  • 8. 3. - Ronald Reagan naziva SSSR "zlom imperijom".
  • 9. 3. - Ubistvo Galipa Balkara: atentat jermenskih terorista na turskog ambasadora Galipa Balkara u Beogradu (podlegao dva dana kasnije). Građani pojurili za njima, poginuo student Željko Milivojević (dvojica uhapšenih terorista osuđeni na po 20 godina u martu 1984[8]).
  • 9. 3. - Irak predlaže novi mirovni plan, Iran prethodno zahteva 200 milijardi dolara odštete.
  • 11. 3. - Laburista Bob Hawke novi premijer Australije (do 1991).
  • 14. 3. - Salvadorski građanski rat: predsednica salvadorske Komisije za ljudska prava Marianella García Villas mučena do smrti od strane vojske.
  • mart - Dvojica funkcionera izdavačkog preduzeća "Otokar Keršovani" ostala bez posla, jer su objavili knjigu "Stvarno i moguće" Dobrice Ćosića, uprkos protivnom mišljenju hrvatskog CK, koji je knjigu opisao kao "nacionalističko i šovinističko delo"[9]
  • mart - Izveštaj radne grupe o odnosima u federaciji: republike se "autarkično ponašaju".
  • mart - U Austriji od herpesa stradao 31 lipicaner.
  • mart - U prvom kvartalu SFRJ smanjila trgovinski deficit za 43,7% u odnosu na isti period lane (iznosi 522 miliona dolara).
  • 21. 3. - Sovjetski premijer Nikolaj Tihonov stigao u petodnevnu posetu Jugoslaviji - dogovorena privredna saradnja, uvećanje uvoza nafte za 20%, 5,35 miliona tona ove godine.
  • 21. 3. - Politička i administrativna prestonica Obale Slonovače preneta u Yamoussoukro (/jamsokro/), rodno mesto predsednika Houphouët-Boignyja.
Reaganov govor o obrani i nacionalnoj sigurnosti - Strateška obrambena inicijativa
  • 23. 3. - Američki predsjednik Ronald Reagan objavljuje Stratešku obrambenu inicijativu, odnosno proturaketni program koji će mediji nazvati "Ratovi zvijezda".
  • 25. 3. - Jugoslavija postigla sporazum sa komitetom banaka kreditora - paket od dve milijarde dolara (1,4 mlrd. reprograma i 600 miliona novog zajma), deo MMF-ovog paketa od pet milijardi[10] (potpisano u septembru).
  • 25. 3. - TV emisija povodom 25 godina Motowna-a, Michael Jackson nastupio sa plesom moonwalk.
  • 25. 3. - Prva izvedba opere "Karmen" u beogradskom Narodnom pozorištu.
  • 26. 3. - Nikaragvanski građanski rat: kontraši napali selo Rancho Grande, među 70 mrtvih je i francuski lekar Pierre Grosjean.
  • 27. 3. - U Jugoslaviji uvedeno ljetno računanje vremena (od poslednje nedelje u martu do poslednje u septembru, odn. u oktobru od 1996).
  • 29. 3. - Dokument Savezne komisije za Program ekonomske stabilizacije ohrabruje mali biznis.
  • mart, krajem - Pesnik Gojko Đogo odlazi na odsluženje zatvorske kazne zbog zbirke "Vunena vremena", što izaziva niz protestnih večeri u Udruženju književnika Srbije.
  • 31. 3. - U Brazilu počinju protesti Diretas Já ("Direktni [izbori za predsednika] sada"); u zemlji je vojni režim João Figueiredo-a, godišnja inflacija je preko 200%.

April/Travanj[uredi - уреди | uredi izvor]

Američka ambasada u Bejrutu

Maj/Svibanj[uredi - уреди | uredi izvor]

