Christian II od Danske

Iz Wikipedije, slobodne enciklopedije
Christian II
ChristianII of denmark.jpg
Portret Christiana II
Danski kralj
Vladavina 1513. - 1523.
Krunidba 1514.
Prethodnik Hans od Danske
Nasljednik Frederik I
Norveški kralj
Vladavina 1513. - 1523.
Krunidba 1514.
Prethodnik Hans od Danske
Nasljednik Frederik I
Švedski kralj
Vladavina 1520. - 1523.
Krunidba 1520.
Prethodnik Hans od Danske
Nasljednik Karl VIII od Švedske
Supruga Isabella Austrijska
Djeca Hans, Maximilian, Filip, Dorothea, Christine
Dinastija Oldenburg
Otac Hans od Danske
Majka Christina od Sachsena
Rođenje 1. jul 1481.
Nyborg (Danska)
Smrt 25. januar 1559.
Kalundborg

Christian II (Nyborg, 1. jul 1426. - Kalundborg, 25. januar 1559.), bio je dansko - norveški kralj od 1513. do 1523., a i švedski kralj od 1520. do 1523.[1]

Njegova vladavina označila je kraj Kalmarske unije političke tvorevine sastavljene od Danske, Norveške i Švedske.[1]

Biografija[uredi - уреди | uredi izvor]

Nakon što je od 1506. - 1512. bio norveški potkralj, Christian je 1513. naslijedio svog oca Hansa od Danske na dansko - norveškom tronu, uz obećanje dato plemstvu (potkrijepljeno poveljom) da će poštovati širok spektar njihovih privilegija, uključujući efikasnu kontrolu vlasti od strane plemićkog Kraljevskog savjeta (Rigsråd).[1]

Christian je vrlo brzo zaboravio na dato obećanje i u širokom luku zaobilazio Kraljevski savjet (Rigsråd), umjesto toga koristio se dvorskim kancelarom preko kojeg je odobravao trgovačke privilegije, zaobilazeći tako dansko plemstvo i hanzeatske trgovce i privilegije koje su oni dotad imali.[1]

U Norveškoj se Christian spetljao s dvije holandske buržujke - Dyveke, koja mu je bila ljubavnica i njezinom majkom - Sigbrit Villoms, koja mu je postala savjetnik. Nakon što je postao kralj, Christian je Sigbrit povjerio vođenje državnih financija, a sa Dyveke je nastavio ljubovati i nakon što se 1515. oženio sa Isabellom Austrijskom, sestrom budućeg cara Svetog Rimskog Carstva Karlom V.[1]

Christian je 1517. optužio guvernera kopenhaškog dvorca da je otrovao njegovu Dyveke, pa je nakon tog potpuno ignorirao Rigsråd i vlastitu kraljevsku povelju. Nakon tog je formirao vlastitu vladu, a za posebnog savjetnika je odabrao gradonačelnika Malmöa - Hansa Mikkelsena. Preko kancelara kontrolirao je stanje po pokrajinama, a funkcije guvernera dodjeljivao je onima koji su mu bili lojalni, isto tako je imenovao biskupe po svojoj volji.[1]

Christian je 1517. odlučio kazniti Švedsku, zbog niza buna podignutih nakon 1448. protiv Kalmarske unije. Zbog tog se uortačio sa švedskom frakcijom unionista, koju je vodio nadbiskup Gustav Trolle, a nakon dva poraza 1517. - 1518.), on je napokon - 1520. porazio snage švedskog regenta Stena Sture Mlađeg. Nakon tog je Christian okrunjen za švedskog kralja 4. novembra 1520.[1] Četiri dana kasnije on je naredio pogubljenje više od 80 lidera nacionalističke frakcije Stena Stura nakon što su bili optuženi za herezu od strane Gustava Trolla.[1]

Taj dođaj poznat kao Stockholmski masakr (Stockholm Bloodbath) pomogao je u pokretanju švedskog oslobodilačkog rata protiv danske vladavine, kojeg je poveo švedski plemić Gustav Vasa. On je uz pomoć vodećeg švedskog plemstva, seljaka iz Dalarne, Hanzeatske lige[2] (naročito Lübecka[1]) izborio švedsku nezavisnost 1523.[1]

Njegov izbor za novog švedskog monarha 1523. označio je kraj Kalmarske unije.[1]

Christianova neveljkost da reformira trgovinu, uz njegovu anti-hanzeatsku politiku kao i pretpljeni poraz koji je doživio u Švedskoj potakle su jutlandsko plemstvo na pobunu 1523.[1]

Oni su imenovali njegovog ujaka Frederika, vojvodu od Holstein-Gottorpa novim monarhom, pa je Christian bio prisiljen pobjeći u Nizozemsku. Tamo se jedno vrijeme smirio sve do 1531. kad je provalivši u Norvešku pokušao povratiti svoje kraljevstvo. Već slijedeće godine odustao je od daljnje borbe, ali su ga uhapsili danski vojnici, pa je nakon tog pokušao (neuspješno) pregovarati sa Frederikom.[1]

Ostatak života proveo je zatvoren po danskim dvorcima isprva u Sønderborgu, a nakon 1549. u Kalundborgu.[1]

Izvori[uredi - уреди | uredi izvor]

  1. 1,00 1,01 1,02 1,03 1,04 1,05 1,06 1,07 1,08 1,09 1,10 1,11 1,12 1,13 "Christian II, Scandinavian king" (engleski). Encyclopædia Britannica. http://www.britannica.com/biography/Christian-II-Scandinavian-king. pristupljeno 28. 08. 2015. 
  2. "Stockholm Bloodbath" (engleski). Encyclopædia Britannica. http://www.britannica.com/event/Stockholm-Bloodbath. pristupljeno 29. 08. 2015. 

Vanjske veze[uredi - уреди | uredi izvor]

Prethodnik: Danski kralj Nasljednik:
Hans od Danske Frederik I
Prethodnik: Norveški kralj Nasljednik:
Hans od Danske Frederik I
Prethodnik: Švedski kralj Nasljednik:
Hans od Danske Karl VIII