Tivoli

Iz Wikipedije, slobodne enciklopedije
Idi na navigaciju Idi na pretragu
Tivoli
Panorama grada
Panorama grada
Koordinate: 41°57′N 12°47′E / 41.950°N 12.783°E / 41.950; 12.783
Država  Italija
Regija Lazio
Provincija Roma
frazioni Villa Adriana, Campolimpido, Colfiorito, Favale, Tivoli Terme, Villaggio Adriano, Arci-empolitana, Bivio di San Polo, Quintiliolo, Collenocello
Vlast
 - Sindaco Giuseppe Proietti[
Površina
 - Ukupna 68.5 km²[1]
Visina 235 metara[1]
Stanovništvo (2017.)
 - Grad 56,542[1]
 - Gustoća 825.4 stan / km²[1]
Vremenska zona UTC+1 (UTC+2)
Poštanski broj 00010
Pozivni broj 0774
Karta
Tivoli is located in Italija
Tivoli
Tivoli
Pozicija Tivolija u Italiji

Tivoli (latinski Tibur) je grad i općina od 56,542 stanovnika[1] u Centralnoj Italiji u Regiji Lacio u Provinciji Roma.

Geografske karakteristike[uredi - уреди | uredi izvor]

Tivoli leži u dkotlini rijeke Aniene, na mjestu gdje počinju čuveni slapovi[2], udaljen tridesetak km sjeveroistočno od Rima.

U Tivoliju se nalaze dva lokaliteta svjetske baštine UNESCO-a, Hadrijanova vila i Villa d'Este, koje su tu izgrađene zbog iznimnog krajolika i blizine Rima.[2]

Historija[uredi - уреди | uredi izvor]

Kako se nalazio na prirodnom putu preko Apenina (kasnijem rimskom putu Via Tiburtina) bio je naseljen još od prahistorije.[2]

Svoju egzistenciju počeo je pod imenom Tibur kao jedan od gradova Latinskog saveza i rival Rima.[2] Po legendi ime Tibur dobio po kralju Alba Longe - Tiberinusu, koji se udavio u vodama Tibera. Pod rimsku vlast podpao je tokom 4. vijeka pne.. Civitas je postao 90. pne. a nakon toga prosperirao kao ljetni resort bogatih Rimljana, koji su u njemu i okolici izgradili brojne vile.[2] Rimski car Hadrijan je u 1. vijeku podigao svoju vilu (Hadrijanova vila). Današnji trg Piazza del Duomo nalazi se na mjestu rimskog foruma.

Zamak pape Pija II. iz 1461. -Rocca Pia

Za vrijeme Gotskog rata (535.-552.) Tivoli je utvrdio bizantski general Belizar, ali ga je kasnije razorio ostrogotski kralj Totila. Od kraja rata bio je dio bizantske teme koju je kasnije anektirala Papinska Država.

Od 10. vijeka Tivoli je nezavisna komuna na čelu sa izabranim konzulom. Car Svetog Rimskog Carstva Oton III. - 1001. zauzeo je Tivoli i poklonio papi. I pored toga uživao je relativnu autonomiju sve do 1816.[2]

Tokom 14. vijeka Tivoli je stao na stranu Gibelina koji su bili uz papu Urbana VI. protiv Gvelfa, i dvaput je odbio napade Ladislava Napuljskog. U 15. vijeku papa Pio II. je izgradio masivnu utvrdu Rocca Pia kako bi kontrolirao buntovno stanovništvo Tivolija. Sredinom 16. vijeka Pirro Ligorio je za kardinala Ippolita II. d'Este izgradio raskošnu vilu s vodenim parkom (Villa d'Este). Ovaj park je dao imena mnogim europskim parkovima koji su se po njemu prozvali "Tivoli".

Papa Grgur XVI. je 1835. dao podići je Vilu Gregorianu na samim slapovima Aniene. To idilično mjesto na slapovima Aniene sa brojnim antičkim ruinama, privlačilo je kao motiv brojne slikare.

Tivoli je bio više puta razaran; 1527. (porodica Colonna, pristalice Karla V.), 1547. (vojvoda od Albe), 1744. (Austrijanci) i posljednji put za savezničkog bombardiranja 1944.

Znamenitosti[uredi - уреди | uredi izvor]

Privreda[uredi - уреди | uredi izvor]

Pored tradicionalne industrija papira i celuloze (Consorzio Cartiere) za ekonomiju grada najvažniji je turizam.[2] U okolici se nalaze kamenolomi nekoć bogati travertinom.[2]

Pobratimski gradovi[uredi - уреди | uredi izvor]

Izvori[uredi - уреди | uredi izvor]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 "Italy: Lazio" (engleski). City population. https://www.citypopulation.de/php/italy-lazio.php. pristupljeno 8. 1. 2019. 
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 2,5 2,6 2,7 "Tivoli" (engleski). Encyclopædia Britannica. https://www.britannica.com/place/Tivoli-Italy. pristupljeno 8. 1. 2019. 

Vanjske veze[uredi - уреди | uredi izvor]