  • 15. 5. - Rotacija u Predsjedništvu SFRJ: Mika Špiljak predsjednik nakon Petra Stambolića.
  • 16. 5. - Smjenjen Joža Vlahović, glavni urednik "Danasa" (prigovarano zbog načina izveštavanja sa plenuma CK SKH) - pritisci na novinare i niže službenike traju već mjesecima[12].
  • 16. 5. - Sudanska vojska ugušila pobunu u borskom garnizonu na jugu zemlje.
  • 17. 5. - Libansko-izraelski sporazum: kraj ratnog stanja i postepeno povlačenje izraelske vojske; Libanci sledeće godine odbacuju sporazum.
  • 17. 5. - Grom udario u prizemljeni avion na aerodromu Golubovci kod Titograda, poginula dvojica radnika koji su se ispod njega sklonili od kiše.
  • 20. 5. - U časopisu Science objavljeni članci o zasebnim istraživanjima Roberta Galloa i Luca Montagniera: sidu izaziva neki novi retrovirus (1986. biće označen sa HIV).
  • 20. 5. - Vojno krilo Afričkog nacionalnog kongresa detoniralo auto-bombu u Pretoriji, 19 mrtvih, uključujući dvojicu počinitelja - cilj je bio štab Južnoafričkih vazduhoplovnih snaga.
  • 24. 5. - Fred Sinowatz je novi austrijski kancelar (do 1986), na čelu koalicije socijaldemokrata i liberala.
  • 25. 5. - Ovogodišnja proslava Dana mladosti izaziva kritike intelektualaca ("kulturni primitivizam") ali i Socijalističkog saveza ("religija i misticizam" pod vidom pohvale Titu).
  • 25. 5. - Prikazan film Star Wars Episode VI: Return of the Jedi.
  • 26. 5. - Zemljotres u Japanu, od cunamija poginulo 100 ljudi.
  • 26. 5. - 4. 6. - EuroBasket u Francuskoj: Italija 1, Jugoslavija 7 (na utakmici Italija-Jugoslavija 30. maja došlo do tuče među igračima).
  • 28 - 29. 5. - Samit G7 u Williamsburgu: potvrđena NATO-ova odluka dvostrukog koloseka (ili ograničenje balističkih raketa ili njihovo postavljanje u Evropi), kao i značaj slobodnih tržišta i trgovine.

Jun/Juni/Lipanj[uredi - уреди | uredi izvor]

Jul/Juli/Srpanj[uredi - уреди | uredi izvor]

  • 2/3. 7. - Predsednica SIV-a Milka Planinc na noćnoj sednici predstavila stroge ekonomske mere kako bi se izbegao bankrot zemlje[17][18] - "moraju se prihvatiti oštri uvjeti za paket podrške stabilizacionom programu"; "alternativa je bila proglasiti moratorijum s ozbiljnim posledicama".
  • 8. 7.? - Oluja čupala drveće i nosila krovove u Nišu i Pirotu, jedna osoba poginula. Oluje i na Kosovu oko 17. 7., četvoro poginulih.
  • 11. 7. - Komisija za međunarodne odnose CK SKJ poziva na rešenje pitanja autokefalnosti Makedonske pravoslavne crkve (zbog "unutrašnjih i spoljnih... negativnih posledica" nepriznavanja iste od strane SPC).
  • 15. 7. - Najavljeno još sedam vrsta poreza u SFRJ od 1. novembra, uz postojećih 14, očekuje se dodatni prihod od 400 miliona dolara.
  • 15. 7. - Jermenska teroristička organizacija ASALA bacila bombu na pult Turkish Airlinesa na pariskom aerodromu Orly - osam poginulih.
  • jul - Talas vrućine u Italiji i jugoistočnoj Francuskoj (41,6°C u Firenci 23. 7.).
  • 20 - 29. 7. - 30. Pulski filmski festival: Velika zlatna arena za film "Zadah tela"[19].
  • 21. 7. - Na antarktičkoj stanici Vostok zabeleženo -89,2 °C.
  • 22. 7. - Tanjug: u prvoj polovini godine više nego prepolovljen jugoslovenski deficit u trgovini sa zapadom (sa 2,12 na 0,99 mlrd. dolara), zahvaljujući smanjenom uvozu i povećanom izvozu.
  • 22. 7. - Okončano Ratno stanje u Poljskoj.
  • 22. 7. - Iračko-iranski rat: operacijom Zora 2 Iranci otvaraju severni front u Iračkom Kurdistanu, postižu uspeh zahvaljujući podršci Kurda; Iračani u neuspelom kontranapadu prvi put koriste bojne otrove (iperit).
  • 23. 7. - Oslobodilački tigrovi Tamilskog Elama ubili u zasedi 13 šrilankanskih vojnika iz patrole Four Four Bravo; dolazi do nereda nazvanih Crni jul u kojima gine na stotine Tamila - početak građanskog rata u Šri Lanki (okončan 2009).
  • 23. 7. - Gimli Glider - kanadski putnički avion uspeo da se prinudno spusti u Gimli, Manitoba bez poginulih nakon što je jedrio zbog nestanka goriva.
  • 26. 7. - U SFRJ cene formalno "odleđene".
  • 28. 7. - U Zapadnoj Nemačkoj ubijen hrvatski emigrant Stjepan Đureković (Josip Perković i Zdravko Mustač osuđeni u Münchenu 2016.).
  • 30. 7. - 9. 8. - Operacija Zora 3 kod Mehrana na jugu je naporaznija od svih "Zori" za Irance.
  • 31. 7. - Šumski požar u blizini Dubrovnika.
  • leto - Mitar Mrkela prešao u Crvenu zvezdu iz OFK Beograda.

