1934

Iz Wikipedije, slobodne enciklopedije
(Preusmjereno sa 1934.)
Idi na navigaciju Idi na pretragu
Milenijum: 2. milenijum
Vjekovi: 19. vijek20. vijek21. vijek
Decenija: 1900-e  1910-e  1920-e  – 1930-e –  1940-e  1950-e  1960-e
Godine: 1931 1932 193319341935 1936 1937
1934. po kalendarima
Gregorijanski 1934. (MCMXXXIV)
Ab urbe condita 2687.
Islamski 1352–1353.
Iranski 1312–1313.
Hebrejski 5694–5695.
Bizantski 7442–7443.
Koptski 1650–1651.
Hindu kalendari
Vikram Samvat 1989–1990.
Shaka Samvat 1856–1857.
Kali Yuga 5035–5036.
Kineski
Kontinualno 4570–4571.
60 godina Yang Drvo Pas
(od kineske Ng.)
Holocenski kalendar 11934.
p  r  u
Podrobnije: Kalendarska era

Godina 1974 (MCMXXXIV) bila je redovna godina koja počinje u ponedjeljak.

1934:
123456789101112
RođenjaSmrti

Događaji[uredi - уреди | uredi kôd]

Januar/Siječanj[uredi - уреди | uredi kôd]

Nikola Uzunović, premijer KJ jan. - dec. 1934.
  • 27. 1. - Nova jugoslovenska vlada: Nikola Uzunović umesto Milana Srškića.
  • 30. 1. - Zakon o rekonstrukciji Rajha - napušten koncept savezne republike, vlast pripada centralnoj vladi Nemačke.
  • 30. 1. - Sovjetski balon Osoaviahim-1 dostigao 22.000 m visine, ali se razbio pri spuštanju.

Februar/Veljača[uredi - уреди | uredi kôd]

Mart/Ožujak[uredi - уреди | uredi kôd]

  • 1. 3. - Bivši kineski car Pu Yi zvanično krunisan za cara japanske marionetske države Mandžukuo, pod imenom Kang-te.
  • 2. 3. - U francuskom Tunisu osnovana nacionalistička partija Neo Destour - vladajuća partija nezavisnog Tunisa 1956-2011, pod različitim imenima.
  • 8. 3. - Švedski princ Sigvard Bernadotte se oženio pučankom, zbog čega će izgubiti titulu.
  • 12. 3. - Državni starešina (šef države i vlade) Estonije Konstantin Päts izvršio puč uz podršku vojske i zabranio sve partije nakon izbornog uspeha desničarskog pokreta veterana Vaps (do okupacije 1940).
  • 16. 3. - 6. dodjela Oscara: najbolji film je Cavalcade.
  • 17. 3. - Potpisani Rimski protokoli: Austrija, Mađarska i Italija protiv Nemačke i Jugoslavije.
  • 19. 3. - Nesreća u kamenolomu kod Banjice, Drenički srez na Kosovu, stradalo 14 radnika.
  • 21. 3. - Hitler pokreće Arbeitsschlacht (Bitka rada) - zapošljavanje nezaposlenih na javnim radovima, gradnji autoputeva, stanova, reklamaciji zemljišta.
  • 24. 3. - Tydings–McDuffie Act uspostavlja proces kojim će Filipini dobiti nezavisnost od SAD nakon desetogodišnjeg perioda (zapravo 1946, nakon japanske okupacije 1942-45).
  • 28. 3. - Zakon o suzbijanju (s)polnih bolesti: u Kraljevini Jugoslaviji je zabranjena prostitucija (na snazi od 1. jula). Propisan je i lekarski pregled za muškarce pre stupanja u brak (suspendovano u aprilu 1935[2]).
  • 28. 3. - Članovi organizacije "Ustaša" Petar Mijat Oreb, Josip Begović i Antun Podgorelec osuđeni na smrt zbog spremanja atentata na kralja (Oreb i Begović pogubljeni u maju).
  • 29. 3. - Osnovan prvi jaht-klub u Srbiji, danas Akademski jedriličarski klub Beograd.
  • 31. 3. - Zemun priključen Beogradu.

