Demokratska Narodna Republika Koreja

Izvor: Wikipedia
Demokratska Narodna Republika Koreja
조선민주주의인민공화국
朝鮮民主主義人民共和國
Chosŏn Minjujuŭi Inmin Konghwaguk[1]
Grb
Geslo강성대국
Moćna i prosperitetna nacija
Državna himna: "Aegukka (애국가)
("Patriotska pjesma")"
Najveći grad Pyongyang
Službeni jezici korejski
Demonim Sjevernokorejanci, Korejanci
Vlada
 -  Vječni predsjednik Kim Il-sung (김일성)
(preminuo)[a]
 -  Vrhovni vođa[2][3] Kim Jong-il (김정일)
 -  predsjednik Obrambene komisije Kim Jong-il (김정일)
 -  Predsjednik Prezidijuma Kim Yong-nam (김영남)[b]
 -  Premijer Choe Yong-rim (최영림)
Stanovništvo
 -  Procjena za 2009  24,051.218[4] (51..)
BDP (PPP) procjena za 
 -  Ukupno 40 mrld. $ (94..)
 -  Per capita $1.900 (2009 proc.)[5] (188..)
BDP (nominalni) procjena za 
 -  Ukupno 28,2 mrld. $ 
 -  Per capita $1,244[6] 
Gini (2009[7]) n/a
Greška: Pogrešan unos
Valuta Sjevernokorejski won (₩) (KPW)
Vremenska zona Korejsko standardno vrijeme (UTC+9)
Pozivni broj 850
Web domena .kp

Demokratska Narodna Republika Koreja (DNRK; Korejski: Čosŏn Minjujuŭi Inmin Konghwaguk; Čosŏn'gŭl: 조선민주주의인민공화국; Handža: 朝鮮民主主義人民共和國), država je u Istočnoj Aziji, zauzima severni deo Korejskog poluostrva. Lokalno i u Kini zovu je Pukčosŏn ("severni Čosŏn"; 북조선; 北朝鮮), ime zemlje asocira naciju na dinastiju Džoseon. Bukhan ("Severni Hani"; 북한; 北韓) nazivi se upoterbljavaju u Južnoj Koreji.

DNR Koreja se graniči sa tri države. Na južnoj granici je DMZ, garnica sa južnom Korejom koja je tu od 1953. Severozapadna i severna granica je sa Narodnom Republikom Kinom . Rusija ima granicu sa DNR Korejom od svega 19 km na reci Tuman to je severoistočni kraj zemlje.

Historija[uredi - уреди]

Nakon Drugog svjetskog rata i poraza Japana, Koreja je okupirana od strane SSSR-a i SAD-a. Pošto nisu uspjele dogovoriti zajedničko upravljanje ujedinjenom Korejom, 1948 SAD i SSSR stvaraju dvije Koreje, Južnu koja se oslanjala na SAD i Sjevernu pod patronatom SSSR. Granica između dvije Koreje je uspostavljena na 38. paraleli.

Rastuće tenzije između dvije države, potpirivane općom atmosferom hladnog rata dovele su do sukoba. 25. juna 1950 snage Sjeverne Koreje prešle su granicu na 38. paraleli i tako u nastojanju da ujedine državu započeli Korejski rat. Nakon godinu dana ratovanja u kojima su obje strane potpomognute izvana imale svoje vrhunce i padove linija fronta je uspostavljena oko 38. paralele. Kako je u slijedeće dvije godine izostao bilo kakav napor sa obje strane da se stanje promjeni postignut je dogovor o primirju te je uspostavljena demilitarizirana zona duž čitave granice.

Prvi predsjednik Sjeverne Koreje, Kim Il-sung, proklamirao je ideju Juche, u prevodu, Duh samostalnosti.

Drugi predsjednik je Kim Jong-il, on je umro 2011, nqakon čega ga nasleđuje njegov sin Kim Jong-ču.

Geografija[uredi - уреди]

North Korea 1996 CIA map.jpg

Sjeverna Koreja je smještena na sjevernom dijelu Korejskog poluostrva čiji je reljef uglavnom planinski. Gotovo 80% države čine planine, a veliki broj vrhova prelazi visinu od 2 000 metara. Najviši vrh je Paektu-san, na vulkanskoj planini Baitou, sa 2 744 metara. U sjevernom dijelu, naročito uz granicu s Kinom postoji još nekoliko planina čiji najviši vrhovi dostižu visinu od 1 400 do 2 000 metara. Od većih rijeka izdvajaju se Yalu koja čini prirodnu granicu sa Kinom i rijeka Tuman koja čini granicu sa Rusijom. Jedina veća rijeka koja čitavim tokom prolazi kroz Sjevernu Koreju je Taedong.