Avgust/August/Kolovoz[uredi - уреди | uredi izvor]

  • 4. 8. - Thomas Sankara (33), prozvan "Afrički Če Gevara", dolazi popularnim pučem (u organizaciji Blaisa Compaoréa) na vlast u Gornjoj Volti, pokreće ambiciozne socijalne i ekonomske programe (ubijen 1987).
  • 8. 8. - Gvatemalski vojni vladar Efraín Ríos Montt zbačen vojnim udarom, nastavlja ministar odbrane Óscar Humberto Mejía Victores (do 1986).
  • 10. 8. - Počinje francuska operacija Manta u Čadu, za predsednika Habrea i protiv pobunjenika podržanih od Libije.
  • 10. 8. - Sergio Onofre Jarpa imenovan za ministra unutrašnjih poslova Čilea s mandatom za dijalog sa opozicionom Demokratskom alijansom, ali Pinochet ubrzo napušta otopljavanje.
  • 20. 8. - Osuđena grupa "muslimanskih nacionalista" uhapšenih u aprilu; Alija Izetbegović osuđen na 14 godina (kasnije skraćeno na 12, izašao 1988.).
  • 21. 8. - Lider filipinske opozicije Benigno Aquino, Jr. ubijen na aerodromu odmah po povratku u zemlju - borbu preuzima udovica Corazon (predsednica 1986-92).
  • 22. 8. - Nekoliko hiljada ljudi u Beogradu prisustvuje sahrani Aleksandra Rankovića, koji je umro tri dana ranije u Dubrovniku[20].
  • 25. 8. - Troje Rumuna, uključujući trudnicu, preletelo u avionu za zaprašivanje useva preko Jugoslavije i Mađarske i sletelo u Austriju, gde su zatražili azil[21].
  • 25. 8. - 11. 10. - U Makedoniji održani vojni manevri "Jedinstvo 83".
  • 26. 8. - Poplave u Bilbau i okolini odnose 45 života.

Septembar/Rujan[uredi - уреди | uredi izvor]

Oktobar/Listopad[uredi - уреди | uredi izvor]

  • 23. 10. - U Zagrebu rođen Robert Veriga, prva "beba iz epruvete" u SFRJ.
  • 23. 10. - Napad kamiona-bombi na kasarne američkih i francuskih snaga u Bejrutu - gine 241 američki vojnik, 58 francuskih padobranaca i 6 libanskih civila.
Operacija Urgent Fury: američki marinci na Grenadi

Novembar/Studeni[uredi - уреди | uredi izvor]

