1809

Iz Wikipedije, slobodne enciklopedije
Idi na navigaciju Idi na pretragu
Milenijum: 2. milenijum
Vjekovi: 18. vijek19. vijek20. vijek
Decenija: 1770-e  1780-e  1790-e  – 1800-e –  1810-e  1820-e  1830-e
Godine: 1806 1807 180818091810 1811 1812
1809 u drugim kalendarima
Gregorijanski 1809
MDCCCIX
Ab urbe condita 2562
Islamski 1223 – 1224
Iranski 1187 – 1188
Hebrejski 5569 – 5570
Bizantski 7317 – 7318
Koptski 1525 – 1526
Hindu kalendari
 - Vikram Samvat 1864 – 1865
 - Shaka Samvat 1731 – 1732
 - Kali Yuga 4910 – 4911
Kineski
 - Kontinualno 4445 – 4446
 - 60 godina Yin Zemlja Zmija
(od kineske N. g.)
Holocenski kalendar 11809
p  r  u
Podrobnije: Kalendarska era

Godina 1809 (MDCCCIX) bila je redovna godina koja počinje u nedjelju po gregorijanskom kalendaru odn. redovna godina koja počinje u petak po julijanskom kalendaru.

1809:
123456789101112
RođenjaSmrti

Događaji[uredi - уреди | uredi izvor]

Januar/Siječanj[uredi - уреди | uredi izvor]

Februar/Veljača[uredi - уреди | uredi izvor]

"Obrana samostana Engrazia u Saragossi 1809"
  • 20. 2. - Predaja Saragose: stradalo je 54.000 Španaca, vojnika i civila, i 10.000 Francuza, više od bolesti nego u borbama.
  • 24. 2. - Pomorska Bitka kod Les Sables-d'Olonne je britanska pobeda pored biskajske francuske obale.
  • 24. 2. - Britanci zauzeli Martinik (do 1816).
  • 25. 2. - Bitka kod Vallsa u Kataloniji je francuski uspeh.

Mart/Ožujak[uredi - уреди | uredi izvor]

  • 1. 3. - SAD: Zakon o embargu iz 1807. zamenjen Zakonom o ne-odnosima: ostaje embargo za trgovinu sa britanskim i francuskim lukama. Šteta za ekonomiju, mada podstiče industrijalizaciju.

April/Travanj[uredi - уреди | uredi izvor]

"Pobjeda Andreasa Hofera na Bergiselu"

Maj/Svibanj[uredi - уреди | uredi izvor]

  • 6. 5. - Francuzi započinju treću opsadu Girone u Kataloniji (do decembra), inspiracija za otpor u ostatku Španije.
  • 8. 5. - Bitka na Pijavi: franko-italijanska armija porazila austrijsku u Venetu, koja se povlači u Kranjsku i Korušku.
"Soultovo bjekstvo iz Porta"
  • 10. 5. - 12. 5. - Arthur Wellesley porazio sa anglo-portugalskom vojskom maršala Soulta kod Grija a zatim ga nakon druge bitka kod Porta izbacio iz tog grada - Francuzi beže iz Portugala.
  • 13. 5. - Rat Pete koalicije: Francuzi u Beču.
  • 13. 5. - Bitka kod Wörgla: franko-bavarske snage maršala Lefebvra porazile Austrijance, ulazi u Insbruk 20-tog.
  • 14 - 27. 5. - Austro-poljski rat: poljske snage zauzimaju Lublin (14.), Sandomierz (18.), Zamość (20.), Lavov (27.).
  • 15. 5. - Austrijanci nanose gubitke Francuzima u napadu na selo Stara Straža kod Knina.
  • 15. 5. - Napoleon upućuje proklamaciju Mađarima, poziva ih na nezavisnost od Habsburga.
  • maj? - Bosanski Turci pomažu Francuzima: zapalili su Cetingrad, haraju oko Otočca i Ogulina. Dalmatinski otoci su u rukama pobunjenika, koji čekaju austrijsku vojsku[3].
  • maj - avgust - Francuzi napuštaju Kubu, stanovništvo New Orleansa se udvostručuje.
  • 15 - 18. 5. - Bitka kod Tarvisa (Predela): franko-italijanske snage zauzimaju ključne planinske prevoje prema Koruškoj.
  • 16. 5. - Marmont porazio Austrijance kod Pribudića (brdo Kita), zarobljen podmaršal Stojčević.
  • 17. 5. - Borba kod Gračaca, puk. Rebrović se povlači ka Gospiću.
Francuski departmani u Italiji (1811)
  • 17. 5. - Schönbrunnski dekret: Napoleon anektira Papinsku Državu -departmani Tibre (od 1810. Rome) i Trasimène.
  • 21. 5. - Bitka kod Gospića: Marmont potisnuo Rebrovićeve snage.
    • Marmont nastavlja preko Senja, Rijeke i Ljubljane, da bi se sreo sa Napoleonom u Austriji, a u međuvremenu gen. baron Knežević zauzima Dalmaciju sjeverno od Neretve, osim Zadra i nekoliko utvrda.
Austrijski nadvojvoda Karlo nakon bitke kod Asperna.
  • 31. 5. (19. 5. po j.k.) - Vrhunac Bitke na Čegru, Stevan Sinđelić se digao u vazduh zajedno sa skladištem municije, braniocima i Turcima koji su upali u utvrđenje.
  • 31. 5. - Stralsundska bitka u Pomeraniji: poražene su snage Ferdinanda von Schilla koji je pokušao pokrenuti antifrancusku revoluciju u Nemačkoj - on je poginuo, jedanaestorica njegovih oficira su pogubljeni u septembru.
  • 31. 5. - Mauricijuska kampanja: Francuzi zarobili dva broda Istočnoindijske kompanije u Bengalskom zalivu.

