Lancashire

Iz Wikipedije, slobodne enciklopedije
Lancashire
Pozicija Lancashira na karti Engleske
U sastavu Engleske
Upravni oblik grofovija
Glavni grad Preston
Lord poručnik
Visoki šerif
Rt Hon Shuttleworth
John Barnett
Površina 2903 km²
Stanovništvo 1,460,893
Gustoća 503 stanovnika na km²

Lancashire (čita se Lankašir, skraćeno Lancs) je historijska, ceremonijalna i nemetropolitanska grofovija na sjeverozapadu Engleske.[1]

Geografija[uredi - уреди | uredi izvor]

Lancashire leži u regiji Sjeverozapadne Engleske. Ima površinu od 2903 km², na kojoj živi 1,460.893 stanovnika.[1]

Graniči na sjeveru sa Cumbrijom, na istoku grofovijama Sjevernog i Zapadnog Yorkshirea, na jugoistoku s Velikim Manchesterom i na jugozapadu s Merseysideom. Na zapadu mu je granica Irsko more.

Grad Preston na zapadu Lincolnshira je administrativni centar.[1]

Lancashire je administrativno podijeljen na 12 distrikta; West Lancashire, Chorley, South Ribble, Fylde, City of Preston, Wyre, City of Lancaster, Ribble Valley, Pendle, Burnley, Rossendale, Hyndburn i dvije unitarne jedinice Blackburn i Darwen i Blackpool.[1]

Historijski Lancashire obuhvaćao je puno veći teritorij, jedan manji dio koji danas pripada Cumbriji, dobar dio današnje grofovije Merseyside uključujući i grad Liverpool i većinu metropolitanske grofovije Veliki Manchester uključujući i sam historijski centar grada Manchestera.[1]

Lancashire se geografski može podjeliti na dvije glavne fizičke regije. Na istoku su to dijelovi masiva Pennines, formirani od pješčenjaka i škriljavca, čiji su najviši vrhovi Wards Stone (560 m), Pendle (558 m) i Fair Snape 518 (m). A na jugu nizina ispod koje leže naslage ugljena, okružena tresetištima.[1]

Najveća rijeka je Ribble, koja izvire u Penninesu i teče jugozapadno do estuarija u Irsko more kod Prestona.[1]

Niska obala razvedena velikim Zaljevom Morecambe i estuarijem Ribbla, pruža odlične uvjete za smještaj luka i ljetovališta.[1]

Količine oborina smanjuju se prema zapadu, od nekih 1500 mm godišnje na višim djelovima do nekih 760 mm po obalnoj ravnici.[1]

Historija[uredi - уреди | uredi izvor]

Nalazišta iz prahistorije svjedoče o tom da su visoravni Lancashira vrlo rano naseljene. Neolitski predmeti su pronađeni su po tresetištima oko Rochdala, a oni iz brončanog doba kod Winmarleigha, Colne i Pillinga. Megalita ima kod Furnessa. Iz rimskih vremena ostali su ostatci Mamucijuma (današnji Manchester fortifikacije koja ukazuju na stratešku važnost toga kraja.

Tokom 7. i 8. vijeka Angli, jedno od anglosaksonskih plemena, prodrlo je u taj kraj i osnovalo Kraljevstvo Northumbrija kojim su tokom 9. vijeka ovladali danski Vikinzi. Brojni toponimi naselja na zapadu ukazuju da su ih osnovali nordijski kolonisti.[1]

Lancashire je za srednjeg vijeka bio siromašan kraj, iznuren graničnim ratovima sa Škotskom, pandemijom Crne smrti i dugotrajnim ratovima dviju ruža. U to vrijeme i monaštvo je bilo jako, zahvaljujući velikim samostanima u Whalleyu i Lancasteru, tako da su brojni Lankaširci ostali vjerni katoličanstvu, čak i nakon reformacije.[1]

Ključ za privredni razvoj regije bila je tekstilna industrija. Tokom 16. i 17. vijeka gradovi Lancashira počeli su prosperirati zahvaljujući proizvodnji lanenog platna (na zapadu) i vunenih tkanina (na istoku). Industrijska revolucija nastala je u Lancashiru tokom 18. vijeka podizanjem predionica pamuka, koje su koristile hidroenergiju za pokretanje mehaničkih razboja i usvojile tvornički sistem. Nakon 1789. korištenje parnih mašina povećalo je njihovu efikasnost, tad se otpočelo sa intenzivnim iskapanjem ugljena. i željezne rude iz Furness, koji se isporučivao željezarama, a kasnije brodogradilištima u Barrow-in-Furnessu.[1]

Industrijski razvoj rezultirao je naglim rastom gradova, kao što su Manchester, Bolton i Blackburn. I Liverpool se povećao kao glavna luka za transport lankaširskih industrijskih proizvoda. Tad su izrađeni brojni kanali i željezničke pruge kojim su novi industrijski gradovi povezani sa urbanim centrima Manchesterom i Liverpoolom.[1]

Nakon reforme lokalne uprave, Lancashire je 1974. znatno smanjen jer su iz njega izdvojeni Liverpool i Manchester koji su postali metropolitanske grofovije Merseyside i Greater Manchester.

Privreda[uredi - уреди | uredi izvor]

Tekstilna industrija i rudarstvo, grane koje su omogućile prosperitet toga kraja, počele su kolabirati tokom 20. vijeka.

Nakon ekonomske krize krajem 20. vijeka, privreda Lancashira počela se stablilizirati kao konglomerat lake industrije, inženjerstva i uslužnih djelatnosti. Gusta mreža autoputeva danas nadopunjuje željezničku mrežu.[1]

Plodne ravnice i nadalje su važne poljoprivredne zone, po distriktu Fylde uzgajaju se krave muzare za mlijeko, a povrtlarstvo je razvijeno sjeverno i južno od estuarija Ribble.[1]

Lancaster i Preston su trgovački i industrijski centri, dok su brojni obalni gradovi (Blackpool, Lytham St Annes, Morecambe i Fleetwood) turističke destinacije.[1]

Izvori[uredi - уреди | uredi izvor]

  1. 1.00 1.01 1.02 1.03 1.04 1.05 1.06 1.07 1.08 1.09 1.10 1.11 1.12 1.13 1.14 1.15 "Lancashire" (engleski). Encyclopædia Britannica. https://www.britannica.com/place/Lancashire-county-England. pristupljeno 5. 11. 2016. 

Vanjske veze[uredi - уреди | uredi izvor]