Obalu Sjeverne Koreje zapljuskuju vode Žutog mora i Korejskog zaliva na zapadu i Japanskog mora na istoku. Uz obale dužine 2 495 kilometara smješteno je 3 579 uglavnom nenaseljenih otoka.

Šume su većinom četinarske.

Klima[uredi - уреди]

Sniježne padavine na Korejskom poluostrvu.

Klima je umjerena, kontinentalna sa četiri različita godišnja doba. Kiša uglavnom pada u proljeće. Zime su duge, sa sniježnim olujama koje dolaze iz Sibira. Srednja temperatura tokom zime u Pjongjangu iznosi između -3 °C i -13 °C. Ljeta su kratka, vruća, sa visokom vlažnosti zraka i uz srednju temperaturu od 20 °C do 29 °C.

Od prirodnih katastrofa, Sjevernu Koreju pogađaju proljetne suše praćene obilnim kišama koje izazivaju poplave. Tokom ljeta poluostrvo pogodi prosječno jedan uragan.

Administrativna podela[uredi - уреди]

Korea north map.png

Demokratska Narodna Republika Koreja deli se na devet provincija to su: Čagang, Severni Hamgiong, Južni Hamgiong, Rjangang, Severni Pjongan, Južni Pjongan, Severni Hvange, Južni Hvange i Kangvon i tu su još tri grada sa specijalnim statusom a to su prestonica Pjongjang, Namfo i Kesong.

Politika[uredi - уреди]

Demokratska Narodna Republika Koreja je država sa tri partije Čondoist Čongu Partija čiji je predsednik žensko Ju-Mi Jong(ne postoji prevod imena partije ni na engleskom a ni ruskom) Korejska Socijaldemokratska Partija čiji je predsednik Kim Pjong Sik i vladajuća Radnička Partija Koreje čiji je generalni sekretar Kim Džong Il. Vrhovna Narodna Skupština ima 687 mesta poslanici se biraju na mandat od pet godina poslednji izbori su održani 2003. Vrhovna narodna Skupština bira predsednika države, sudije ustavnog suda, vladu, predsednika vlade kao i Nacionalni komitet odbrane. Čitav ustavni sistem zasniva se na skupštinskom sistemu. Vladajuća ideologija koju prihvataju sve tri partije je Džuš ili Džuč Ideja čiji je kreator Kim Il Sung. Prvi ustav Severna Koreja je donela 1948 godine da bi 27 decembra 1972 bila izvršena revizija ustava potom ustav je ponovo promenjen aprila 1992 a zadnje korekcije su izvršene 1998. Severna Koreja ima diplomatska predstavništva u mnogim državam i većina zemalja sveta je priznaje izuzev Republike Koreje, Carevine Japan iSAD. Do duše prilikom posete bivšeg američkog državnog sekretara Medlin Olbrajt Pjongjangu 1999 izvršeno je i formalno priznavanje DNR Koreje od strane SAD ali administracija Džordža Buša Mlađeg je to poništila. Američke interese u DNR Koreji zastupa ambasada Kraljevine Švedske. Republika Koreja verovatno nikada neće priznati DNR Koreju a ni suprotno se neće desiti zato što obe žele da se sjedine, na koji način će se to desiti videćemo. Odnosi sa Japanom su ideološke prirode i sežu u prošlost u vreme japanske okupacije korejskog poluostrva i zločina Japanske vojske nad Korejancima a i straha od kapitalizma vlade u Pjongjangu a i strah Japanskih vlasti od Džuš ideje.

Religija[uredi - уреди]

Korejanci su i u DNR (Severnoj) Koreji većinom Budisti i Konfučijanci; zatim tu je nešto Katolika i Pravoslavaca; kao i sinkretička religija Rajskog puta. Vladu DNR Koreje optužuju za progon verskih zajednica. To je delimično tačno jer se vrši zabrana rada svih inostranih verskih misija i širenje verskih sekti dok su zvanične verske zajednice finansirane od strane države. Kim Il Sung je rekao za sveštenike: Zadatak sveštenika je da se mole za mir i napredak Demokratske Narodne Republike Koreje. Zato u Severnoj Koreji nije bilo Kulturne revolucije niti uništavanja verskih objekata. Svetilišta su u odličnom stanju. Ustavom je garantovana verska sloboda svih građana.

