Valga, Estonija

Iz Wikipedije, slobodne enciklopedije
Idi na navigaciju Idi na pretragu
Disambig.svg Za ostale upotrebe, v. Valga (razvrstavanje).
Valga
Centar grada
Centar grada
Koordinate: 57°47′N 26°02′E / 57.783°N 26.033°E / 57.783; 26.033
Država  Estonija
Okrug Valga
Gradska prava 1584.[1]
Vlast
 - gradonačelnik Kalev Härk
Površina
 - Ukupna 16.6 km²[2]
Stanovništvo (2021.)
 - Grad 11,792[2]
 - Gustoća 708.2 stan. / km²[2]
Vremenska zona UTC+2 (UTC+3)
Poštanski broj 68230[2]
Pozivni broj 8-10-372-76[2]
Karta
Valga na karti Estonije
Valga
Valga
Pozicija Valge u Estoniji

Valga (njemački: Walk) je grad od 11,792 stanovnika[2] na jugu Estonije, ona je i administrativni centar Okruga Valga.[1]

Geografske karakteristike[uredi - уреди | uredi kôd]

Valga se prostire na estonsko-latvijskoj granici duž rijeke rijeke Pedeli, udaljena 75 km jugozapadno od Tartua.[1] S druge strane granice prostire se latvijski grad - Valka.

Sve do teritorijalnog razgraničenja između Estonije i Latvije 1920. današnja Valga i Valka u Latviji bili su jedinstveni grad - Walk. Nakon što su obje zemlje pristupile Šengenskom sporazumu od 1. januara 2009. granica je uklonjena i stanovnici se ponovno mogu slobodno kretati u oba grada.[3]

Historija[uredi - уреди | uredi kôd]

Mjesto je prvi put dokumentirano 1286. u riškom popisu livonijskih domena pod njemačkim imenom Walk. Iako nije bio utvrđen Walk je bio mjesto u kom je do 1500. održano 36 livonijskih skupština.[4]

Walk je status grada dobio 11. juna 1584. od kralja Stefana Batorya, jer je od kraja 16. do početka 17. vijeka bio dio Poljsko-Litvanske Unije.[4]

Walk je bio jako opustošen za Velikog sjevernog rata, pa je kao mještašce od svega 400 stanovnika pripao Ruskom Carstvu, nakon tog su bile potrebne dekade da se oporavi.[4]

Nakon reforme državne uprave koju je 1783. provela ruska carica Katarina Velika po tadašnjim baltičkim gubernijama - stvoreno je Vicekraljevstvo Riga u kom su glavnu riječ dobili njemački magnati.[4]

Walk je postao administrativni centar Kreisa (okruga) Walk, koji se sastojao od jedanaest parohija, od kojih se devet nalazilo na današnjem latvijskom teritoriju. U periodu 1783.-1786. podignute su zgrade državne uprave i velika crkva sv. Ivana.[4]

Rast grada ubrzao se kad je Walk 1889. postao važno raskršće željezničkih pruga prema Rigi, Tartuu i Pskovsku, a nakon 1896. i prema Alūksni.[1] Krajem 19. i početkom 20. vijeka Walk je bio grad koji je najbrže rastao u Estoniji, broj njegovih stanovnika se od 4200 -1881. povećao na 20 000 krajem Prvog svjetskog rata.[4]

Prvi estonski gradonačelnik u historiji izabran je u Walku 1902., to je bio Johannes Märtson kom je mandat potrajao do 1917.[1]

Između 20. septembra 1917. - 22. februara 1918. i ponovno od 18. januara 1918. do 1. februara 1919. grad je okupirala Crvena armija, u to vrijeme u njemu se nalazila i latvijska sovjetska vlada. Valgu su Estonci oslobodili 1. januara 1919. nakon pobjede u Pajskoj bitci.[1]

Nakon Prvog svjetskog rata i proglašenja nezavisnosti Estonije i latvije granica je ostala nedefinirana sve do 1920.[1] Međunarodna komisija na čelu sa britanskim komesarom za Baltik Stephenom Tallentsom definirala je granicu i od tad je grad podjeljen. Nakon osnivanja Okruga Valka 6. septembra 1920. estonska Valka postala je njegov administrativni centar. Gotovo istovremeno to je postala i latvijska Valka.[1]

Za Drugog svjetskog rata period 8. jul 1941. - 13. septembar 1944. bio je doba njemačke okupacije. Centar grada i dio uz željezničku stanicu teško su oštećeni u borbama za između jedinica Crvene armije i Wehrmachta u septembru 1944].[1]

U periodu sovjetske vladavine 1944. -1990. Valga-Valka postala je snažan industrijski centar i velika vojna baza Sovjetske vojske. Iako granica nije postojala i grad je funcionirao ekonomski kao jedan organizam stanovnici su živjeli u dvije sovjetske republike Estonskoj i Latvijskoj Sovjetskoj Socijalističkoj Republici u kojima su svaki na svojoj strani bio od 1950. do 1990. administrativni centar vlastitog rajona.[1]

Nakon proglašenja nezavisnosti 1991. granica je ponovno uvedena, a ukinuta je 2009.[4]

Privreda[uredi - уреди | uredi kôd]

U Valgi je 2009. bilo registrirano 378 poduzeća, od tog se 109 bavilo trgovinom, 50 građevinarstvom, 37 proizvodnjom i 31 transportom i logistikom. Veća proizvodna poduzeća su; AS Valga Gomab Mööbel (namještaj), Atria Eesti AS (prehrana). Aclima Baltic AS i AS Sangar Valga Vabrik (odjeća), OÜ Moon obuća i Valga Ferrum i Moodul (metalurgija).[1]

Pobratimski gradovi[uredi - уреди | uredi kôd]

Valga ima ugovore o prijateljstvu sa sljedećim gradovima;[3]

Izvori[uredi - уреди | uredi kôd]

  1. 1,00 1,01 1,02 1,03 1,04 1,05 1,06 1,07 1,08 1,09 1,10 „Valga” (estonski). Eesti Entsüklopeedia. http://entsyklopeedia.ee/artikkel/valga1. Pristupljeno 20.09. 2021. 
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 2,5 Estonia: Counties, Cities and Towns (engleski). City population. https://www.citypopulation.de/en/estonia/cities/. Pristupljeno 20.09. 2021. 
  3. 3,0 3,1 „Sister cities of Valga” (engleski). Sister cities. http://en.sistercity.info/sister-cities/Valga%2C%20Estonia.html. Pristupljeno 20.09. 2021. 
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 4,5 4,6 „History” (engleski). Valga and Valka municipalities. https://visitvalgavalka.com/history/. Pristupljeno 20.09. 2021. 

Vanjske veze[uredi - уреди | uredi kôd]