Alexander Dubček

Iz Wikipedije, slobodne enciklopedije
Alexander Dubček
Alexander Dubček

Mandat
5. siječnja 1968. – 17. travnja 1969.
Prethodnik Antonín Novotný
Nasljednik Gustáv Husák

Rođenje 27. studenog 1921.
Slovačka Uhrovec, Slovačka
(tada  Čehoslovačka)
Smrt 7. studenog 1992.
Češka Republika Prag, Češka
(tada  Čehoslovačka)
Politička stranka KSS (1939-1948)
KSČ (1948–1970)
VPN (1989-1992)
SDSS (1992)

Potpis
Signature of Alexander Dubček.png

Aleksander Dupček (svk. Alexander Dubček /ˈalɛksandɛr ˈduptʃɛk/, 27. novembar 1921. Uhrovec7. novembar 1992. Prag) bio je slovački komunistički političar, glavna ličnost Praškog proleća 1968. godine.

Spomenik nedaleko od mesta nesreće Aleksandera Dupčeka
Grob Aleksandera Dupčeka

Život[uredi - уреди | uredi izvor]

Rodio se 1921. godine u istoj kući kao i Ljudovit Štur u zgradi mesne škole. Njegov otac Štefan Dupček bio je stolar i nekoliko godina je radio u SAD gde je postao uvereni komunista. Mladi Aleksander Dupček je 1925. godine otišao sa svojim roditeljina u sovjetski Kirgistan i na ovaj način je Dupčekova porodica živela u Sovjetskom Savezu i SAD. 1938. godine su se Dupčekovi preselili u Slovačku da bi Aleksander Dupček sledeće godine stupio u tada ilegalnu Komunističku partiju Slovačke.

Izučio je zanat mašinskog bravara i radio u Dubici nad Vahom a 1944. godine je učestvovao u Slovačkom narodnom ustanku. Posle rata je delovao na različitim političkim funkcijama u Trenčinu i Banjskoj Bistrici. Kako je odlično govorio ruski bio je upućen u Moskvu da tamo studira političke nauke. Od 1962. godine je vršio funkciju sekretara oblasnog odbora Komunističke partije Čehoslovačke u Bratislavi. Sukobio se 1967. godine sa predsednikom Čehoslovačke Antoninom Novotnim koji nije bio popularan i ovo je rezultovalo u njegovom izboru za prvog sekretara centralnog komiteta Komunista Čehoslovačke i ovaj je proces nazvan Praško proleće.

Vodeći političari Sovjetskom Savezu su pratili procese u ČSSR-i sa velikim nezadovoljstvom i bojali su se slabljenja pozicija Istočnog socijalističkog bloka na međunarodnoj sceni i pošto čehoslovački reformisti nisu dobili poverenje sovijetskih saveznika ovi su početkom jula aktivno radili na pripremanju vojnog udara protiv ČSSR-e.

Združena vojska pet država Varšavskog pakta napala je i zauzela ČSSR tokom noći sa 20. avgusta na 21. avgust, a Aleksander Dupček i druge vođe Praškog proleća odvedeni su u Moskvu.

Uprkos porazu Dupček se nije povukao sa svoje funkcije dobrovoljno, ni u vreme kada se spalio Jan Palah ni u vreme drugih manifestacija protiv prisutnosti okupacione vojske u ČSSR-i. Aleksandra Dupčeka je u njegovoj funkciji zamenio Gustav Husak. U aprilu 1969. godine on je opozvan sa funkcije. Kratko je radio kao ambasador u Turskoj a zatim je bio 1970. godine izbačen iz Komunističke partije Slovačke povukao se iz javnog života i radio je za jedno šumarsko preduzeće iz Bratislave.

Posle Plišane revolucije u godinama 1989. – 1992. godine se vraća polako u politiku i 1989. godine se o njemu razmišljalo kao o predsedniku Čehoslovačke. Kada su se lideri Plišane revolucije dogovorili da predsednik bude Vaclav Havel, Dupček se (prema Fedoru Galu) od žalosti rasplakao. 1992. godine je doživeo saobraćajnu nesreću i bio hospitalizovan na Praškoj bolnici na Homolci gde je i umro 7. novembra 1992. godine a sahranjen je na groblju Slavičkove udoljije u Bratislavi.

Odlikovanja[uredi - уреди | uredi izvor]

1995. godine mu je predsednik Mihal Kovač dodelio drževno odlikovanje reda Ljudovita Štura I. razreda. In memoriam.

Izvori[uredi - уреди | uredi izvor]

  1. Članak je delom ili u potpunosti napisan prema istoimenom članku objavljenom u slovačkoj Vikipediji

Literatura[uredi - уреди | uredi izvor]

Spoljašnje veze[uredi - уреди | uredi izvor]