April/Travanj[uredi - уреди | uredi kôd]

Maj/Svibanj[uredi - уреди | uredi kôd]

Jun/Juni/Lipanj[uredi - уреди | uredi kôd]

  • 1. 6. - Dr. Alojzije Stepinac određen od Pija XI za biskupa-koadjutora zagrebačkom nadbiskupu Baueru (uz pristanak kralja Aleksandra).
  • 1. 6. - Stupio na snagu jugoslovensko-nemački trgovinski sporazum, potpisan 1. maja/svibnja.
  • 3. 6. - Železnički most preko Save spaja Klenak i Šabac, istog dana u Šapcu osvećena kosturnica i spomenik žrtvama rata.
  • 5. 6. - Društvo naroda skida s dnevnog reda mađarsku tužbu protiv Jugoslavije u vezi pograničnih incidenata (15 mrtvih) i 2600 mađarskih dvovlasnika koji nemaju ulaza u Jugoslaviju; jugoslovenska strana odgovara da su problemi počeli 1932. osnivanjem terorističkog logora u Janka Pusti.
  • 5 - 9. 6. - Uragan ubija najmanje 1.000 ljudi u Centralnoj Americi.
  • 6. 6. - New Deal: zakonom osnovana Komisija za obveznice i berzu SAD (U.S. Securities and Exchange Commission).
  • 9. 6. - Prva pojava Paje/Paška Patka.
  • 9. 6. - Uspostavljeni diplomatski odnosi Rumunije i SSSR.
  • 10. 6. - Finale Svetskog fudbalskog kupa u Rimu: Italija - Čehoslovačka 2:1.
  • 11. 6. - Prva pojava stripa Mandrak.
  • 12. 6. - Zabranjene sve političke partije u Bugarskoj, energična akcija protiv VMRO-a.

Jul/Juli/Srpanj[uredi - уреди | uredi kôd]

  • 1. 7. - Kraj predkodovskog Hollywooda: u SAD stupio na snagu Hejsov kodeks ("smernice moralne cenzure") koji propisuje kako će u filmovima biti tretirani seksualnost i nasilje - traje do 1968.
  • 3. 7. - U Beogradu otvoren Nemački saobraćajni biro - zapravo obaveštajni centar (dir. Franz Neuhausen).
  • 8. 7. - Japanski premijer Saitō Makoto daje ostavku usled Teijinskog skandala: ultradesničari proganjaju svoje protivnike u vladi pod optužbom da su manipulisali vrednošću tekstilne firme (a što se pokazuje neosnovanim). Sledi umereni admiral Keisuke Okada.

Avgust/August/Kolovoz[uredi - уреди | uredi kôd]

Lična standarta Adolfa Hitlera, firera i rajhskancelara Nemačke
  • 1. 8. - Posle 19 godina okončana američka okupacija Haitija, SAD ipak zadržavaju direktnu fiskalnu kontrolu do 1941, odn. indirektnu do 1947.
  • 2. 8. - Umro nemački predsednik Paul von Hindenburg, Hitler istog dana preuzima predsednička ovlašćenja (ne i titulu) čime postaje Führer und Reichskanzler (protivzakonito, ali podržano plebiscitom 19. 8.); ovim je okončana podjela vlasti u Njemačkoj.
  • 3. 8. - Predsednik Rajhsbanke Hjalmar Schacht postaje i ministar ekonomike (do 1937). Zadužen za ratnu ekonomiju, Schacht je ove godine izmislio "mefo menice" kao sredstvo tajnog finansiranja.
  • 5. 8. - Peta kampanja opkoljavanja Sovjeta Jiangxi, finalna faza: kineski nacionalisti uzimaju do kraja septembra većinu preostalih komunističkih teritorija.
  • 6. 8. - Počela gradnja Belog dvora na Dedinju, arhitekta Aleksandar Đorđević.
  • 7. 8. - Franz von Papen dao ostavku na mesto vicekancelara Nemačke (položaj upražnjen do 1941).
  • 7. 8. - Alfonso López Pumarejo prvi put predsednik Kolumbije: "Revolucija u maršu" pokušava uvesti široke političke i društvene reforme.
  • 8. 8. - Promenjena zakletva nemačkog Reichswehr-a (od 1935 Wehrmacht): na vernost se zaklinje Fireru.
  • 11. 8. - Prvi zatvorenici stigli na Alcatraz.
  • 16. 8. - Prikazan film Cleopatra sa Claudette Colbert.