  • novembar - Hustler donosi parodiju reklame koja sugeriše da je teleevangelista Jerry Falwell imao prvo seksualno iskustvo sa majkom - spor ide do Vrhovnog suda 1988.
  • 1. 11. - Stupa na snagu Konvencija o očuvanju migratornih vrsta divljih životinja (Bonska konvencija).
  • 2. 11. - Dinamo Berlin igrao sa Partizanom u Beogradu, dvojica igrača, Falko Götz i Dirk Schwegel (?), prebegli na zapad.
  • 2. 11. - Na referendumu u Južnoj Africi podržan novi ustav kojim je ustanovljen trikameralni parlament, s ograničenim učešćem Obojenih i Indijaca - sistem traje 1984-94.
  • 2. 11. - Chrysler predstavlja Dodge Caravan, smatra se da je to prvi minivan.
  • 2 - 11. 11. - Operacija Able Archer 83 - vojna vježba NATO koju su Sovjeti protumačili kao pripreme za skori početak trećeg svjetskog rata.
  • 6. 11. - U Turskoj održani prvi izbori od puča 1980, pobeđuje nova partija ANAP, na čelu sa Turgutom Özalom.
  • 8. 11. - Eksplozija metana u rudniku Mramor kod Tuzle, pet poginulih.
  • 8. 11. - TAAG Angola Airlines Flight 462: avion pao prilikom poletanja u Lubangu, Angola, 130 mrtvih - UNITA tvrdi da je oborila avion, ali nisu pronađeni dokazi.
  • 9. 11. - U Beogradu uvedene restrikcije struje nakon kvara u termocentrali koji je zapretio raspadom sistema; isključenja traju do osam sati, na snazi su i u ostatku zemlje zbog letošnje suše i hladnog vremena[32].
  • 9. 11. - U Holandiji kidnapovan Freddy Heineken, direktor pivarske kompanije, i njegov vozač - oslobođeni 30. 11. nakon isplaćenog otkupa.
  • 10. 11. - Američki student Fred Cohen prikazao jedan od prvih kompjuterskih virusa.
  • 10. 11. - Javnosti predstavljen projekat Microsoft Windows-a - Windows 1.0 izdat dve godine kasnije.
  • 13. 11. - Prve američke krstareće rakete stižu u britansku bazu RAF Greenham Common, okruženu protestima.
  • 14. 11. - Amerika FDA odobrila za upotrebu Imunosupresantni lek ciklosporin (prvi put upotrebljen 1980) - revolucija u transplantaciji organa.

Decembar/Prosinac[uredi - уреди | uredi izvor]

  • 13. 12. - Turgut Özal je novi premijer Turske (do 1989, zatim predsednik do smrti 1993), čime počinje civilni režim.
  • 15. 12. - Francuski predsednik Miteran stigao u trodnevnu posetu Jugoslaviji.
  • 15. 12. - Sudar putničkog i teretnog vlaka u Zagrebu, troje mrtvih.
  • 15. 12. - U Argentini osnovana Nacionalna komisija za nestale osobe - u izveštaju iz sledeće godine dokumentovan nestanak najmanje 8.961 osobe (procene idu do 30.000) u periodu 1976-83.
  • decembar - U jednoj novosadskoj srednjoj školi bojkotovali časove marksizma zbog učenja napamet (đačka uzrečica "Mrzim ga kao marksizam").
  • 17. 12. - Požar u madridskom noćnom klubu Alcalá 20, stradalo 82-oje.
  • 17. 12. - Tempirana bomba Privremene IRA-e eksplodirala ispred londonskog Harrodsa, 6 mrtvih.
  • 18. 12. - "Drugi Lockheedovi izbori" u Japanu, liberal-demokrati premijera Nakasonea gube apsolutnu većinu, ali Kakuei Tanaka je ubedljivo reizabran.
  • 19. 12. - U Rio de Janeiru ukraden originalni Trofej Julesa Rimeta, nikada nije pronađen.
  • 20. 12. - 11. plenum CK SKJ, o Kosovu - govori se o oštrim merama za probleme.
  • 21. 12. - Pobedom nad Bugarskom 3:2 u zadnjim trenucima meča u Splitu, Jugoslavija se kvalifikovala na UEFA Euro 1984 u Francuskoj (Mladen Delić: "Ljudi, je li to moguće!?").
  • 23. 12. - Kießlingova afera: nemački NATO-general Günter Kießling prevremeno penzionisan zbog optužbe da je homoseksualac (što bi ga činilo metom ucene) - kasnije je oslobođen optužbe.
  • 25 - 27. 12. - Savezna skupština usvojila novi budžet, kao i niz novih ekonomskih zakona i mera, zamrznute cene do 1. 7.[34]. Predsednica SIV Milka Planinc najavljuje da 1984. neće biti lakša od protekle godine[35].
  • 29. 12. - Premijera predstave "Kolubarska bitka" u JDP, Mihizova dramatizacija Ćosićevog "Vremena smrti".
  • 29. 12. - U Tunisu izbijaju neredi zbog poskupljenja hleba/kruha, do 5. januara gine preko 100 ljudi.
  • 30. 12. - Savezni zavod za statistiku: SFRJ ima 22.895.900 stanovnika, 163.700 više nego prošle godine.
  • 31. 12. - Vojni udar u Nigeriji: zbačen Shehu Shagari, dolazi gen. Muhammadu Buhari (do 1985, i opet od 2015, demokratski izabran).

