1809

Iz Wikipedije, slobodne enciklopedije
Idi na navigaciju Idi na pretragu
Milenijum: 2. milenijum
Vjekovi: 18. vijek19. vijek20. vijek
Decenija: 1770-e  1780-e  1790-e  – 1800-e –  1810-e  1820-e  1830-e
Godine: 1806 1807 180818091810 1811 1812
1809 u drugim kalendarima
Gregorijanski 1809
MDCCCIX
Ab urbe condita 2562
Islamski 1223 – 1224
Iranski 1187 – 1188
Hebrejski 5569 – 5570
Bizantski 7317 – 7318
Koptski 1525 – 1526
Hindu kalendari
 - Vikram Samvat 1864 – 1865
 - Shaka Samvat 1731 – 1732
 - Kali Yuga 4910 – 4911
Kineski
 - Kontinualno 4445 – 4446
 - 60 godina Yin Zemlja Zmija
(od kineske N. g.)
Holocenski kalendar 11809
p  r  u
Podrobnije: Kalendarska era

Godina 1809 (MDCCCIX) bila je redovna godina koja počinje u nedjelju po gregorijanskom kalendaru odn. redovna godina koja počinje u petak po julijanskom kalendaru.

1809:
123456789101112
RođenjaSmrti

Događaji[uredi - уреди | uredi izvor]

Januar/Siječanj[uredi - уреди | uredi izvor]

Februar/Veljača[uredi - уреди | uredi izvor]

"Obrana samostana Engrazia u Saragossi 1809"
  • 20. 2. - Predaja Saragose: stradalo je 54.000 Španaca, vojnika i civila, i 10.000 Francuza, više od bolesti nego u borbama.
  • 24. 2. - Pomorska Bitka kod Les Sables-d'Olonne je britanska pobeda pored biskajske francuske obale.
  • 24. 2. - Britanci zauzeli Martinik (do 1816).
  • 25. 2. - Bitka kod Vallsa u Kataloniji je francuski uspeh.

Mart/Ožujak[uredi - уреди | uredi izvor]

  • 1. 3. - SAD: Zakon o embargu iz 1807. zamenjen Zakonom o ne-odnosima: ostaje embargo za trgovinu sa britanskim i francuskim lukama. Šteta za ekonomiju, mada podstiče industrijalizaciju.

April/Travanj[uredi - уреди | uredi izvor]

"Pobjeda Andreasa Hofera na Bergiselu"
Ustanička Srbija sa privremenim proširenjima 1809

Maj/Svibanj[uredi - уреди | uredi izvor]

  • 6. 5. - Francuzi započinju treću opsadu Girone u Kataloniji (do decembra), inspiracija za otpor u ostatku Španije.
  • 8. 5. - Bitka na Pijavi: franko-italijanska armija porazila austrijsku u Venetu, koja se povlači u Kranjsku i Korušku.
"Soultovo bjekstvo iz Porta"
  • 10. 5. - 12. 5. - Arthur Wellesley porazio sa anglo-portugalskom vojskom maršala Soulta kod Grija a zatim ga nakon druge bitka kod Porta izbacio iz tog grada - Francuzi beže iz Portugala.
  • 13. 5. - Rat Pete koalicije: Francuzi u Beču.
  • 13. 5. - Bitka kod Wörgla: franko-bavarske snage maršala Lefebvra porazile Austrijance, ulazi u Insbruk 20-tog.
  • 14 - 27. 5. - Austro-poljski rat: poljske snage zauzimaju Lublin (14.), Sandomierz (18.), Zamość (20.), Lavov (27.).
  • 15. 5. - Austrijanci nanose gubitke Francuzima u napadu na selo Stara Straža kod Knina.
  • 15. 5. - Napoleon upućuje proklamaciju Mađarima, poziva ih na nezavisnost od Habsburga.
  • maj? - Bosanski Turci haraju oko Otočca i Ogulina. Dalmatinski otoci su u rukama pobunjenika, koji čekaju austrijsku vojsku[6].
  • maj - avgust - Francuzi napuštaju Kubu, stanovništvo New Orleansa se udvostručuje.
  • 15 - 18. 5. - Bitka kod Tarvisa (Predela): franko-italijanske snage zauzimaju ključne planinske prevoje prema Koruškoj.
  • 16. 5. - Marmont porazio Austrijance kod Pribudića (brdo Kita), zarobljen podmaršal Stojčević.
  • 17. 5. - Borba kod Gračaca, puk. Rebrović se povlači ka Gospiću.
Francuski departmani u Italiji (1811)
  • 17. 5. - Schönbrunnski dekret: Napoleon anektira Papinsku Državu: departmani Tibre (od 1810. Rome) i Trasimène (senatus consultum donesen sledećeg februara).
  • 18. 5. - Anglo-danski rat: Britanci zauzeli ostrvo Anholt u prolazu Kattegat (do 1814).
  • 21. 5. - Bitka kod Gospića: Marmont potisnuo Rebrovićeve snage.
    • Marmont nastavlja preko Senja, Rijeke i Ljubljane, da bi se sreo sa Napoleonom u Austriji, a u međuvremenu gen. baron Knežević zauzima Dalmaciju sjeverno od Neretve, osim Zadra i nekoliko utvrda.
Austrijski nadvojvoda Karlo nakon bitke kod Asperna.
"Junačka smrt vojvode Stevana Sinđelića"
  • 31. 5. (19. 5. po j.k.) - Vrhunac Bitke na Čegru, Stevan Sinđelić se digao u vazduh zajedno sa skladištem municije, braniocima i Turcima koji su upali u utvrđenje.
  • 31. 5. - Stralsundska bitka u Pomeraniji: poražene su snage Ferdinanda von Schilla koji je pokušao pokrenuti antifrancusku revoluciju u Nemačkoj - on je poginuo, jedanaestorica njegovih oficira su pogubljeni u septembru.
  • 31. 5. - Mauricijuska kampanja: Francuzi zarobili dva broda Istočnoindijske kompanije u Bengalskom zalivu.