Septembar/Rujan[uredi - уреди | uredi kôd]

Partijski sabor u Nürnbergu
  • 1. 9. - José María Velasco Ibarra prvi put predsednik Ekvadora (u pet navrata do 1972, četiri puta je obaran).
  • 3. 9. - Francuske vlasti u Tunisu hapse nacionalističke lidere, u zemlji dolazi do nereda.
  • 4/5. 9. - U Paljanama kod Ćuprije ubijen zloglasni homoljski hajduk Ivan Babejić.
  • 5 - 10. 9. - Nirnberški miting "Jedinstva i snage", obeležen Speerovom "katedralom svetlosti", zabeležen filmom "Trijumf volje".
  • 8. 9. - Nekoliko sati nakon što je umro kapetan putničkog broda SS Morro Castle, na plovilu pored New Jerseya dolazi do požara sa 134 mrtvih.
  • 12. 9. - Baltička antanta: Litvanija, Letonija i Estonija zaključile Ugovor o razumevanju i saradnji.
  • 16. 9. - U Beogradu otvorena skupština Međunarodne interparlamentarne konferencije za trgovinu.
  • 18. 9. - SSSR primljen u Društvo naroda (isključen 1939).
  • 19. 9. - Hjalmar Schacht, odnedavno nemački ministar ekonomike, izlaže Novi plan: rešavanje deficita platnog bilansa putem uvoza samo iz zemalja koje uvoze iz Nemačke. Uvećava se kupovina sirovina i poljoprivrednih proizvoda sa jugoistoka Evrope, što ima i politički značaj[5].
  • 19. 9. - U SAD uhapšen Bruno Hauptmann, optužen za otmicu Lindbergove bebe.
  • 21. 9. - Tajfun Muroto i cunami pogađaju Osaku u Japanu, oko 3.000 mrtvih.
  • 22. 9. - Gresfordska katastrofa: 266 rudara i spasilaca stradalo od eksplozije i gušenja u velškom rudniku.
  • 27. 9. - Jugoslovenski kraljevski par u poseti Sofiji, Bugarska nije ubeđena da pristupi Balkanskom paktu.
  • 27. odn. 28. 9. - Društvu naroda se priključuju Kraljevina Afganistan i Ekvador - Društvo sada ima 58 članica, najveći broj.

Oktobar/Listopad[uredi - уреди | uredi kôd]

Ubistvo Kralja Aleksandra (Universal Newsreel)

Novembar/Studeni[uredi - уреди | uredi kôd]

  • 13. 11. - Italijanska vlada propisuje da predavači u školama moraju nositi vojnu ili partijsku uniformu.
  • 19/20. 11. - Hapšenja ustaša u Italiji i zatvaranje na ostrvu Lipari.
  • 20. 11. - Incident Vojne akademije u Japanu: hapšenje zaverenika koji su pripremali državni udar.
  • 22. 11. - Jugoslavija pred Društvom naroda podnosi optužbu protiv Mađarske, povodom Marsejskog atentata, čemu se pridružuju i Čehoslovačka i Rumunija.
  • 23. 11. - "Walwalski incident" - anglo-etiopska granična komisija otkrila italijanske vojnike u gradu Walwalu, duboko u Etiopiji - početak Abisinske krize.
  • 25. 11. - 3. 12. - Dugi marš, Prijelaz preko rijeke Xiang: komunisti gube preko 50.000 ljudi u okršaju sa nacionalistima i zbog dezertiranja.
  • 27. 11. - U okršaju sa FBI u Ilinoju poginuo Baby Face Nelson.
  • 27. 11. - Rat za Čako: nakon novih gubitaka u ratu sa Paragvajom, bolivijski oficiri zbacili predsednika Salamanku.
  • 28. 11. - Iz Sušaka za Hamburg otplovilo 1.900 nacističkih emigranata iz Austrije.[8][9]