Tokom godine[uredi - уреди | uredi izvor]

  • 1982-83 - Klimatski fenomen El Ninjo je jedan od najjačih zabeleženih, izaziva vremenske nepogode širom sveta i povećano interesovanje naučnika.
  • Početak rada elektrana TE Nikola Tesla B i TE Kosovo B.
  • Sarajevo se sprema za Zimske olimpijske igre 1984.
  • Vojislav Koštunica i Kosta Čavoški: "Stranački pluralizam ili monizam" o dolasku komunista na vlast.
  • Dobrica Ćosić: "Stvarno i moguće", zbirka eseja (po prvi put objavljena Ćosićeva pristupna beseda pred SANU 1977 i govor pred CK SKS iz 1968).
  • Inflacija u Jugoslaviji 58,4%; strogim merama štednje smanjen trgovinski deficit, ostvaren suficit platnog bilansa[36] od 300 miliona dolara, prema deficitu od 1,6 milijardi prošle godine[37]. Inflacija je prošle godine bila 28,4% a pretprošle 39,3[38].
  • U januaru 1984. New York Times objavljuje članak "Droge zatupljuju Zlatnu omladinu u Jugoslaviji" (tj. decu funkcionera), takođe govori i o problemu nezaposlenosti, nestašicama i pitanju otići ili ostati[39].
  • Izveštaj Freedom House-a: Poljska, Južna Afrika i Jugoslavija su u kategoriji delimično slobodnih zemalja, zahvaljujući naporima pojedinaca[40].

1983. u temama[uredi - уреди | uredi izvor]

  • Televizija. TV serije: "Kiklop" (TV serija nakon filma a po romanu), "Lažeš, Melita", "Rade Končar", "Zamke" (TV Zagreb); "Ilinden" (TV Skopje); "Priče iz Nepričave", "Stripomanija", "Osvajanje sreće" (TV Beograd); "Dani AVNOJ-a" (TV Sarajevo); "Mrtvi se ne vraćaju" (TV Novi Sad).
  • Neka vozila uvedena 1983:

Rođenja[uredi - уреди | uredi izvor]

Januar/Siječanj – Februar/Veljača[uredi - уреди | uredi izvor]

Mart/Ožujak – April/Travanj[uredi - уреди | uredi izvor]

Maj/Svibanj – Jun/Lipanj[uredi - уреди | uredi izvor]

Jul/Srpanj – Avgust/Kolovoz[uredi - уреди | uredi izvor]

Septembar/Rujan – Oktobar/Listopad[uredi - уреди | uredi izvor]

Novembar/Studeni – Decembar/Prosinac[uredi - уреди | uredi izvor]

Smrti[uredi - уреди | uredi izvor]

Glavni članak: :Kategorija:Umrli 1983.

Januar/Siječanj – Februar/Veljača[uredi - уреди | uredi izvor]

Mart/Ožujak – April/Travanj[uredi - уреди | uredi izvor]

Maj/Svibanj – Jun/Lipanj[uredi - уреди | uredi izvor]

Jul/Srpanj – Avgust/Kolovoz[uredi - уреди | uredi izvor]

Septembar/Rujan – Oktobar/Listopad[uredi - уреди | uredi izvor]

Novembar/Studeni – Decembar/Prosinac[uredi - уреди | uredi izvor]

Kroz godinu[uredi - уреди | uredi izvor]

Nobelova nagrada za 1983. godinu[uredi - уреди | uredi izvor]

Reference[uredi - уреди | uredi izvor]

