Napad NOVJ na Sanski Most 1943.

Iz Wikipedije, slobodne enciklopedije
Napad NOVJ na Sanski Most oktobra 1943.
Deo Drugog svetskog rata
Mjesto: {{{lokacija}}}
Sukobljene strane
Flag of Socijalistička Federativna Republika Jugoslavija NOVJ  Nacistička Nemačka
Flag of Nezavisna Država Hrvatska Domobrani

Bitka za Sanski Most je vođena krajem oktobra 1943. godine između jugoslovenskih partizana i okupacionih snaga. Okončana je velikom pobedom NOVJ, čime je Sanski Most oslobođen.

U bici je zarobljeno preko 1000 osovinskih vojnika i oficira (nemačkih i NDH). Bitku je vodio Peti bosanski korpus NOVJ.

Pozadina[uredi - уреди | uredi izvor]

Nakon povratka Četvrte krajiške divizije iz Dalmacije, gde je učestvovala u odbrani Splita, Peti krajiški korpus NOVJ preuzeo je inicijativu u svoje ruke. Snage pod komandom 15. brdskog korpusa (373. divizija i 3. brdski zdrug NDH) više puta su tučene na komunikacijama i u garnizonima. Ovim dejstvima glavnina snaga 15. korpusa priseljena je na odbranu Banjaluke, Prijedora i unske komunikacije, čime je garnizon Sanski Most ostao izolovan.

Tok operacije[uredi - уреди | uredi izvor]

Glavnina Četvrte krajiške divizije (6. i 8. brigada) i 13. brigada Desete krajiške divizije, sa Sanskim i Podgrmečkim odredom i Udarnim bataljonom Drvarskog odreda, izvršile su noću 20/21. oktobra 1943. napad na osovinski garnizon Sanski Most i oslobodile grad. Usled demoralizacije i svesti da im neće biti upućena pomoć, garnizon je pružio slab otpor i savladan je u jednosatnoj borbi. Tom prilikom predala se glavnina 3. gorske pukovnije NDH.

Gubici[uredi - уреди | uredi izvor]

Prema izveštaju štaba Petog korpusa NOVJ, u Sanskom Mostu zarobljeno je 1100 neprijateljskih vojnika i 28 oficira, dok ih je 70 poginulo. Zaplenjeno je 906 pušaka, 5 topova, 66 puškomitraljeza, 6 teških mitraljeza i tri vagona municije[1]. U borbi je poginulo 5, a ranjeno 12 boraca 4. divizije.

Partizanski izveštaj se prilično poklapa sa nemačkim izveštajem. Prema izveštaju komandanta 373. divizije komandantu 15. brdskog korpusa, izgubljeno je 1000 ljudi i 5 artiljerijskih oruđa[2].

Partizani zauzeli Sanski Most 21. 10. Gubici 1.000 vojnika i oficira sa većim brojem topova. Slijedeći cilj partizana vjerovatno Prijedor.

Nemački izveštaj od 21. oktobra 1943. godine.[3][4]

Posledice[uredi - уреди | uredi izvor]

Nakon niza neuspeha 15. korpusa, na zahtev komandanta Armijske grupe F feldmaršala fon Vajhsa 24. oktobra smenjen je komandant 15. brdskog korpusa Rudolf Liters (nem. Rudolf Lüters)[5]. Na čelo korpusa stupio je 29. oktobra generallajtnant Ernst Lejzer (nem. Ernst Leyser).

Snage 15. brdskog korpusa uspele su da stabilizuju svoju odbranu dolaskom 264. divizije krajem oktobra, tako da do očekivanih neposrednih napada na Prijedor i Banjaluku nije došlo. Banjaluka je napadnuta krajem decembra 1943. u Prvoj banjalučkoj operaciji.

U oslobođenom Sanskom Mostu održano je 30. juna/2. jula 1944. drugo zasedanje Zemaljskog antifašističkog veća narodnog oslobođenja Bosne i Hercegovine.

Reference[uredi - уреди | uredi izvor]

  1. Arhiva Vojnoistorijskog instituta, k. 456, reg. br. 40/1/8, Drago Karasijević: ČETVRTA KRAJIŠKA NOU DIVIZIJA, strana 181
  2. Arhiva Vojnoistorijskog instituta, mikrofilm NAV-N-T-315, rolna 2171/1070, Drago Karasijević: ČETVRTA KRAJIŠKA NOU DIVIZIJA, strana 182
  3. http://znaci.net/00001/158_6.htm
  4. AVII, NAV-N-T-315, Roll. 2171/1070.
  5. Arhiva Vojnoistorijskog instituta, k. 41-H, 21/5575/1, Drago Karasijević: ČETVRTA KRAJIŠKA NOU DIVIZIJA, strana 183

Literatura[uredi - уреди | uredi izvor]