Decembar/Prosinac[uredi - уреди | uredi kôd]

Most kralja Aleksandra u Beogradu (1934-41)
  • 16. 12. - Pušten u saobraćaj Most kralja Aleksandra, preko Save u Beogradu (srušen 1941, kasnije tom mestu Brankov most).
  • 16. 12. - U Jugoslaviji počinje akcija Zimske pomoći "nezaposlenima i bednima".
  • 16 - 17. 2. - Fašistička konferencija u Montreuxu, okupili se predstavnici 13 evropskih partija (nema nacista).
  • 18. 12. - Nakon ostavke ministara Dragutina Kojića i Bogoljuba Jevtića, daje ostavku i predsednik vlade Nikola Uzunović. Jevtić sutradan dobija mandat za novu vladu.
Bogoljub Jevtić, premijer KJ 1934-35.

Kroz godinu[uredi - уреди | uredi kôd]

Rođenja[uredi - уреди | uredi kôd]

Januar/Siječanj – Februar/Veljača[uredi - уреди | uredi kôd]

Mart/Ožujak – April/Travanj[uredi - уреди | uredi kôd]

Maj/Svibanj – Jun/Lipanj[uredi - уреди | uredi kôd]

Jul/Srpanj – Avgust/Kolovoz[uredi - уреди | uredi kôd]

Septembar/Rujan – Oktobar/Listopad[uredi - уреди | uredi kôd]

Novembar/Studeni – Decembar/Prosinac[uredi - уреди | uredi kôd]

Kroz godinu[uredi - уреди | uredi kôd]

Smrti[uredi - уреди | uredi kôd]

Glavni članak: :Kategorija:Umrli 1934.

Januar/Siječanj – Mart/Ožujak[uredi - уреди | uredi kôd]

April/Travanj – Jun/Lipanj[uredi - уреди | uredi kôd]

Jul/Srpanj – Septembar/Rujan[uredi - уреди | uredi kôd]

Oktobar/Listopad – Decembar/Prosinac[uredi - уреди | uredi kôd]

Kroz godinu[uredi - уреди | uredi kôd]

Nobelova nagrada za 1934. godinu[uredi - уреди | uredi kôd]

Reference[uredi - уреди | uredi kôd]

  1. „Bomb Jugo-Slav Consulate in Austria; Nazis Blamed”. Chicago Daily Tribune (Chicago: Chicago Daily Tribune): p. 1. January 5, 1934. 
  2. "Politika", 19. april 1935
  3. Hauner, Milan (17 December 2005). Hitler: A Chronology of His Life and Time, Second Edition. Palgrave Macmillan. p. 102. ISBN 978-1-4039-9492-9
  4. "Politika", 9. maj 1934, str. 5[mrtav link], ili od 12. maja, str. 4[mrtav link].
  5. Mogens Pelt (1998). Tobacco, Arms, and Politics: Greece and Germany from World Crisis to World War, 1929-41. Museum Tusculanum Press. str. 83–. ISBN 978-87-7289-450-8. https://books.google.com/books?id=MleVHy8C0RgC&pg=PA83. 
  6. "Politika", 2. okt. 1934
  7. "Politika", 5. okt. 1934
  8. "Politika", 29. nov. 1934
  9. "Vreme", 3. dec. 1934
  10. THE BALKANS: Hissing Hell, Time magazin, 17. decembar 1934.
  11. Vreme, 28. jan. 1940, str. 14. digitalna.nb.rs
  12. "Politika", 27. maj 1935
  13. "Vreme", 4. jan. 1935
  14. "Politika", 19. dec. 1934

Spoljne veze[uredi - уреди | uredi kôd]