Jun/Juni/Lipanj[uredi - уреди | uredi izvor]

"(Karađorđe) Osvojio od 1 [13] maja do 15 [27] juna Sjenicu, Novu Varoš, Novi Pazar, Prijepolje"
  • 1. 6. - Austrijanci napuštaju Varšavu.
  • 3. 6. - Marmont u Ljubljani.
  • 6. 6. - Stric zbačenog švedskog kralja Gustava Adolfa postaje kralj Karl XIII (do 1818, od 1814. i kralj Norveške), poslednji iz dinastije Holstein-Gottorp. Zemlja dobija novi ustav, kojim je uveden parlamentarni ombudsman.
"Karađorđe pobeđuje silnog Numan-pašu"

Jul/Juli/Srpanj[uredi - уреди | uredi izvor]

Napoleon kod Wagrama

Avgust/August/Kolovoz[uredi - уреди | uredi izvor]

  • avgust - Rusi lako prešli donji Dunav, zauzimaju Isaču i Tulču bez otpora (svi Turci su kod Srbije).
  • 4 - 18. 8. - Tirolski pobunjenici nanose velike gubitke francuskim, saksonskim i bavarskim snagama, maršal Lefebvre mora napustiti pokrajinu.
  • 10. 8. - Kreolska revolucija u Quitu, u Vicekraljevstvu Peru - ugušena dogodine.
  • 11. 8. - Bitka kod Almonacida: francuski uspeh blizu Toleda.
  • avgust - Turci izbili na Dunav kod Požarevca.
  • 16. 8. - Pruske reforme: osnovan univerzitet u Berlinu, nastava od oktobra 1810.
  • 21. 8. - Umro ruski feldmaršal Aleksandar Prozorovski, komandant u Vlaškoj, nasleđuje ga Petar Bagration. Njegova dejstva u Bugarskoj odvlače Turke iz Srbije, a Srbi se vraćaju u Deligrad.
  • 24. 8. - Ranjit Singh preuzima opkoljenu Kangru od Sansar Chanda, kako je ne bi zauzele Gurke.
  • 27/28. 8. - Noćas su iz Beograda pobegli ruski izaslanik Konstantin Rodofinikin, mitropolit Leontije i Petar Dobrnjac, ne smejući da dočekaju Karađorđa.[5]
  • 28. 8. - Osijek proglašen slobodnim i kraljevskim gradom.
  • 28. 8 (16. 8. po j.k.) - Srpski ustanici šalju pismo Napoleonu, želeći protektorat - ovaj može samo naložiti bukureškom vicekonzulu da održava tajne veze.[5] Apel je upućen i Austrijancima, ponuđeno im je zaposedanje gradova na Savi i Dunavu.

Septembar/Rujan[uredi - уреди | uredi izvor]

Oktobar/Listopad[uredi - уреди | uredi izvor]

Novembar/Studeni[uredi - уреди | uredi izvor]

Evropa nakon Mira u Schönbrunnu

Decembar/Prosinac[uredi - уреди | uredi izvor]

Kroz godinu[uredi - уреди | uredi izvor]

Karte[uredi - уреди | uredi izvor]

Rođenja[uredi - уреди | uredi izvor]

Smrti[uredi - уреди | uredi izvor]

Glavni članak: :Kategorija:Umrli 1809.

Reference[uredi - уреди | uredi izvor]

  1. Соко у устанцима 1804-1815.. rastko.rs
  2. Creation of the Confederation of the Rhine, 12 July, 1806. napoleon.org
  3. Prvi pokušaj bosanskih krajišnika da vrate Cetingrad u sastav bosanskog vilajeta (26. april 1809-14. maj 1810)
  4. Istorija s.n. V-2, 282-3
  5. 5,0 5,1 5,2 5,3 Ćorović. Istorija srpskog naroda - Rusko-srpski savez. rastko.rs
  6. french-rule-in-croatia--1806-1813, 242
  7. Милош Обреновић, књаз Сербији, или грађа за српску историју нашега времена. rastko.rs
  8. Podvizi Bokelja van Boke. rastko.rs
  9. Руси и Срби између Кладова и Сибира. rastko.rs
  10. Istorija s. n. V-1, 50
  11. 11,0 11,1 11,2 Alexander Mikaberidze (19 January 2005). Russian Officer Corps of the Revolutionary and Napoleonic Wars. Savas Beatie. str. 17–. ISBN 978-1-61121-002-6. https://books.google.com/books?id=j2BwBPz4QFQC&pg=PA17. 


Literatura
  • Istorija srpskog naroda, Peta knjiga, prvi tom, Od Prvog ustanka do Berlinskog kongresa, SKZ Beograd 1981 (V-1)
  • Istorija srpskog naroda, Peta knjiga, drugi tom, Od Prvog ustanka do Berlinskog kongresa, SKZ Beograd 1981 (V-2)