  1. Yugoslav Public and Officials Alarmed by a Play, Zdenko Antić, OSA-RFE
  2. Sarajevo Rehearses For 1984 Olympics. upi.com Archives Feb. 2, 1983
  3. If faith can move mountains, then willingness and a.... upi.com Archives Feb. 3, 1983
  4. Srbija tone u nasilje | Srpske stranice. serbianna.com May 5, 2010 (pr. 21.12.2016)
  5. Foreign News Briefs. upi.com Archives Feb. 14, 1983
  6. Jorge I. Domínguez (1994). Latin America's International Relations and Their Domestic Consequences: War and Peace, Dependency and Autonomy, Integration and Disintegration. Taylor & Francis. str. 347–. ISBN 978-0-8153-1490-5. https://books.google.com/books?id=qGkJNCeqnI4C&pg=PA347. 
  7. Purge party leadership. upi.com Archives March 3, 1983
  8. Two Armenians who claimed they were freedom fighters avenging.... upi.com Archives March 9, 1984
  9. Cosic's Book: a Case Study of Yugoslavia's Censorship, Zdenko Antić, OSA - Radio Free Europe
  10. Banks to Aid Yugoslavia, New York Times, March 26, 1983
  11. Tito's Successors Fear "Moslem Nationalism", S.Stanković, RFE Research
  12. Yugoslav journalist pressured into resigning. upi.com Archives May 17, 1983
  13. Third World nations, hoping to relieve crippling debts and.... upi.com Archives June 6, 1983
  14. Wide gap between industrialized and poor nations. upi.com Archives July 3, 1983
  15. A methane gas explosion ripped through a newly opened.... upi.com Archives June 7, 1983
  16. Tito's Successors Fear "Moslem Revolution" in Yugoslavia, S.Stanković, RFE Research
  17. Yugoslav Reforms: A "Surgical Operation Without Anesthesia", S.Stanković, RFE Research
  18. First Radical Changes Inaugurated in Yugoslavia's Economy, S.Stanković, RFE Research
  19. 30. Pulski filmski festival. arhiv.pulafilmfestival.hr
  20. Aleksandar Rankovic - political profile of a Yugoslav "Stalinist", Slobodan Stanković, OSA - Radio Free Europe.
  21. Foreign News Briefs. upi.com Archives Aug. 25, 1983
  22. Yugoslavian officials Friday signed an agreement with roughly 600.... upi.com Archives Sept. 9, 1983
  23. Binder, David (January 12, 1984). Drugs Dulling Golden Youth in Yugoslavia. New York Times
  24. Bush restates U.S. backing for Yugoslavia. upi.com Archives Sept. 17, 1983
  25. President Sandro Pertini flew to Yugoslavia today to inaugurate.... upi.com Archives Sept. 21, 1983
  26. Dismissal of Croatia's Minister of Internal Affairs Breeds Speculation, Stanković, RFE Research (1984)
  27. Tragediju Bilaja oteti zaboravu. gspress.net. travanj 22, 2016
  28. Komisija za ljudska prava Ujedinjenih nacija 19.2. 1985, str. 31.
  29. Richard Bernstein (1.3. 1985). "U.N. RIGHTS STUDT FINDS AFGHAN ABUSES BY SOVIET". New York Times. http://www.nytimes.com/1985/03/01/world/un-rights-studt-finds-afghan-abuses-by-soviet.html. 
  30. Foreign News Briefs. upi.com Archives Oct. 15, 1983
  31. Yugoslav Party Veteran Urges Democratization of Political Life, Zdenko Antić, OSA - RFE
  32. Yugoslavia suffers energy shortages. upi.com Archives Nov. 11, 1983
  33. Yugoslav Leader Says Security Service Has No Political Role, Stanković, RFE Research
  34. Yugoslavia Introduces a Series of New Economic Measures, Antić, RFE Research
  35. Prime Minister Milka Planinc Tuesday said the next year.... upi.com Archives Dec. 27, 1983
  36. Improvement in Yugoslavia's 1983 Foreign Trade Balance, Antić, RFE Research
  37. Foreign News Briefs. upi.com Archives May 14, 1984
  38. Foreign News Briefs. upi.com Archives Jan. 11, 1984
  39. Binder, David (January 12, 1984). Drugs Dulling Golden Youth in Yugoslavia. New York Times
  40. Only a third of world truly free, report says. upi.com Archives Jan. 5, 1984
  41. More on the Romanian "Gastarbeiter" in Yugoslavia, Stanković, RFE Research
  42. Explore Yugoslavia LP Album from 1983 on Discogs. discogs.com (pristup. 1. 6. 2016.)
  • Collier's Year Book za 1983 (Microsoft Encarta 2004).

Spoljne veze[uredi - уреди | uredi izvor]