Alexander Dubček

Iz Wikipedije, slobodne enciklopedije
(Preusmjereno sa Aleksandar Dubček)
Idi na navigaciju Idi na pretragu
Alexander Dubček
Alexander Dubček


Mandat
5. siječnja 1968. – 17. travnja 1969.
Prethodnik Antonín Novotný
Nasljednik Gustáv Husák

Rođenje 27. studenog 1921.
Slovačka Uhrovec, Slovačka
(tada  Čehoslovačka)
Smrt 7. studenog 1992.
Češka Prag, Češka
(tada  Čehoslovačka)
Politička stranka KSS (1939-1948)
KSČ (1948–1970)
VPN (1989-1992)
SDSS (1992)

Potpis
Signature of Alexander Dubček.png

Aleksander Dupček (svk. Alexander Dubček /ˈalɛksandɛr ˈduptʃɛk/, 27. novembar 1921. Uhrovec7. novembar 1992. Prag) bio je slovački komunistički političar, glavna ličnost Praškog proleća 1968. godine.

Spomenik nedaleko od mesta nesreće Aleksandera Dupčeka
Grob Aleksandera Dupčeka

Život[uredi - уреди | uredi izvor]

Rodio se 1921. godine u istoj kući kao i Ljudovit Štur u zgradi mesne škole. Njegov otac Štefan Dupček bio je stolar i nekoliko godina je radio u SAD gde je postao uvereni komunista. Mladi Aleksander Dupček je 1925. godine otišao sa svojim roditeljina u sovjetski Kirgistan i na ovaj način je Dupčekova porodica živela u Sovjetskom Savezu i SAD. 1938. godine su se Dupčekovi preselili u Slovačku da bi Aleksander Dupček sledeće godine stupio u tada ilegalnu Komunističku partiju Slovačke.

Izučio je zanat mašinskog bravara i radio u Dubici nad Vahom a 1944. godine je učestvovao u Slovačkom narodnom ustanku. Posle rata je delovao na različitim političkim funkcijama u Trenčinu i Banjskoj Bistrici. Kako je odlično govorio ruski bio je upućen u Moskvu da tamo studira političke nauke. Od 1962. godine je vršio funkciju sekretara oblasnog odbora Komunističke partije Čehoslovačke u Bratislavi. Sukobio se 1967. godine sa predsednikom Čehoslovačke Antoninom Novotnim koji nije bio popularan i ovo je rezultovalo u njegovom izboru za prvog sekretara centralnog komiteta Komunista Čehoslovačke i ovaj je proces nazvan Praško proleće.

Vodeći političari Sovjetskom Savezu su pratili procese u ČSSR-i sa velikim nezadovoljstvom i bojali su se slabljenja pozicija Istočnog socijalističkog bloka na međunarodnoj sceni i pošto čehoslovački reformisti nisu dobili poverenje sovijetskih saveznika ovi su početkom jula aktivno radili na pripremanju vojnog udara protiv ČSSR-e.

Združena vojska pet država Varšavskog pakta napala je i zauzela ČSSR tokom noći sa 20. avgusta na 21. avgust, a Aleksander Dupček i druge vođe Praškog proleća odvedeni su u Moskvu.

Uprkos porazu Dupček se nije povukao sa svoje funkcije dobrovoljno, ni u vreme kada se spalio Jan Palah ni u vreme drugih manifestacija protiv prisutnosti okupacione vojske u ČSSR-i. Aleksandra Dupčeka je u njegovoj funkciji zamenio Gustav Husak. U aprilu 1969. godine on je opozvan sa funkcije. Kratko je radio kao ambasador u Turskoj a zatim je bio 1970. godine izbačen iz Komunističke partije Slovačke povukao se iz javnog života i radio je za jedno šumarsko preduzeće iz Bratislave.

Posle Plišane revolucije u godinama 1989. – 1992. godine se vraća polako u politiku i 1989. godine se o njemu razmišljalo kao o predsedniku Čehoslovačke. Kada su se lideri Plišane revolucije dogovorili da predsednik bude Vaclav Havel, Dupček se (prema Fedoru Galu) od žalosti rasplakao. 1992. godine je doživeo saobraćajnu nesreću i bio hospitalizovan na Praškoj bolnici na Homolci gde je i umro 7. novembra 1992. godine a sahranjen je na groblju Slavičkove udoljije u Bratislavi.

Odlikovanja[uredi - уреди | uredi izvor]

1995. godine mu je predsednik Mihal Kovač dodelio drževno odlikovanje reda Ljudovita Štura I. razreda. In memoriam.

Izvori[uredi - уреди | uredi izvor]

  1. Članak je delom ili u potpunosti napisan prema istoimenom članku objavljenom u slovačkoj Vikipediji

Literatura[uredi - уреди | uredi izvor]

Spoljašnje veze[uredi - уреди | uredi izvor]