Privreda[uredi - уреди]

Sjeverna Koreja posjeduje dobre uslove za razvoj moderne ekonomije, uključujući značajne zalihe uglja i ostalih ruda. Rijeke Yalu, Tumen i Taedong i njihovi slivovi pružaju priliku za izgradnju hidrocentrala. Nakon Korejskog rata, te 60tih i 70tih smatralo se da je privreda Sjeverne Koreje snažnija od one u Južnoj Koreji. Sve tvornice su nacionalizovane, a u zemlji se proizvodi gotovo sve, tako da nema potrebe za uvozom proizvoda široke potrošnje. Uz Kubu, Sjeverna Koreja je jedina država u kojoj je ekonomija u potpunosti nacionalizovana i planska. 1980. je otpočeta modernizacija teške industrije koja je prekinuta zbog nedostatka novca.

Najveći udar privreda Sjeverne Koreje je zadobila sredinom 90tih. zbog ogromnih poplava koje su pogodile zemlju, kao i zbog smanjenog izvoza zbog propasti istočnog bloka, jednog od najvećih trgovinskih partnera. Procjenjuje se da je zbog gladi uzrokovane poplavama i smanjenom žetvom umrlo oko 2 miliona ljudi [8]. Uprkos velikoj pomoći u hrani, uglavnom od Kine i SAD, posljedice katastrofe su se osjećale do 2001. Sjeverna Koreja i danas zavisi od međunarodne pomoći u hrani.

I pored velike gladi koja je zadesila zemlju, vlasti u Sjevernoj Koreji donijele su 2002. odluku da se privreda radikalnije zakrene prema namjenskoj industriji, uz izdvajanje gotovo četvrtine bruto domaćeg proizvoda za održavanje i reformisanje vojnih snaga. Prema procjenama iz 2002 dominantni sektor u Sjeverno Korejskoj ekonomiji je prerađivačka industrija (43.1%), a zatim uslužni sektor (33.6%) i poljoprivreda (23.3%). Većinu industrijske proizvodnje čine namjenska industrija, te proizvodnja električne energije i mašina.

Industrija: hemijska, mašinogradnja, brodogradnja, željezare, čeličane, aluminijska proizvodnja, namjenska industrija.

Poljoprivreda: agrumi, pšenica.

Rudno blago: Željezo, opljemenjivač čelika bakar.

Optuženi su za izradu nuklearnog oružja. Razvijen je morski ribolov. Novčana jedinica von=100 čona.


Državni praznici[uredi - уреди]

  • 1. januar-Nova godina
  • 16. februar-rođendan Kim Džong Ila (radni praznik)
  • 15. april-rođendan pokojnog predsednika Kim Il Sunga (Dan Sunca)
  • 1. maj-Međunarodni praznik rada (izuzev SAD)
  • 15. avgust-Dan nacionalnog oslobođenja
  • 9. septembar-Dan proklamovanja Demokratske Narodne Republike Koreje
  • 10. oktobar-Dan osnivanja Radničke Partije Koreje
  • 27. decembar-Dan proglašenja ustava

Gradovi[uredi - уреди]

Izvori[uredi - уреди]

  1. "Administrative Population and Divisions Figures (#26)" (PDF). DPRK: The Land of the Morning Calm. Permanent Committee on Geographical Names for British Official Use. 2003-04. http://www.pcgn.org.uk/North%20Korea-%20Land%20of%20the%20Morning%20Calm-%202003.pdf. pristupljeno 10. 10. 2006.. 
  2. Choe, Sang-Hun. "New North Korean Constitution Bolsters Kim’s Power", New York Times, 28. 09. 2009., pristupljeno 30. 09. 2009..
  3. McGivering, Jill. "N Korea constitution bolsters Kim", BBC, 29. 09. 2009., pristupljeno 30. 09. 2009..
  4. UNFPA (01. 10. 2009.). "한반도 인구 7천400만명 시대 임박". United Nations. pristup na dan 14. 04. 2010..
  5. Greška citiranja Invalid <ref> tag; no text was provided for refs named cia-kn; $2
  6. GDP (official exchange rate), The World Factbook, Central Intelligence Agency, posljednji update 26. aprila 2010; pristup 17. maja 2010. Podaci o populaciji dobijeni od Total Midyear Population, U.S. Census Bureau, International Data Base, pristup 17. maja 2010. Napomena: Per capita vrijednosti dobijene podjelom podataka o GDP-u (službeni kurs) s podacima o stanovništvu.
  7. "Korea, North". The United Nations Human Development Report. 2009). http://hdrstats.undp.org/en/indicators/161.html. pristupljeno 09. 10. 2009.. 
  8. Izvještaj CNN-a o poplavama i gladi u Sjevernoj Koreji tokom 90tih. ((en))

Vanjske veze[uredi - уреди]