Jun/Juni/Lipanj[uredi - уреди | uredi izvor]

  • 1. 6. - Austrijanci napuštaju Varšavu.
  • 3. 6. - Marmont u Ljubljani.
  • 6. 6. - Stric zbačenog švedskog kralja Gustava Adolfa postaje kralj Karl XIII (do 1818, od 1814. i kralj Norveške), poslednji iz dinastije Holstein-Gottorp. Zemlja dobija novi ustav, kojim je uveden parlamentarni ombudsman.
  • 8. 6. - Karađorđe zauzeo Sjenicu (ili 5. maja?).
  • 10. 6. - Papina bula Quam memoranda ekskomunicira Napoleona.
  • 14. 6. - Bitka kod Raaba, tj. Győra na severozapadu Mađarske: franko-italijanska pobeda Eugènea de Beauharnaisa kojom je nadvojvoda Johann sprečen da pojača austrijske snage kod Wagrama.
  • jun - Duranski afganistanski vladar Šudža-šah Durani sklapa savez sa Britancima, ali je istog meseca zbačen od Mahmud-šaha (do 1818).
  • 18. 6. - Karađorđe zauzeo varoš Novi Pazar nakon teških borbi, tvrđava je opkoljena.[5]
  • 24 - 26. 6. - Bitka kod Graza: Ignác Gyulay uspeo doturiti zalihe opkoljenom garnizonu, prije nego što ga je Marmont otjerao.

Jul/Juli/Srpanj[uredi - уреди | uredi izvor]

Napoleon kod Wagrama

Avgust/August/Kolovoz[uredi - уреди | uredi izvor]

  • avgust - Rusi lako prešli donji Dunav, zauzimaju Isaču i Tulču bez otpora (svi Turci su kod Srbije).
  • 4 - 18. 8. - Tirolski pobunjenici nanose velike gubitke francuskim, saksonskim i bavarskim snagama, maršal Lefebvre mora napustiti pokrajinu.
  • 10. 8. - Kreolska revolucija u Quitu, u Vicekraljevstvu Peru - ugušena dogodine.
  • 11. 8. - Bitka kod Almonacida: francuski uspeh blizu Toleda.
  • avgust - Turci izbili na Dunav kod Požarevca.
  • 16. 8. - Pruske reforme: osnovan univerzitet u Berlinu, nastava od oktobra 1810.
  • 21. 8. - Umro ruski feldmaršal Aleksandar Prozorovski, komandant u Vlaškoj, nasleđuje ga Petar Bagration. Njegova dejstva u Bugarskoj odvlače Turke iz Srbije, a Srbi se vraćaju u Deligrad.
  • 24. 8. - Ranjit Singh preuzima opkoljenu Kangru od Sansar Chanda, kako je ne bi zauzele Gurke.
  • 27/28. 8. - Noćas su iz Beograda pobegli ruski izaslanik Konstantin Rodofinikin, mitropolit Leontije i Petar Dobrnjac, ne smejući da dočekaju Karađorđa.[2]
  • 28. 8. - Osijek proglašen slobodnim i kraljevskim gradom.
  • 28. 8 (16. 8. po j.k.) - Srpski ustanici šalju pismo Napoleonu, želeći protektorat - ovaj može samo naložiti bukureškom vicekonzulu da održava tajne veze.[2] Apel je upućen i Austrijancima, ponuđeno im je zaposedanje gradova na Savi i Dunavu.

Septembar/Rujan[uredi - уреди | uredi izvor]

  • 7. 9. - Rama II je zavladao Sijamom/Tajlandom (do 1824). Suočava se s pobunom Taksinovog sina, koja je brzo ugušena i sa burmanskom invazijom.
  • septembar - Borba kod manastira Manasija, Karađorđe odbio tursku vojsku[7].
  • 16. 9. - Bagration porazio Turke kod Rassevat-a u Bugarskoj, zatim opseda Silistru 22-og - veliki vezir Jusuf nakon ovoga odustaje od pohoda na Srbiju i Vlašku.[8]
  • 17. 9. - Fredrikshamnski mir kojim je okončan Finski rat i kojim se Švedska odriče Finske, čiju će teritoriju preuzeti Rusko Carstvo i na njemu stvoriti vazalno Veliko vojvodstvo Finske.
  • 18. 9. - Otvorena druga zgrada Kraljevske opere u Londonu - skuplje karte izazivaju dvomesečne nerede (zgrada izgorela 1856).
  • 20 - 28. 9. - Uspešan britanski upad u Saint-Paul na Île Bonaparte (Reunion), prethodnica invazije ostrva sledećeg jula.
  • 30. 9. - Drugi ugovor iz Fort Waynea: SAD dobile 12.000 kv.km. indijanske zemlje - nezadovoljni Tecumseh, poglavica Shawneeja, sledeće godine pokreće rat.

Oktobar/Listopad[uredi - уреди | uredi izvor]

Novembar/Studeni[uredi - уреди | uredi izvor]

Evropa nakon Mira u Schönbrunnu

Decembar/Prosinac[uredi - уреди | uredi izvor]

Kroz godinu[uredi - уреди | uredi izvor]

Karte[uredi - уреди | uredi izvor]

Rođenja[uredi - уреди | uredi izvor]

Smrti[uredi - уреди | uredi izvor]

Glavni članak: :Kategorija:Umrli 1809.

Reference[uredi - уреди | uredi izvor]